Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

"988 Lifeline" là đường dây nóng (hotline) phi lợi nhuận được tài trợ bởi chính phủ Mỹ, với vai trò ngăn chặn tự sát và chăm sóc các khủng hoảng tâm lí bằng việc lắng nghe, thấu hiểu và trò chuyện với những cá nhân có ý định tự sát. Tại đây, họ được giúp đỡ và khuyên nhủ bởi các chuyên gia tâm lí một cách miễn phí và bảo mật thông tin. Tuy nhiên, tính hiệu quả của hotline 988 vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi. Năm 2020, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật yêu cầu 988 Lifeline phải cung cấp dịch vụ và chuyên gia dành riêng cho những người thuộc cộng đồng thiểu số như LGBTQ, hoặc một số nhóm thiểu số khác. Đạo luật này viết rằng, theo thống kê, người trẻ thuộc cộng đồng LGBTQ có nguy cơ tự sát gấp 4 lần bạn bè đồng trang lứa. Khi gọi điện cho hotline, người dùng có thể bấm phím 3 để được gặp chuyên gia tư vấn dành riêng cho nhóm LGBTQ, là những người được đào tạo và có hiểu biết về vấn đề một số người LGBTQ hay gặp trong cuộc sống (bao gồm nhưng không giới hạn ở khó khăn khi come out với người thân, cảm thấy lạc lõng, cảm thấy bị phân biệt, ...). Năm 2025, chính quyền Trump yêu cầu 988 Lifeline chấm dứt cung cấp dịch vụ riêng biệt cho cộng đồng LGBTQ, và thay vào đó là tập trung nguồn lực để giúp đỡ tất cả người dùng hotline. Bất chấp những chỉ trích từ dư luận, chính quyền Trump cho rằng việc chính phủ tài trợ thêm là quá tốn kém cho ngân sách và tất cả người gọi đến hotline nên được tiếp đón một cách bình đẳng.

Vào năm 2022, các cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc đã ban hành quy định yêu cầu những người sáng tạo nội dung trực tuyến (streamers, influencers) phải sở hữu và xuất trình chứng chỉ chuyên môn hợp pháp cho các nền tảng mạng xã hội trước khi phát sóng hoặc đăng tải nội dung thuộc các lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn cao (ví dụ như y tế, tài chính, luật pháp và giáo dục). Các nền tảng có trách nhiệm xác thực bằng cấp và kiểm duyệt nội dung của những nhà sáng tạo không đủ tiêu chuẩn.

“Di dời có kiểm soát” (managed retreat) là việc di dời có kế hoạch các công trình, cơ sở hạ tầng hoặc từ bỏ việc sử dụng đất nhằm giảm thiểu và quản lý rủi ro do các hiện tượng thiên tai gây ra.

"Phổ chính trị tả - hữu là một thước đo các quan điểm và tư tưởng chính trị, sắp xếp chúng từ khuynh hướng tự do và cấp tiến (tả) đến bảo thủ và truyền thống (hữu). Nói cách khác, phổ này không nói ai đúng hay sai, mà cho thấy mức độ thay đổi xã hội mà một người hoặc một nhóm mong muốn: Càng về bên tả, càng muốn thay đổi và cải cách xã hội; Càng về bên hữu, càng muốn duy trì trật tự và giá trị hiện có."

Chủ nghĩa hư vô là một trào lưu tư tưởng khẳng định rằng thế giới không tồn tại ý nghĩa, giá trị hay chân lý tuyệt đối nào. Theo tinh thần này, mọi chuẩn mực đạo đức, tín ngưỡng hay hệ thống chính trị – xã hội đều chỉ là sản phẩm của con người và không dựa trên một chân lý phổ quát, bất biến nào. Chủ nghĩa hư vô thường được sử dụng để diễn giải hay đặt vấn đề về tính chắc chắn của tri thức, sự hợp pháp của quyền lực, cũng như sự ổn định của các giá trị truyền thống.

Duy Mạnh là một chú mèo, được nuôi bởi một gia đình có thu nhập trung bình và đang sống một cuộc sống bình thường. Bây giờ, Mạnh có cơ hội để trở thành một 'catfluencer' (mèo có tầm ảnh hưởng trên mạng). Cuộc sống của một catfluencer rất đa dạng, có thể bao gồm những buổi quay chụp quảng cáo, tạo các video chế (meme) hài hước về bản thân và những người bạn mèo khác, chia sẻ về một ngày của mèo, hay bất cứ hoạt động nào được yêu thích bởi người hâm mộ.

Học thuyết Trách nhiệm bảo vệ (Responsibility to Protect – R2P) được đề xuất lần đầu vào năm 2001 và chính thức được thừa nhận tại Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới năm 2005 như một cam kết chính trị toàn cầu nhằm ngăn chặn bốn loại tội ác nghiêm trọng: diệt chủng, tội ác chiến tranh, thanh trừng sắc tộc và tội ác chống loài người. Theo nguyên tắc này, nếu một quốc gia không thể hoặc không muốn bảo vệ dân thường khỏi các hành vi trên, cộng đồng quốc tế có thể can thiệp, kể cả bằng vũ lực, với sự phê chuẩn của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, R2P không mang tính ràng buộc pháp lý mà chỉ tồn tại như một chuẩn mực chính trị, khiến khả năng thực thi phụ thuộc lớn vào ý chí của các cường quốc.

"Cho đến ngày 11/04/2025, tỉ giá đồng Đô-la Mỹ so với 6 đồng tiền của các nền kinh tế hàng đầu khác đã giảm khoảng 8% so với đầu năm 2025 (theo Forbes, dựa trên số liệu theo dõi tỉ giá DXY). Một mặt, Trump từng nhiều lần khẳng định mong muốn phá giá đồng Đô-la Mỹ, điều đang được thể hiện qua tỉ giả hối đoái của USD hiện nay -- vốn là hệ quả của các chính sách kinh tế Trump đưa ra từ khi nhậm chức ngày 20/01/2025. Cụ thể hơn về vấn đề này, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg vào tháng 07/2024, Trump cho rằng: ""Nước Mỹ có một vấn đề về tỉ giá quá cao,"" dẫn đến thâm hụt thương mại giữa Mỹ và các quốc gia khác vì ""không ai muốn mua hàng Mỹ bởi nó quá đắt."" Mặt khác, cho đến nay, Trump tiếp tục khẳng định mong muốn đồng USD là đồng tiền dự trữ chung của thế giới. Vào tháng 1 năm 2025, Trump đã đe doạ các nước thuộc nhóm BRICS bằng thuế quan lên tới 100% nếu các nước này không từ bỏ tham vọng tạo ra một đồng tiền dự trữ mới thay thế đồng Đô-la. BRICS bao gồm 10 nước thành viên: ban đầu bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi; đã được mở rộng vào năm 2023 sau khi kết nạp Ai Cập, Iran, Ethiopia và UAE. Như được tuyên bố tại cuộc Họp Thượng đỉnh vào tháng 8 năm 2023, một trong các mục tiêu chính của BRICS là ""tạo ra một đồng tiền mới nhằm 'soán ngôi' đồng Đô-la Mỹ."" Tuy nhiên, vào ngày 20/05/2025, Giám đốc phụ trách chính sách tiền tệ Nilton David của Brazil, nước đương kim chủ tịch khối BRICS, thừa nhận rằng: “Hiện tại không có lượng tài sản nào được định danh theo BRICS đủ lớn để thay thế đồng USD. Tôi nghĩ điều đó sẽ không thay đổi trong thập kỷ tới.” (theo Reuters) Đồng USD là đồng tiền được dự trữ và lưu thông nhiều nhất trên thế giới cho đến thời điểm hiện tại. Trong suốt 3 thập kỷ qua, chính sách tiền tệ chủ đạo và nhất quán của Ngân khố Hoa Kỳ là giữ một đồng Đô-la Mỹ mạnh. Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ Robert Rubin đã từng phát biểu năm 1994: ""Một đồng Đô-la mạnh phục vụ cho lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ."" Hiện nay, các nhà kinh tế học vẫn đang tranh luận xem những chính sách của chính quyền Trump sẽ ảnh hưởng đến đồng Đô-la Mỹ như thế nào trong lâu dài, cũng như mong muốn cuối cùng của chính quyền Trump đối với tỷ giá hối đoái là gì. "

Nguyên tắc quyền nơi sinh ("jus soli") là một nguyên tắc xác định quốc tịch của một người dựa trên nơi sinh của họ: bạn có quyền có quốc tịch của một quốc gia nếu bạn sinh ra trên lãnh thổ quốc gia đó. Các quốc gia áp dụng jus soli bao gồm Mỹ, Canada, Mexico, v.v. Nguyên tắc quyền huyết thống ("jus sanguinis") là một trong những nguyên tắc cơ bản của Luật Quốc tịch nhiều nước trên thế giới. Nội dung của nguyên tắc này có nghĩa là trẻ em sinh ra có quyền được mang quốc tịch của cha và/hoặc mẹ. Các quốc gia áp dụng jus saguinis bao gồm Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, v.v.

Chính phủ Mỹ (cụ thể là Bộ Giáo dục) đã tiến hành điều tra Đại học Harvard vì những cáo buộc liên quan đến kỳ thị và phân biệt đối xử, đặc biệt là trong quy trình tuyển sinh và quản lý tài chính. Các vấn đề chính bị điều tra bao gồm nhưng không đây đủ:Các cáo buộc đã phân biệt đối xử với sinh viên gốc Á trong quá trình xét tuyển, ưu tiên các nhóm sắc tộc khác dưới danh nghĩa “đa dạng hóa”, không phản ứng quyết liệt trước các hành vi bài Do Thái, đặc biệt là các cuộc biểu tình có yếu tố cực đoan chống Israel, dẫn đến sự mất an toàn của sinh viên Do Thái. Không cung cấp hồ sơ các sinh viên quốc tế Bộ Giáo dục đã tuyên bố Harvard vi phạm Điều VI của Đạo luật Dân quyền khi không ngăn chặn hiệu quả các hành vi kỳ thị dựa trên sắc tộc và nguồn gốc quốc gia. Hệ quả là hơn 2,2 tỷ USD tài trợ liên bang dành cho các chương trình nghiên cứu của Harvard đã bị đóng băng. Đồng thời, Bộ An ninh Nội địa thu hồi chứng nhận chương trình SEVP, khiến Harvard tạm thời mất quyền tuyển sinh sinh viên quốc tế trong năm học 2025–2026. Các biện pháp này không chỉ gây tổn thất tài chính nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn sinh viên quốc tế và danh tiếng học thuật toàn cầu của trường. Harvard nhanh chóng đệ đơn kiện chống lại các lệnh trừng phạt, trong khi chính phủ gấp rút tăng thêm sức ép lên sinh viên và Harvard.

Degrowth involves a planned decrease in the size of economic production and consumption occurring within a given economy (often measured via GDP). It could involve prioritizing less emissions-intensive industries, imposing heavy taxes or limits on emissions, implementing shorter workweeks, and encouraging voluntary reductions in consumer spending.

Currently, employers are allowed to access the criminal record of job applicants. This gives them access to knowledge of if an applicant has ever been convicted of a crime or imprisoned.

"Dân chủ nhân dân toàn quá trình" là một khái niệm chính trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Khác với khái niệm "Dân chủ tự do", trong đó nhấn mạnh vào quy trình dân chủ như quyền bầu cử, đa nguyên đa đảng và phân quyền trong nhà nước, "Dân chủ nhân dân toàn quá trình" nhấn mạnh vào kết quả của nền dân chủ đối với đời sống của nhân dân.

Thế hệ "bánh mì kẹp" (Sandwich Generation) chỉ những người trưởng thành trung niên (thường ở độ tuổi 40, 50) phải chăm sóc cho cả cha mẹ già yếu và con cái đang trưởng thành. Xu hướng tăng tuổi thọ và có con ở độ tuổi cao hơn đã góp phần vào hiện tượng thế hệ bánh mì kẹp, vì nó chấp nhận việc con cái trưởng thành vẫn sống ở nhà của bố mẹ hoặc không thể tự chủ về kinh tế và sau đó phải quay trở về nhà. Trong một số trường hợp, họ phải hoãn việc nghỉ hưu của chính mình để hoàn thành các nghĩa vụ tài chính khác. Sang chấn liên thế hệ (Intergenerational Trauma) là một hiện tượng tâm lý cho rằng những nỗi đau về tinh thần có thể truyền từ đời này sang đời khác, ví dụ như con cháu của những người từng trải qua chiến tranh, nạn diệt chủng, nạn đói, thảm họa thiên nhiên, chế độ nô lệ… có khả năng cao sẽ suy nghĩ và hành xử như trong “chế độ sinh tồn” mà ông cha họ từng sống qua.