Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

"Cho đến ngày 11/04/2025, tỉ giá đồng Đô-la Mỹ so với 6 đồng tiền của các nền kinh tế hàng đầu khác đã giảm khoảng 8% so với đầu năm 2025 (theo Forbes, dựa trên số liệu theo dõi tỉ giá DXY). Một mặt, Trump từng nhiều lần khẳng định mong muốn phá giá đồng Đô-la Mỹ, điều đang được thể hiện qua tỉ giả hối đoái của USD hiện nay -- vốn là hệ quả của các chính sách kinh tế Trump đưa ra từ khi nhậm chức ngày 20/01/2025. Cụ thể hơn về vấn đề này, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg vào tháng 07/2024, Trump cho rằng: ""Nước Mỹ có một vấn đề về tỉ giá quá cao,"" dẫn đến thâm hụt thương mại giữa Mỹ và các quốc gia khác vì ""không ai muốn mua hàng Mỹ bởi nó quá đắt."" Mặt khác, cho đến nay, Trump tiếp tục khẳng định mong muốn đồng USD là đồng tiền dự trữ chung của thế giới. Vào tháng 1 năm 2025, Trump đã đe doạ các nước thuộc nhóm BRICS bằng thuế quan lên tới 100% nếu các nước này không từ bỏ tham vọng tạo ra một đồng tiền dự trữ mới thay thế đồng Đô-la. BRICS bao gồm 10 nước thành viên: ban đầu bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi; đã được mở rộng vào năm 2023 sau khi kết nạp Ai Cập, Iran, Ethiopia và UAE. Như được tuyên bố tại cuộc Họp Thượng đỉnh vào tháng 8 năm 2023, một trong các mục tiêu chính của BRICS là ""tạo ra một đồng tiền mới nhằm 'soán ngôi' đồng Đô-la Mỹ."" Tuy nhiên, vào ngày 20/05/2025, Giám đốc phụ trách chính sách tiền tệ Nilton David của Brazil, nước đương kim chủ tịch khối BRICS, thừa nhận rằng: “Hiện tại không có lượng tài sản nào được định danh theo BRICS đủ lớn để thay thế đồng USD. Tôi nghĩ điều đó sẽ không thay đổi trong thập kỷ tới.” (theo Reuters) Đồng USD là đồng tiền được dự trữ và lưu thông nhiều nhất trên thế giới cho đến thời điểm hiện tại. Trong suốt 3 thập kỷ qua, chính sách tiền tệ chủ đạo và nhất quán của Ngân khố Hoa Kỳ là giữ một đồng Đô-la Mỹ mạnh. Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ Robert Rubin đã từng phát biểu năm 1994: ""Một đồng Đô-la mạnh phục vụ cho lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ."" Hiện nay, các nhà kinh tế học vẫn đang tranh luận xem những chính sách của chính quyền Trump sẽ ảnh hưởng đến đồng Đô-la Mỹ như thế nào trong lâu dài, cũng như mong muốn cuối cùng của chính quyền Trump đối với tỷ giá hối đoái là gì. "

Chính phủ Mỹ (cụ thể là Bộ Giáo dục) đã tiến hành điều tra Đại học Harvard vì những cáo buộc liên quan đến kỳ thị và phân biệt đối xử, đặc biệt là trong quy trình tuyển sinh và quản lý tài chính. Các vấn đề chính bị điều tra bao gồm nhưng không đây đủ:Các cáo buộc đã phân biệt đối xử với sinh viên gốc Á trong quá trình xét tuyển, ưu tiên các nhóm sắc tộc khác dưới danh nghĩa “đa dạng hóa”, không phản ứng quyết liệt trước các hành vi bài Do Thái, đặc biệt là các cuộc biểu tình có yếu tố cực đoan chống Israel, dẫn đến sự mất an toàn của sinh viên Do Thái. Không cung cấp hồ sơ các sinh viên quốc tế Bộ Giáo dục đã tuyên bố Harvard vi phạm Điều VI của Đạo luật Dân quyền khi không ngăn chặn hiệu quả các hành vi kỳ thị dựa trên sắc tộc và nguồn gốc quốc gia. Hệ quả là hơn 2,2 tỷ USD tài trợ liên bang dành cho các chương trình nghiên cứu của Harvard đã bị đóng băng. Đồng thời, Bộ An ninh Nội địa thu hồi chứng nhận chương trình SEVP, khiến Harvard tạm thời mất quyền tuyển sinh sinh viên quốc tế trong năm học 2025–2026. Các biện pháp này không chỉ gây tổn thất tài chính nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn sinh viên quốc tế và danh tiếng học thuật toàn cầu của trường. Harvard nhanh chóng đệ đơn kiện chống lại các lệnh trừng phạt, trong khi chính phủ gấp rút tăng thêm sức ép lên sinh viên và Harvard.

Degrowth involves a planned decrease in the size of economic production and consumption occurring within a given economy (often measured via GDP). It could involve prioritizing less emissions-intensive industries, imposing heavy taxes or limits on emissions, implementing shorter workweeks, and encouraging voluntary reductions in consumer spending.

Currently, employers are allowed to access the criminal record of job applicants. This gives them access to knowledge of if an applicant has ever been convicted of a crime or imprisoned.

Thế hệ "bánh mì kẹp" (Sandwich Generation) chỉ những người trưởng thành trung niên (thường ở độ tuổi 40, 50) phải chăm sóc cho cả cha mẹ già yếu và con cái đang trưởng thành. Xu hướng tăng tuổi thọ và có con ở độ tuổi cao hơn đã góp phần vào hiện tượng thế hệ bánh mì kẹp, vì nó chấp nhận việc con cái trưởng thành vẫn sống ở nhà của bố mẹ hoặc không thể tự chủ về kinh tế và sau đó phải quay trở về nhà. Trong một số trường hợp, họ phải hoãn việc nghỉ hưu của chính mình để hoàn thành các nghĩa vụ tài chính khác. Sang chấn liên thế hệ (Intergenerational Trauma) là một hiện tượng tâm lý cho rằng những nỗi đau về tinh thần có thể truyền từ đời này sang đời khác, ví dụ như con cháu của những người từng trải qua chiến tranh, nạn diệt chủng, nạn đói, thảm họa thiên nhiên, chế độ nô lệ… có khả năng cao sẽ suy nghĩ và hành xử như trong “chế độ sinh tồn” mà ông cha họ từng sống qua.

"Sự lạc quan của Disney" trình bày một thế giới với: Thiện và ác rõ ràng. Song với đó, cái thiện luôn chiến thắng cái ác. "Sự lạc quan của Ghibli" trình bày một thế giới với: Không có cái ác thực sự và đạo đức là chủ quan. Song với đó, sự thỏa hiệp hòa bình cuối cùng là khả thi, nơi không bên nào nhất thiết phải chiến thắng.

Nền tảng kinh tế gig (gig economy platforms) là các ứng dụng hoặc nền tảng số kết nối người lao động với khách hàng để thực hiện các công việc mang tính linh hoạt, ngắn hạn và được trả công theo đầu việc. Ví dụ bao gồm: các ứng dụng gọi xe (Grab, Uber), dịch vụ giao hàng (ShopeeFood, DoorDash), nền tảng việc làm tự do trực tuyến (Fiverr, Upwork).

Đặc quyền vợ chồng (spousal privilege) là một nguyên tắc trong luật thông lệ (common law) cho phép một cá nhân được miễn trừ khỏi nghĩa vụ phải làm chứng chống lại vợ/chồng của mình trước tòa. Điều này bao gồm mọi hình thức lời khai, từ việc làm chứng về tính cách của người kia cho đến những giao tiếp, trao đổi giữa hai vợ chồng trong quá trình hôn nhân.

Hormone là các chất hóa học do cơ thể sản xuất để gửi “tín hiệu” đến các cơ quan và mô, giúp điều chỉnh nhiều hoạt động sống như trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sản và phát triển đặc điểm giới tính. Trong chuyển giới, hormone được dùng để điều chỉnh các đặc điểm sinh dục thứ cấp nhằm giúp cơ thể phù hợp với giới tính mà người đó xác định. Ví dụ, người nam → nữ (MTF) dùng estrogen kết hợp thuốc ức chế testosterone để giảm râu, giảm cơ bắp, phát triển ngực, phân bố mỡ kiểu nữ và làm da mềm hơn. Người nữ → nam (FTM) dùng testosterone để giọng trầm, mọc râu, tăng cơ, giảm mỡ ở hông, ngừng kinh nguyệt và thay đổi phân bố mỡ kiểu nam. Ngay cả khi dùng đúng liều, hormone chuyển giới vẫn có thể gây những tác động tiêu cực nhẹ nhưng quan trọng cần theo dõi. Ở người nam → nữ (MTF), estrogen kết hợp thuốc ức chế testosterone có thể làm giảm cơ bắp, giảm hồng cầu, thay đổi lipid máu, tăng nhẹ nguy cơ huyết khối và ảnh hưởng nhẹ đến tâm trạng. Ở người nữ → nam (FTM), testosterone có thể làm tăng hồng cầu, thay đổi lipid máu, gây mụn, rậm lông, giọng trầm không đều và tác động nhẹ đến gan cũng như tâm trạng. Vì vậy, dù sử dụng liều chuẩn, hormone vẫn thay đổi sinh lý toàn thân, nên người chuyển giới cần theo dõi y tế định kỳ để đảm bảo sức khỏe lâu dài.

Đồng euro kỹ thuật số là một đồng tiền số được phát hành bởi Ngân hàng Trung Ương châu Âu, có giá trị pháp định như tiền mặt, được sử dụng như một phương tiện thanh toán miễn phí cho tất cả mọi người và được chấp nhận trên tất cả vùng lãnh thổ của Châu Âu. Những đồng tiền này sẽ được giữ trong ví điện tử, và có thể sử dụng cho tất cả các thanh toán điện tử thông thường – tại cửa hàng địa phương, trực tuyến, cho bạn bè – bằng điện thoại hoặc thẻ, cả khi có hoặc không có kết nối mạng.

Trong hệ thống của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), việc một nước được công nhận là “nền kinh tế thị trường” (Market Economy Status) sẽ ảnh hưởng đến cách các quốc gia khác áp thuế chống bán phá giá đối với hàng hóa từ nước đó. Từ năm 2007, khi Việt Nam gia nhập WTO, nhiều quốc gia đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, bao gồm các nền kinh tế lớn như Canada, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, nhưng Mỹ đến nay vẫn chưa công nhận. Nếu Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, điều này sẽ ảnh hưởng đến quan hệ thương mại song phương, niềm tin chính trị và cách Mỹ xử lý các vụ điều tra chống bán phá giá với hàng hóa từ Việt Nam. Theo pháp luật Hoa Kỳ, Bộ Thương mại sẽ xem xét 6 tiêu chí để quyết định việc công nhận một quốc gia là nền kinh tế thị trường, bao gồm: 1. Mức độ chuyển đổi tiền tệ trong nước. 2. Mức độ tự do trong việc xác định tiền lương thông qua thương lượng. 3. Cơ hội dành cho các công ty nước ngoài tham gia liên doanh hoặc đầu tư. 4. Sự giám sát của chính phủ đối với nguyên vật liệu sản xuất. 5. Mức độ kiểm soát của chính phủ đối với phân bổ nguồn lực, định giá và quyết định sản lượng của doanh nghiệp. 6. Các yếu tố liên quan khác do cơ quan có thẩm quyền xác định.