Moji Motions

- Ám sát ngoài tư pháp (extrajudicial killings) là việc nhà nước cố ý giết một cá nhân mà không qua xét xử hợp pháp. Khi hành động này nhắm vào một cá nhân cụ thể được cho là đe dọa an ninh đặc biệt nghiêm trọng, cách tiếp cận này còn gọi là ám sát mục tiêu (targeted killing). - Theo luật quốc tế, việc sử dụng vũ lực phải tuân theo hai khung pháp lý chính: + Luật Nhân quyền Quốc tế (IHRL): Bảo đảm quyền sống và xét xử công bằng. Ám sát ngoài tư pháp thường bị xem là vi phạm IHRL. + Luật Nhân đạo Quốc tế (IHL): Áp dụng trong xung đột vũ trang. Cho phép tiêu diệt lực lượng đối địch nhưng phải tuân thủ nguyên tắc phân biệt và cân xứng. - Tuy nhiên, khi các quốc gia như Mỹ hoặc Israel thực hiện ám sát mục tiêu bên ngoài vùng chiến sự, tính pháp lý trở nên gây tranh cãi. Ví dụ: + Mỹ tiêu diệt Anwar al-Awlaki (công dân Mỹ, bị cáo buộc là thủ lĩnh al-Qaeda) bằng drone tại Yemen (2011). + Israel ám sát Sheikh Ahmed Yassin, lãnh đạo Hamas, tại Gaza (2004). - Các học giả cho rằng những hành động này có tạo tiền lệ nguy hiểm. Tuy nhiên cũng có những ý kiến cho rằng đây là biện pháp cần thiết để ngăn ngừa khủng bố trong thế kỷ 21 khi mà các cuộc tấn công đe dọa an ninh ngày càng trở nên căng thẳng và khó đoán

Tác phẩm phái sinh là những tác phẩm mới được tạo ra dựa trên các tác phẩm gốc đã tồn tại. Những tác phẩm này có thể được chỉnh sửa, biến đổi, hoặc mở rộng từ tác phẩm gốc, nhưng vẫn giữ các yếu tố cốt lõi của bản gốc. Một số ví dụ về tác phẩm phái sinh: Chuyển thể sách thành phim. Sửa đổi một bức tranh gốc để tạo ra phiên bản mới. Sáng tạo bài hát mới dựa trên giai điệu hoặc ca từ của một bài hát cũ. Fan art, remix nhạc, hay parodies. AI sáng tạo dựa trên tác phẩm nghệ thuật của nghệ sĩ Luật bản quyền (như Công ước Berne, Hiệp định TRIPS) quy định rằng chỉ tác giả hoặc người giữ bản quyền của tác phẩm gốc mới có quyền tạo tác phẩm phái sinh. Nếu không có sự cho phép của họ, việc làm phái sinh bị xem là xâm phạm quyền tác giả.

Thời hạn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với các công nghệ mới, cụ thể là bằng sáng chế (patent), được quy định theo luật pháp quốc tế và từng quốc gia. Theo Hiệp định TRIPS (Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights) của WTO, thời hạn tối thiểu cho một bằng sáng chế là 20 năm kể từ ngày nộp đơn. Trong thời gian này, chủ sở hữu bằng sáng chế có quyền độc quyền sử dụng, sản xuất, và phân phối công nghệ được bảo hộ. Trong một số lĩnh vực, đặc biệt là dược phẩm và sản phẩm bảo vệ thực vật, thời hạn bảo hộ có thể được gia hạn thêm 5 năm ở một số quốc gia (như Liên minh châu Âu) để bù đắp cho thời gian xét duyệt hoặc cấp phép lưu hành sản phẩm.