Moji Motions

Ra mắt vào năm 2008, tự truyện "Bóng" của Nguyễn Văn Dũng (do nhóm Domino chấp bút) ghi dấu ấn là tác phẩm tiên phong tại Việt Nam công khai danh tính của một người đồng tính nam trong bối cảnh xã hội còn nặng nề định kiến. Lớn lên cùng sự miệt thị gắn liền với nhãn dán "đồng cô", nhân vật Dũng đã nội tâm hóa sự kỳ thị ấy thành một bản án "nghiệp quẻ" từ tiền kiếp. Trong nỗ lực tìm kiếm sự thừa nhận, anh phần nào khước từ tính nam, tự định danh là "con vợ" và tìm thấy sự thỏa mãn trong vẻ ủy mị hay các công việc nội trợ; với anh, đó là phương thức duy nhất để một người mang thân phận "bóng" có được sự chở che từ những người đàn ông "thực thụ". Hành trình tình cảm của Dũng thường gắn kết với những thanh niên ngoại tỉnh có hoàn cảnh khó khăn, nơi sự hỗ trợ tài chính và chu cấp vật chất trở thành một "sợi dây xích" tuyệt vọng để trói buộc đối phương. Mỗi khi cảm thấy bị đe dọa bởi sự rời bỏ, nhân vật lại rơi vào các hành vi kiểm soát cực đoan, thậm chí dàn dựng kịch bản báo tử giả để gây áp lực tâm lý lên gia đình người tình. Những mối quan hệ trong tác phẩm hiện lên như một chuỗi bạo lực kéo dài, từ các xung đột thể xác dữ dội đến những trận đánh ghen công cộng đầy bế tắc. Từ trong sự quẩn quanh đó, Dũng nảy sinh trạng thái tâm lý nội tâm hóa bạo lực, coi sự ghen tuông thô bạo và đòn roi là minh chứng cho việc mình còn "được thương". Khi đối diện với sự tan vỡ, anh thường tìm đến các hành vi tự hủy hoại và nỗ lực tự sát như một phản ứng trước nỗi đau tột cùng, đồng thời cũng là công cụ cuối cùng để gây áp lực tình cảm lên người ở lại. Cuốn sách khép lại khi những cuồng si tuổi trẻ dần lắng xuống, được ví von như "bát nước lúc đầu sôi sùng sục, về sau nguội dần". Ở giai đoạn sau của cuộc đời, Dũng trở thành người tư vấn tâm lý cho những gia đình có người thân là gay, với mong mỏi giúp xã hội hiểu đồng tính là hiện tượng tự nhiên để thế hệ trẻ không phải rơi vào "vực thẳm" như anh. Tác phẩm kết thúc bằng hình ảnh nhân vật đối diện với gương, chấp nhận định mệnh về một "chiếc bóng" cô đơn khi về già.

“Thấu cảm” (empathy) là một năng lực tâm lý – xã hội phức tạp, có nguồn gốc từ khái niệm Einfuhlung trong tiếng Đức (nghĩa là “cảm vào bên trong”). Thấu cảm không chỉ dừng lại ở việc hiểu hay nhận diện cảm xúc, nỗi đau và hành vi của người khác, mà còn là một quá trình kết nối cảm xúc có động lực, trong đó cá nhân chia sẻ và nội hóa trải nghiệm cảm xúc của người khác.

Chuyển giao trách nhiệm kiểm soát nhập cư (externalization of immigration): chính sách trong đó các quốc gia phát triển chuyển giao việc quản lý biên giới và người di cư sang các nước thứ ba. Thay vì xử lý tại quốc gia đến, các bên tìm cách ngăn chặn, kiểm tra hoặc tiếp nhận người xin tị nạn ở bên ngoài lãnh thổ của họ. Nhiều người di cư và người xin tị nạn từ châu Phi và Trung Đông đi qua Bắc Phi để tới châu Âu, đặc biệt bằng đường biển qua Địa Trung Hải. Để hạn chế số người đến lãnh thổ châu Âu, Liên minh châu Âu (EU) và một số quốc gia thành viên đã hợp tác với các quốc gia như Libya, Tunisia, Ai Cập, Morocco và Mauritania.

"988 Lifeline" là đường dây nóng (hotline) phi lợi nhuận được tài trợ bởi chính phủ Mỹ, với vai trò ngăn chặn tự sát và chăm sóc các khủng hoảng tâm lí bằng việc lắng nghe, thấu hiểu và trò chuyện với những cá nhân có ý định tự sát. Tại đây, họ được giúp đỡ và khuyên nhủ bởi các chuyên gia tâm lí một cách miễn phí và bảo mật thông tin. Tuy nhiên, tính hiệu quả của hotline 988 vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi. Năm 2020, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật yêu cầu 988 Lifeline phải cung cấp dịch vụ và chuyên gia dành riêng cho những người thuộc cộng đồng thiểu số như LGBTQ, hoặc một số nhóm thiểu số khác. Đạo luật này viết rằng, theo thống kê, người trẻ thuộc cộng đồng LGBTQ có nguy cơ tự sát gấp 4 lần bạn bè đồng trang lứa. Khi gọi điện cho hotline, người dùng có thể bấm phím 3 để được gặp chuyên gia tư vấn dành riêng cho nhóm LGBTQ, là những người được đào tạo và có hiểu biết về vấn đề một số người LGBTQ hay gặp trong cuộc sống (bao gồm nhưng không giới hạn ở khó khăn khi come out với người thân, cảm thấy lạc lõng, cảm thấy bị phân biệt, ...). Năm 2025, chính quyền Trump yêu cầu 988 Lifeline chấm dứt cung cấp dịch vụ riêng biệt cho cộng đồng LGBTQ, và thay vào đó là tập trung nguồn lực để giúp đỡ tất cả người dùng hotline. Bất chấp những chỉ trích từ dư luận, chính quyền Trump cho rằng việc chính phủ tài trợ thêm là quá tốn kém cho ngân sách và tất cả người gọi đến hotline nên được tiếp đón một cách bình đẳng.

Hiệu ứng giả dược (placebo effect) là hiện tượng một người có thể cảm nhận được sự cải thiện về triệu chứng hoặc tình trạng sức khoẻ sau khi nhận một phương pháp điều trị không có tác dụng dược lý trực tiếp đối với bệnh, nhưng họ tin rằng phương pháp đó có hiệu quả. Hiệu ứng này thường xuất hiện do kỳ vọng của bệnh nhân

“Quốc gia ma túy” (narco-state) là một quốc gia mà chính phủ bị các tập đoàn buôn ma túy chi phối hoặc ảnh hưởng mạnh, và hoạt động buôn bán ma túy trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế hoặc chính trị quốc gia. VD: Colombia, Venezuela, Mexico,…

Trong Dự thảo sửa đổi "Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác" công bố mới đây, Bộ Y tế Việt Nam đã đề xuất cho phép cơ sở y tế lấy mô, tạng của người đã đăng ký hiến sau khi họ qua đời mà không cần thêm sự đồng ý của gia đình.

Bạn là D, một bác sĩ nội khoa vừa hoàn thành chương trình nội trú chuyên khoa vào năm 1912 sau 12 năm học tập. Với đam mê và ước mơ cứu người từ nhỏ, sau khi tốt nghiệp, bạn nhận công việc đầu tiên trên tàu RMS Titanic và đưa đứa con duy nhất đi cùng trong chuyến hành trình đến New York, trong khi vợ bạn ở nhà, háo hức chờ đợi bạn và con trở về an toàn. Bốn ngày sau khi khởi hành, Titanic đâm phải một tảng băng trôi và bắt đầu chìm. Hỗn loạn xảy ra khi người ta phát hiện rằng số xuồng cứu sinh không đủ. Trong lúc mọi người chen lấn để giành một chỗ trên xuồng thì đã khiến con của bạn bị thương nặng, và vì vậy đứa trẻ bị từ chối lên xuồng vì họ ưu tiên những hành khách khỏe mạnh hơn. Trong khi đó, bạn được đề nghị một chỗ trên xuồng cứu sinh cuối cùng vì mọi người tin rằng bác sĩ sẽ tăng cơ hội sống sót cho họ. Bạn biết rằng Titanic đã phát tín hiệu cầu cứu, nhưng bạn không biết liệu có ai đáp lại hay không. Bốn ngày sau khi khởi hành, Titanic đâm phải một tảng băng trôi và bắt đầu chìm. Hỗn loạn xảy ra khi người ta phát hiện rằng số xuồng cứu sinh không đủ. Trong lúc mọi người chen lấn để giành một chỗ trên xuồng thì đã khiến con của bạn bị thương nặng, và vì vậy đứa trẻ bị từ chối lên xuồng vì họ ưu tiên những hành khách khỏe mạnh hơn. Trong khi đó, bạn được đề nghị một chỗ trên xuồng cứu sinh cuối cùng vì mọi người tin rằng bác sĩ sẽ tăng cơ hội sống sót cho họ. Bạn biết rằng Titanic đã phát tín hiệu cầu cứu, nhưng bạn không biết liệu có ai đáp lại hay không.

Bên trong mỗi con người tồn tại năm cảm xúc được nhân hoá – Buồn bã, Vui vẻ, Giận dữ, Ghê tởm và Sợ hãi – chịu trách nhiệm điều khiển mọi cảm xúc và hành vi của cá nhân đó. Chúng không kiểm soát các yếu tố sinh học hay di truyền, cũng không ảnh hưởng đến thế giới bên ngoài cá nhân. Hiện tại, Vui vẻ là cảm xúc lãnh đạo, có quyền quyết định cuối cùng và có thể bác bỏ mọi quyết định của các cảm xúc còn lại.

Đồng euro kỹ thuật số là một đồng tiền số được phát hành bởi Ngân hàng Trung Ương châu Âu, có giá trị pháp định như tiền mặt, được sử dụng như một phương tiện thanh toán miễn phí cho tất cả mọi người và được chấp nhận trên tất cả vùng lãnh thổ của Châu Âu. Những đồng tiền này sẽ được giữ trong ví điện tử, và có thể sử dụng cho tất cả các thanh toán điện tử thông thường – tại cửa hàng địa phương, trực tuyến, cho bạn bè – bằng điện thoại hoặc thẻ, cả khi có hoặc không có kết nối mạng.

Sophie là cô thợ làm mũ trẻ, tốt bụng, nhân hậu nhưng đang bị dính lời nguyền trở thành già nua từ mụ phù thuỷ hoang mạc. Bước ngoặt của cốt truyện cho thấy, thực chất lời nguyền của mụ phù thuỷ hoang mạc không phải biến Sophie trở nên già nua, mà chỉ biến ngoại hình của Sophie phản ánh đúng tâm hồn của cô. Sophie sinh ra trong một gia đình làm mũ, với bố mẹ ly hôn và cô phải gánh vác vai trò chị cả trong gia đình. Tất cả yếu tố đó khiến cô trở nên tự ti và dần khép lại tuổi xuân để nhường chỗ cho những suy nghĩ chín chắn hơn Howl là một anh chàng phù thuỷ với một cuộc sống vô định và trốn tránh. Anh là một người sống vô định và chỉ luôn có thể cố gắng xoa dịu tâm hồn mình bằng việc trốn tránh thực tại và cố tỏ ra hoàn hảo ở vẻ ngoài. Anh trốn tránh tất cả những trách nhiệm mình có, không tìm được mục tiêu cho những việc làm của mình ví dụ như ra trận để bảo vệ tổ quốc. Lối sống của anh dường như chỉ xoay quanh việc cố gắng thỏa mãn những thú vui nhất thời. Bối cảnh trong bộ phim “Howl’s Moving Castle” kể về câu chuyện xoay quanh giữa 2 nhân vật chính là Howl - và Sophie. Bộ phim kể về hành trình thay đổi của cả Howl và Sophie. Trong quá trình thay đổi Sophie đóng vai trực tiếp trong hành trình thay đổi của Howl, cô như một ngọn lửa tí tách nhưng ấm áp để Howl tìm lại mục tiêu sống của mình. Còn Howl là nguồn cảm hứng, tuy không có nỗ lực trực tiếp, nhưng lại tác động gián tiếp khiến Sophie thay đổi và trở nên tự tin hơn.

Trong những năm gần đây, nhiều hoạt động tôn giáo đã được số hoá. Các cơ sở tôn giáo tổ chức lễ nghi thông qua livestream, cho phép tín đồ tham gia cầu nguyện, tụng kinh, hoặc nghe giảng pháp trực tuyến. Nhiều nền tảng kỹ thuật số và ứng dụng di động cũng ra đời, cung cấp dịch vụ như ghi danh cầu an, cầu siêu, hoặc đóng góp tài chính trực tuyến. Một số cộng đồng thậm chí còn xây dựng không gian tôn giáo trong thế giới ảo (như metaverse), nơi tín đồ có thể “tham dự” nghi lễ và giao lưu tâm linh mà không cần hiện diện trực tiếp. Những thực hành này ngày càng phổ biến, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh và sự phát triển của công nghệ.

Violet Evergarden là một cựu quân nhân phục vụ trong quân đội Leidenschaftlich và từng tham gia vào chiến tranh của đất nước. Ở trong cuộc chiến ấy, Violet được dạy để trở thành một cỗ máy giết chóc, dẫn đến việc cô ấy trở nên vô hồn, không còn hiểu được những cảm xúc của mình cũng như là của người khác. Thứ duy nhất đọng lại trong đầu cô chỉ đơn giản là: "Giết hoặc bị giết." Tuy nhiên, cô may mắn gặp được thiếu tá Gilbert Bougainvillea, người đã chỉ cho cô cách nói, viết, giúp cô thể hiện cảm xúc của mình đến những người xung quanh. Cô rất trân quý thiếu tá. Thế nhưng trong chiến dịch đột kích vào căn cứ địch, thiếu tá không may trúng đạn. Trong lúc hấp hối, thiếu tá đã nói với Violet: "aishiteru" (Anh yêu em) và kêu cô hãy chạy đi, để anh ở lại, qua đó có thể giữ được tính mạng của cô. Violet không hiểu "aishiteru" có nghĩa là gì dù cô rất muốn hiểu, thế nên cô quyết định trở thành búp bê kí ức, một công việc có nhiệm vụ ghi chép lại những suy nghĩ và cảm nghĩ của mọi người, sử dụng máy đánh chữ. Violet làm việc tại một công ty bưu chính ở Leiden (thủ đô của Leidenschaftlich), nơi mà bạn cũ của thiếu tá, Claudia Hodgins làm chủ. Claudia Hodgins được thiếu tá giao phó hãy chăm sóc Violet, thế nên anh luôn quan tâm, hỗ trợ cô trong công việc cũng như là cuộc sống thường ngày. Khi cô đã hiểu được ý nghĩa của "aishiteru", cô nhận được một lá thư nói rằng có người nhìn thấy Gilbert tại một hòn đảo hoang, thứ khiến cô cảm thấy nghi ngờ về độ xác thực vì tận mắt cô đã thấy thiếu tá bị một mảnh tường đè sập xuống. Nếu cô lựa chọn đi tìm thiếu tá, cô sẽ phải chấp nhận mất một khoảng thời gian dài vì phương tiện duy nhất vào thời điểm đó là tàu thuyền. Điều này dẫn đến việc cô sẽ phải chấp nhận việc bị thay thế trong công ty và mất đi công việc hiện tại của mình.

Trong những năm gần đây, xuất hiện xu hướng phân tích các nhân vật hư cấu, đặc biệt là nhân vật nữ, dưới góc nhìn tâm lý học, dù tác phẩm không trực tiếp đề cập. Ví dụ, Belle trong Người đẹp và Quái vật được cho là phản ánh hội chứng Stockholm khi yêu người từng giam giữ mình; Ariel trong Nàng tiên cá thể hiện đặc điểm của rối loạn hình ảnh cơ thể khi đánh đổi giọng nói để phù hợp với kỳ vọng tình yêu; Cinderella được liên hệ với rối loạn thích nghi do cam chịu lạm dụng mà không phản kháng; và Anna trong Frozen bị phân tích là có dấu hiệu của ADHD qua hành vi bốc đồng và tin người quá nhanh. Các diễn giải này thường xuất hiện trên mạng xã hội và truyền thông đại chúng như TikTok, YouTube, hoặc trong các bài viết phê bình văn hóa.

Liên minh Châu Âu (EU) là một tổ chức kinh tế và chính trị liên quốc gia, có danh sách thành viên bao gồm 27 quốc gia trong đó chủ yếu ở Châu Âu. Các quốc gia thành viên ủy quyền một phần đưa quyết định và lập chính sách cho Liên minh, tức là chia sẻ quyền lực cai trị với Liên minh. Một số đặc điểm nổi bật của Liên minh Châu Âu bao gồm: người dân của các quốc gia thành viên có quyền tự do di cư và làm việc ở bất kỳ quốc gia thành viên nào khác; một số quốc gia thành viên tham gia vào khu vực đồng Euro, lấy đồng Euro làm đơn vi tiền tệ chính thức và ủy quyền đưa ra chính sách tiền tệ cho Ngân hàng Trung ương Châu Âu; không có thuế quan giữa các quốc gia thành viên, v.v. Hiện tại, Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) là khối gồm 33 quốc gia Mỹ Latin và Caribe với mục đích liên kết các quốc gia này để tăng cường đối thoại chính trị và hội nhập văn hóa xã hội của khu vực, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao phúc lợi cho người dân. Cộng đồng có chức năng tổ chức những hội đàm, hội nghị nhưng không có chức năng hành pháp hoặc lập pháp cụ thể, tức là không thể tạo những thỏa thuận có ràng buộc giữa các quốc gia thanh viên.

Muzan, Chúa tể Quỷ, sử dụng máu và ý thức chủ động của mình để tạo ra các con quỷ. Để chống lại Muzan, Sát Quỷ Đoàn được thành lập với nhiệm vụ duy nhất là tiêu diệt toàn bộ quỷ dữ. Tanjiro, một thành viên của Sát Quỷ Đoàn, phát hiện em gái mình, Nezuko, đã trở thành quỷ nhưng quyết định cứu cô vì cô vẫn giữ được ý thức con người. Cuối cùng, Nezuko—nhờ ý chí mạnh mẽ và sự hỗ trợ của loại thuốc biến đổi trở lại thành người do Tamayo, một bác sĩ, tạo ra—đã có thể hoàn toàn lấy lại nhân tính của mình. Mặt khác, Tanjiro đã đánh bại Muzan, nhưng hiện đang hấp hối vì những vết thương quá nặng. Trong một vũ trụ song song với một bước ngoặt bi kịch, Muzan, trong những khoảnh khắc cuối đời, đã thành công trong việc truyền máu và ý thức của mình sang Tanjiro. Tanjiro lúc này trở thành một con quỷ kháng ánh sáng mặt trời, nhưng ý thức chủ động của Muzan lại kiểm soát cơ thể cậu. Muzan giờ đây dùng cơ thể Tanjiro để lan truyền máu của mình và tạo ra nhiều con quỷ kháng nắng hơn. Tuy nhiên, Muzan phát hiện rằng Tanjiro sẽ xuất hiện những khoảnh khắc tỉnh táo khi ở gần em gái mình, cho phép Tanjiro tạm thời lấy lại ý thức. Nezuko biết rằng cách duy nhất để ngăn Muzan là áp chế ý thức của hắn trong một khoảnh khắc tỉnh táo và giết anh trai mình.