Moji Motions

Mô hình xã hội nói rằng những người bị khuyết tật là do rào cản của xã hội, không phải vì sự khác biệt và sự khiếm khuyết của họ. Rào cản có thể là về thể chất, ví dụ như các tòa nhà không có nhà vệ sinh phù hợp, hoặc là vì rào cản được xây dựng qua thái độ của mọi người về sự khác biệt của họ. Mô hình y tế nhìn sự khiếm khuyết là một thứ cần được chữa trị và chăm sóc. Dựa vào mô hình này, sự khiếm khuyết là một sự bất hạnh, và tập trung vào chẩn đoán và điều trị các khiếm khuyết để giúp họ trở nên "bình thường" nhất có thể. Các chuyên gia và nhà hoạt động vì người khuyết tật bao gồm bác sĩ, nhân viên xã hội, tổ chức từ thiện, giáo viên.

"Tất cả các hình thức trung lập" ở đây nói đến các hình thức tư tưởng, lập trường, thái độ hành vi mang tính trung lập trong các vấn đề liên hệ tới phong trào xã hội, trực tiếp khẳng định một vị trí "không thuộc về phe nào".

Một số nhà sử học cho rằng Phật giáo ra đời như phản ứng chống lại hệ thống đẳng cấp bất bình đẳng của Ấn Độ giáo và nạn tham nhũng trong tầng lớp Brahmana, Kshatriya. Điều này khiến tôn giáo này trở nên hấp dẫn với các đẳng cấp thấp. Phật giáo nhấn mạnh mọi người đều có thể đạt giác ngộ, trái ngược quan niệm trước đó chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu. Tuy nhiên, trong các tu viện vẫn tồn tại quy định phân biệt giới, như 58 giới luật chỉ áp dụng cho ni cô (ví dụ: không được ra ngoài ban đêm, phải tôn trọng các ni đồng nam trẻ hơn). Nhiều học giả cho rằng điều này nhằm duy trì sự ủng hộ xã hội, vì tu sĩ sống nhờ cúng dường, không được tự kiếm sống (theo kinh Vinaya).

Quyền cá nhân là các quyền mà từng cá nhân có thể sở hữu và thực hiện. Dù những quyền này có thể được phân biệt theo nhóm, chúng vẫn là quyền cá nhân nếu từng cá nhân có thể tự mình sở hữu và thực hiện chúng. Ví dụ, quyền kết hôn đồng giới là một quyền cá nhân vì các thành viên thuộc cộng đồng LGBTQ có thể tự mình sở hữu và thực hiện quyền này. Ngược lại, quyền tập thể là các quyền mà nhóm người sở hữu và thực hiện chung. Ví dụ, quyền thương lượng tập thể (chẳng hạn dưới tư cách các công đoàn lao động) là một quyền tập thể; một người không thể tự mình thực hiện quyền thương lượng tập thể mà phải thực hiện cùng những người khác trong một nhóm.

Trong nhiều nền văn hoá, phụ nữ bị hạn chế tiếng nói chính thống đã dùng ca hát và thơ ca dân gian ẩn danh để kháng cự, chế giễu, và khẳng định chủ thể tính danh của mình. Landay là những bài thơ dân gian truyền miệng, thường ẩn danh, do phụ nữ mù chữ ở Afghanistan sáng tác, với nội dung táo bạo liên quan đến tình dục và những hành vi có thể bị trừng phạt bằng cái chết. Nhiều bài landay châm biếm đàn ông về sự hèn nhát trên giường và ngoài chiến trận, qua đó phá vỡ chuẩn mực xã hội bằng cách vừa quyến rũ vừa chế giễu những kỹ năng được coi là biểu tượng sức mạnh nam giới. Tương tự, trong một số cộng đồng châu Phi, phụ nữ ứng tác các bài hát ngắn gọi là “toast” để chế giễu sự yếu kém của chồng trong quan hệ tình dục hoặc năng lực chiến đấu, như một cách nói điều không thể nói công khai. Trong xã hội phong kiến, phụ nữ Việt ít được ghi nhận trong văn chương chính thống, nhưng thông qua ca dao, hò, lý, hát ru, họ bộc lộ tình cảm và đôi khi châm biếm đàn ông hoặc phê phán xã hội. Ví dụ: nhiều câu ca dao chế giễu chồng ham rượu, cờ bạc hay sự bất tài của kẻ có quyền.

Diễn ngôn "Im lặng là đồng lõa" (Silence is complicity) cho rằng khi đứng trước một hành vi sai trái, bất công hoặc vấn đề xã hội, việc một cá nhân lựa chọn không lên tiếng, không thể hiện quan điểm hay không hành động cũng đồng nghĩa với việc gián tiếp ủng hộ, dung túng hoặc tiếp tay cho cái sai đó.

Tại nhiều quốc gia Đông Nam Á, trước khi chịu sự thuộc địa của các nước phương Tây, văn hóa và tín nghĩa bản địa có nhiều đặc điểm đa dạng về giới như: + Tại Việt Nam, hoạt động hầu đồng được thực hiện bởi “đồng cô bóng cậu” - nữ cải nam trang theo căn các cậu Hoàng và ngược lại, nam cải nữ trang theo căn các thánh Mẫu hay Công chúa. Từ thế kỉ 20, trước ảnh hưởng của văn hóa phương Tây cùng "văn minh, tiến bộ", hầu đồng bắt đầu nhận chỉ trích là mê tín dị đoan. + Các xã hội Philippines tiền thuộc địa tôn kính các nhà lãnh đạo tinh thần Babaylan - được cho là sở hữu tính hai mặt về mặt tinh thần, thể hiện cả năng lượng nam tính và nữ tính. Babaylan có thể là nữ, nam, hoặc người liên giới tính. Những người này được cho là có khả năng triệu hồi linh hồn và các vị thần. Sau khi Đế quốc Tây Ban Nha đánh chiếm, Philippines chịu ảnh hưởng Công giáo, khiến phong tục này bị mai một. Trong khi phương Tây thường được định hình là nguyên mẫu của sự "hiện đại" và "tiến bộ" bởi các "bước tiến" về công nhận quyền LGBTQ+, thì phương Đông, trái lại, thường được hiểu là nơi lạc hậu và chưa phát triển cho quyền của người LGBTQ+. Nhiều học giả cho rằng cách định hình này đang sử dụng cách diễn đạt của chủ nghĩa thực dân.

Phong trào 4B (hay "4 Không") là một phong trào nữ quyền nổi bật tại Hàn Quốc, ủng hộ việc: - Không quan hệ tình dục với đàn ông. - Không sinh con. - Không hẹn hò với đàn ông. - Không kết hôn với đàn ông. Phong trào này ra đời như một phản ứng trước chủ nghĩa gia trưởng và xã hội bảo thủ tại Hàn Quốc. Tại Mỹ, việc Donald Trump đắc cử vào tháng 11/2024 đánh dấu sự trỗi dậy của các phong trào chính trị bảo thủ tại Mỹ, ví dụ như MAGA (Make America Great Again). Phó tổng thống JD Vance cũng đã nhiều lần công khai phản đối quyền tiếp cận phá thai.

Phép ẩn dụ ""Các làn sóng"" (“Waves of feminism"") thường được sử dụng như một cách tiếp cận để giải thích nguồn gốc hình thành và sự phát triển của phong trào nữ quyền qua việc phân định các thời kỳ phát triển của phong trào theo tiến trình thời gian với các đặc trưng khác nhau. Trong đó, sự mô tả các làn sóng từ một đến ba thường lấy bối cảnh chủ yếu từ những đấu tranh và thảo luận về giới tại Mỹ. Những mô tả được công nhận rộng rãi về thời gian và đặc trưng của các làn sóng là như sau: (1) Làn sóng đầu tiên (1840-1920) được miêu tả như một phong trào chính trị đấu tranh cho quyền dân sự và chính trị của phụ nữ qua các hình thức như biểu tình và giảng dạy truyền bá, với thành tựu nổi bật nhất là đạt được quyền bầu cử cho phụ nữ. (2) Làn sóng thứ 2 (1960-1980) bắt nguồn từ giữa thập niên 60 được đặc tính hóa bởi sự lên tiếng chỉ trích vai trò giới đặt lên người nam và nữ, cũng như hệ thống các phân biệt dựa trên giới. (3) Làn sóng thứ 3 (1990 - ?) là những nỗ lực mở rộng các thảo luận về nữ quyền bên ngoài vấn đề giữa nam giới và nữ giới mà bao gồm nhiều danh tính hơn như tuổi tác, tầng lớp, chủng tộc, v.v và đấu tranh cho sự hiện diện của phụ nữ ở các vị trí quyền lực hơn. (4) Làn sóng thứ 4 (được cho là thời kỳ hiện đại) được đặc tính hoá bởi các diễn ngôn đấu tranh diễn ra chủ yếu trên Internet và mạng xã hội, nổi bật nhất là phong trào #MeToo. Ở thời điểm hiện tại, ""Các làn sóng"" được đề cập rất nhiều trong các diễn ngôn nữ quyền ở nhiều quốc gia và bối cảnh khác nhau.

Chính sách nâng đỡ (Affirmative action) là các chính sách giúp các nhóm yếu thế bị kỳ thị trong xã hội có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận giáo dục, việc làm,...