Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Điều 44, Nghị định 282/2025 nêu 5 hành vi sẽ bị quy kết là bạo lực về kinh tế, có thể bị phạt 20-30 triệu đồng. Đó là: Chiếm đoạt tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình; Hủy hoại tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức; Cưỡng ép thành viên gia đình đóng góp tài chính quá khả năng của họ; Kiểm soát tài sản, thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo tình trạng lệ thuộc về mặt vật chất, tinh thần hoặc các mặt khác.

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM, Carbon Border Adjustment Mechanism) là một loại thuế carbon áp dụng đối với các sản phẩm có cường độ phát thải carbon cao, chẳng hạn như thép, xi măng và một số loại điện năng, được nhập khẩu vào Liên minh châu Âu. Đây là một chính sách nhằm giải quyết vấn đề rò rỉ carbon và đảm bảo cạnh tranh công bằng trong thương mại quốc tế bằng cách điều chỉnh chi phí carbon đối với hàng nhập khẩu. Cơ chế này hoạt động bằng cách áp thuế carbon (tarrif) lên các sản phẩm nhập khẩu dựa trên lượng khí thải carbon phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này có nghĩa là nếu một quốc gia áp dụng các quy định nghiêm ngặt về phát thải carbon, họ có thể áp mức chi phí carbon tương đương lên các sản phẩm nhập khẩu từ những quốc gia có quy định lỏng lẻo hơn. Mục tiêu của CBAM là khuyến khích áp dụng các biện pháp giảm phát thải carbon trên toàn cầu và bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước khỏi cạnh tranh không lành mạnh do sự khác biệt về tiêu chuẩn môi trường. Liên minh châu Âu (EU) đang triển khai CBAM, với giai đoạn chính thức áp dụng từ năm 2026, trong khi giai đoạn chuyển tiếp hiện tại kéo dài từ năm 2023 đến 2025. Tuy nhiên, các quốc gia BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) và nhiều nước đang phát triển khác đã bày tỏ sự phản đối đối với CBAM.

Vùng Clarion-Clipperton là một vùng biển quốc tế nằm ở Thái Bình Dương, hiện được quản lý bởi Cơ quan quản lý Đáy biển Quốc tế (ISA). 36 quốc gia là thành viên của ISA sẽ đưa phiếu bầu để xét duyệt các đơn đăng ký khai thác khoáng sản biển sâu. Để một công ty có quyền được khai thác, nó sẽ cần được bảo trợ bởi một quốc gia thành viên của ISA và đăng ký một hợp đồng thăm dò. Nếu được hội đồng thông qua, công ty sẽ được khai thác 75000 km2 diện tích biển sâu, và một diện tích tương đương sẽ được giữ lại cho các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên các công ty có thể hợp tác với những quốc gia này để được quyền khai thác vùng biển đó. Clarion-Clipperton là một vùng dồi dào các khoáng sản thiết yếu cho nền công nghiệp và đặc biệt cần thiết trong việc chế tạo năng lượng xanh (tuabin gió, pin năng lượng mặt trời). Một nghiên cứu vào năm 2016 phát hiện ra vùng biển này có hệ sinh thái vô cùng đa dạng với hơn một nửa sinh vật tìm thấy là mới với giới khoa học.

Mô hình "Ngân hàng Trung ương Xanh" là khi ngân hàng trung ương sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ của mình một cách độc lập để khuyến khích các hoạt động kinh tế thân thiện với môi trường. Ví dụ: các chương trình cho vay xanh có mục tiêu rõ ràng, lãi suất cho vay cao hơn đối với các ngân hàng thương mại cho các doanh nghiệp tác động tiêu cực tới môi trường, giảm lãi suất cho vay đối với các ngân hàng cung cấp tài sản thế chấp với lượng phát thải carbon nhỏ hơn so với mức yêu cầu và bắt buộc công bố các rủi ro khí hậu trong quá trình hoạt động, sản xuất của doanh nghiệp. Các chính sách có thể ảnh hưởng đến các mục tiêu tiền tệ truyền thống như duy trì tỉ lệ lạm phát ở mức ổn định, đảm bảo sự ổn định và tăng trưởng của thị trường tài chính, và các doanh nghiệp truyền thống.

"Tẩy xanh" là một chiến thuật tiếp thị được các công ty thực hiện để thuyết phục khách hàng rằng sản phẩm họ đang bán thân thiện với môi trường, trong khi thực tế thì không phải vậy.

Thuyết tư pháp tích cực là một triết lý cho rằng tòa án có thể và nên vượt ra ngoài phạm vi áp dụng của luật pháp hiện hành để xem xét các kết quả xã hội rộng lớn hơn, thường là những vấn đề mà tòa án ủng hộ hoặc có tính thời sự về mặt chính trị. Trong khi đó, chủ nghĩa kiềm chế tư pháp là một cách tiếp cận đề cao việc diễn giải nghiêm ngặt theo hiến pháp và duy trì hiện trạng.

Bồi thẩm đoàn là một nhóm công dân được chọn ngẫu nhiên để tham gia xét xử và đưa ra phán quyết trong một số vụ án, thường không có kiến thức chuyên sâu về luật và không có mối liên hệ cá nhân hoặc lợi ích trong vụ án. Các phán quyết của bồi thẩm đoàn được đưa ra thông qua thảo luận và thống nhất (đôi khi bằng đa số). Bồi thẩm đoàn đưa ra quyết định theo hướng dẫn pháp lý từ thẩm phán và chỉ dựa trên bằng chứng được các bên trình bày tại tòa để ra quyết định.

Xổ số Kiến thiết đất nước là một mô hình lựa chọn người lãnh đạo của một đất nước, hoạt động theo cơ chế lựa chọn ngẫu nhiên. Tất cả người dân của đất nước có thể tham gia vào quá trình này, với điều kiện cần hoàn thành một bài kiểm tra kiến thức và kỹ năng, bao gồm nhưng không giới hạn: hiểu hiến pháp, vấn đề xã hội, khả năng phân tích và đưa ra các quyết định, chính sách,...

Cuộc Cải cách Tư pháp của Israel do chính phủ Netanyahu lãnh đạo nhằm hạn chế ảnh hưởng của ngành tư pháp đối với việc lập pháp và quản lí chính sách công. Ví dụ như việc hạn chế quyền của Tòa án Tối cao trong việc thực hiện giám sát tư pháp và trao cho chính phủ quyền kiểm soát việc bổ nhiệm các thẩm phán. Vì Israel không có Hiến pháp và không có Thượng Viện nên quyền hạn của Tòa án Tối cao bao gồm cả việc quyết định xem các chính sách của chính phủ là hợp lý hay không và có thể bác bỏ chúng. Chánh án (Chủ tịch) Tòa án Tối cao và các Thẩm phán của Tòa không được người dân bầu lên mà được chỉ định bởi một Ủy ban Tư pháp. Đề xuất về Cuộc Cải cách đã dẫn đến nhiều làn sóng biểu tình và phản đối từ người dân Isreal, đa số là người gốc Ả Rập, vì lo lắng về sự bành trướng của chủ nghĩa độc tài trong chính phủ Israel. Biết rằng chính phủ Netanyahu được người dân bầu lên trong một nền chính trị dân chủ.

Quốc hữu hóa là việc đưa các tài sản từ sở hữu tư nhân thành sở hữu nhà nước. Đây là quyết định đơn phương của nhà nước đối với các tài sản. Việc quốc hữu hóa có thể kèm theo đền bù kinh phí, hoặc không đền bù gì cả, lúc đó còn gọi là tịch thu hay sung công.

"Câu giờ" (Filibuster) là một chiến thuật/khả năng có thể được sử dụng bởi một nhóm các thành viên trong Thượng viện Hoa Kỳ để phản đối và ngăn cản một dự luật được thông qua, mặc dù dự luật có đủ người ủng hộ để thông qua nó. Chiến thuật này liên quan đến việc tận dụng quy tắc rằng cần phải có 60 phiếu bầu mới có thể ngừng tranh luận về một dự luật. Tranh luận về một dự luật có thể kéo dài vô thời hạn và phải kết thúc trước khi dự luật được biểu quyết và thông qua.