Moji Motions

Diễn ngôn "Im lặng là đồng lõa" (Silence is complicity) cho rằng khi đứng trước một hành vi sai trái, bất công hoặc vấn đề xã hội, việc một cá nhân lựa chọn không lên tiếng, không thể hiện quan điểm hay không hành động cũng đồng nghĩa với việc gián tiếp ủng hộ, dung túng hoặc tiếp tay cho cái sai đó.

“Nhân chi sơ, tính bản thiện” là quan niệm thường gắn với tư tưởng của Mạnh Tử, cho rằng con người khi sinh ra vốn có những mầm mống của lòng trắc ẩn, công bằng và đạo đức. Những hành vi xấu chủ yếu hình thành do môi trường, hoàn cảnh và quá trình giáo dục không phù hợp. Ngược lại, “Nhân chi sơ, tính bản ác” gắn với tư tưởng của Tuân Tử, cho rằng con người tự nhiên có xu hướng theo đuổi lợi ích, ham muốn và cạnh tranh cho bản thân. Vì vậy, đạo đức và trật tự xã hội cần được hình thành thông qua giáo dục, quy tắc, kỷ luật và các chuẩn mực xã hội.

Tại Việt Nam, chương trình giáo dục phổ thông là chương trình dành cho các cấp Tiểu học, Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông, với mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của học sinh; trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng sống và định hướng nghề nghiệp; đồng thời chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên bậc cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động. Trong bối cảnh của trận tranh biện này, “tranh biện học thuật” được hiểu là hoạt động học tập và rèn luyện tranh biện dựa trên các bộ luật thi đấu quốc tế chính thức và phổ biến như British Parliamentary (BP), World Schools Debating Championship (WSDC) hay Asian Parliamentary (AP).

Cộng đồng tranh biện về mặt lý thuyết nên được xem là trung lập về mặt ý thức hệ bởi vì đây là nơi mọi người nên được thể hiện tiếng nói của bản thân một cách an toàn nhất. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng nó mang tính thiên lệch về tư tưởng cánh tả do chính cấu trúc và tiêu chí đánh giá hiện nay của nó. Tranh biện thường ưu tiên các tác động như giảm thiểu tổn hại, bảo vệ nhóm yếu thế, tính bao hàm và bình đẳng, những khuôn mẫu vốn có xu hướng gắn với lập trường tiến bộ của cánh tả. Bên cạnh đó, các motion phổ biến thường xoay quanh những chủ đề như nữ quyền, biến đổi khí hậu hay quyền con người, nơi các lập luận theo hướng cánh tả thường có lợi thế về các giá trị đạo đức mang lại. Ngoài ra, các giám khảo thường đánh giá cao các lập luận dựa trên tác động đến nhóm dễ bị tổn thương, khiến những lập luận theo hướng cánh hữu dễ bị bất lợi nếu không thích nghi với tiêu chí này. Dù tranh biện không trực tiếp loại trừ các quan điểm cánh hữu, cấu trúc hiện tại của nó có thể đang vô tình ưu ái một hệ tư tưởng nhất định.

Quy tắc kinh nghiệm (heuristic) là mô tả về cách thức con người sử dụng để đưa ra quyết định một cách nhanh chóng và hiệu quả trong điều kiện hạn chế về thời gian, thông tin và năng lực nhận thức (bounded rationality). Thay vì tiến hành phân tích đầy đủ theo tính toán lý trí, quy tắc kinh nghiệm cho phép chúng ta đơn giản hóa vấn đề bằng cách dựa vào kinh nghiệm, trực giác hoặc những khuôn mẫu quen thuộc. Ví dụ, khi một người chọn ăn ở một nhà hàng đông khách vì cho rằng “đông khách thì chắc ngon”, họ đang sử dụng quy tắc kinh nghiệm để đưa ra quyết định mà không thực sự tính toán lý trí các yếu tố khác như chất lượng món ăn, quy trình vệ sinh, tay nghề bếp trưởng… để đưa ra một quyết định lý trí nhất. Quy tắc kinh nghiệm hiệu quả bởi vì nó phù hợp với bản chất thực tế của nhận thức con người khi chúng ta không có khả năng xử lý tất cả thông tin một cách hoàn hảo, nên cần những chiến lược giúp giảm quá tải nhận thức.

Dựa trên học thuyết của Thánh Augustine, Giáo hội Công giáo Rôma tin rằng tất cả con người sinh ra đều kế thừa Tội Nguyên Tổ (peccatum originale). Do Adam và Eva chọn làm trái lời Thiên Chúa, con cháu của họ, tức nhân loại, chịu hệ quả (reatus) là mất đi sự bất tử. Nhưng bên cạnh đó, nhân loại còn chịu cả phần tội khiên (culpa) của Adam. Từ đó, mọi đứa trẻ sinh ra đã mắc tội lỗi, bị vấy bẩn, mất Ân sủng của Chúa (charis), và có khuynh hướng tha hóa hướng về Dục vọng (concupiscence). Từ giây phút chào đời, hành trình tôn giáo của con người là sự Chuộc Tội và kiếm tìm sự Cứu rỗi (apolutrosis). Trong Chính thống Ki-tô giáo Đông Phương hay Do Thái Giáo, con người vẫn mất đi sự bất tử tại Vườn Địa đàng như hình phạt chung (reatus) cho hành động của Adam và Eva. Tuy nhiên, từng con người sau hai Nguyên Tổ được sinh ra vẫn là một bản thể hoàn hảo, thuần khiết của Chúa, không bị ảnh hưởng bởi tội khiên (culpa) của tổ tiên mình. Đặc biệt trong Do Thái Giáo, con người có cả khuynh hướng Thiện (yetzer hara) và Ác (yetzer hatov). Và vì vậy, hành trình tôn giáo của con người là hướng tới cái Thiện và tái hợp với Chúa (Teshuva - Do Thái Giáo) hay để gìn giữ và trở thành hình ảnh phản chiếu chân thực của Chúa (Theosis - Chính thống Đông Phương Giáo).

Vô thường (impermanence) là một khái niệm triết học cốt lõi trong Phật giáo, chỉ bản chất luôn biến đổi, không cố định của mọi sự vật và hiện tượng trong đời sống. Theo triết lý này, không có điều gì tồn tại vĩnh viễn: cảm xúc, mối quan hệ, quyền lực, tài sản, thậm chí cả bản ngã con người đều chịu sự chi phối của thay đổi theo thời gian. Nhận thức về vô thường không nhằm phủ nhận giá trị của cuộc sống, mà giúp con người hiểu rằng bám chấp vào những gì tạm thời là nguồn gốc của khổ đau.

Hệ thống A dựa trên các bộ quy định thành văn đã được hệ thống hóa. Vai trò của các cơ quan thực thi là áp dụng và diễn giải các quy định có sẵn trong bộ quy tắc để giải quyết vụ việc. Các văn bản chỉ có thể được sửa đổi một cách chính thức thông qua cơ quan lập pháp. Hệ thống B dựa chủ yếu vào các án lệ, tức là các phán quyết của các cơ quan thực thi trong những vụ việc trước đó. Các văn bản có thể được sửa đổi bởi cả cơ quan lập pháp và bởi chính cơ quan thực thi khi họ lật lại một án lệ được coi không còn phù hợp.

Tư tưởng Juche, hay còn gọi là tư tưởng "Chủ thể", là hệ tư tưởng chính trị chính thức của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, được khởi xướng bởi Kim Nhật Thành vào năm 1955 và sau đó được hệ thống hóa bởi Kim Jong Il trong tác phẩm "On the Juche Idea". Cốt lõi của Juche nhấn mạnh rằng "con người là chủ thể của cách mạng và sự phát triển xã hội", với ba trụ cột chính: độc lập về chính trị (chaju), tự chủ về kinh tế (charip) và tự lực trong quốc phòng (chawi). Tư tưởng này ra đời trong bối cảnh Triều Tiên cần khẳng định bản sắc và chủ quyền độc lập trước ảnh hưởng từ Trung Quốc và Liên Xô, và đã trở thành nền tảng tư tưởng chi phối toàn bộ hệ thống chính trị, giáo dục, quân sự và truyền thông của quốc gia này.

Đối với mục đích của trận tranh biện, “AI trong lĩnh vực tình yêu” đề cập đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong các ứng dụng hẹn hò, mối quan hệ ảo, gái mại dâm AI và bất kỳ thứ gì khác thuộc phạm trù 'tình yêu'.