Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Trong quan hệ quốc tế, mô hình "tiến thoái lưỡng nan an ninh" (nguyên văn: security dilemma) cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia tập trung phát triển khả năng quân sự của mình từ đó, dù cố tính (v.d. răn đe) hay vô tình (v.d. để tăng khả năng phòng thủ), sẽ kích động những quốc gia lân cận cảm thấy bất an và cũng đầu tư vào quân sự của chính mình, dẫn đến một vòng luẩn quẩn chạy đua vũ trang. Mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu mong muốn hòa bình và chấp nhận hiện trạng (status quo). Ngược lại, mô hình "răn đe" cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia nhượng bộ và không răn đe hiệu quả các kế hoạch, ý muốn bành trướng và xâm lấn của nhau. mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu muốn thay đổi hiện trạng (status quo).

Các nước châu Phi nhận được khoản vay từ nhiều nguồn khác nhau, mỗi nguồn có những đặc điểm và điều kiện riêng. Các khoản vay từ Trung Quốc chủ yếu tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn như đường bộ, đường sắt và cảng, những dự án không thể thiếu trong Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc. Các khoản vay này thường đi kèm với ít điều kiện liên quan đến quản trị, nhân quyền và cải cách kinh tế hơn so với các khoản vay từ các tổ chức châu Âu và phương Tây. Chúng thường liên quan đến các công ty và lao động Trung Quốc, điều này có thể hạn chế việc tạo việc làm tại địa phương. Các điều khoản trả nợ cho các khoản vay của Trung Quốc có thể bao gồm các thỏa thuận dựa vào tài nguyên, sử dụng tài nguyên thiên nhiên như dầu mỏ và khoáng sản làm tài sản thế chấp và thường đưa ra lãi suất thấp hơn và thời gian trả nợ dài hơn. Ngược lại, các khoản vay của châu Âu và phương Tây bao trùm nhiều lĩnh vực hơn bao gồm y tế, giáo dục, quản trị và cải cách kinh tế, nhằm mục đích phát triển toàn diện. Các khoản vay này thường đi kèm với các yêu cầu nghiêm ngặt về quản trị, tính minh bạch và cải cách chính sách, thường là một phần của Chương trình điều chỉnh cơ cấu (SAP). Họ cũng khuyến khích việc sử dụng các nhà thầu và lao động địa phương để thúc đẩy nền kinh tế địa phương. Các điều khoản trả nợ đối với các khoản vay của Châu Âu và phương Tây bao gồm sự kết hợp giữa các khoản vay thông thường, khoản trợ cấp và khoản vay ưu đãi, có lãi suất thấp và thời gian ân hạn dài.

"Funemployment" - thất nghiệp vui vẻ - dùng để mô tả những người tận hưởng thời gian thất nghiệp một cách tích cực sau khi nghỉ việc. Với xu hướng này, họ chọn đi du lịch, tham gia các hoạt động giải trí, hay chỉ đơn giản là dành thời gian cho bản thân mình.

"Thẩm mỹ” ở đây được hiểu là những yếu tố liên quan đến vẻ đẹp hình thức (ví dụ: ngoại hình con người, sự hài hòa trong âm thanh, màu sắc, bố cục…) và cảm nhận chủ quan về sự hấp dẫn, đẹp – xấu, hài lòng về mặt thị giác hoặc cảm quan.

Trong thế giới Minecraft, bạn có thể lựa chọn giữa hai chế độ sống: Chế độ Sáng tạo (Creative Mode) và Chế độ Sinh tồn (Survival Mode). Ở Chế độ Sáng tạo, bạn trở thành một "vị thần" trong thế giới của riêng mình. Bạn không bị giới hạn bởi cái đói, thời gian, hay nguy hiểm. Bạn có thể bay, xây dựng vô hạn, và tạo ra bất kỳ thứ gì mà bạn tưởng tượng, từ lâu đài trên mây đến thành phố dưới biển. Không có gì có thể đe dọa bạn, không có cái chết, và không có hình phạt cho sai lầm. Ngược lại, ở Chế độ Sinh tồn, cuộc sống là một chuỗi những thử thách. Bạn phải tự tay khai thác tài nguyên, xây dựng nơi trú ẩn, chế tạo công cụ, và chống lại quái vật vào ban đêm. Bạn phải ăn để sống, có thể bị tổn thương, và cái chết là một hậu quả thật. Mỗi thành quả đạt được đều đi kèm với mồ hôi, thời gian và rủi ro.

Liên minh Châu Âu (EU) là một tổ chức kinh tế và chính trị liên quốc gia, có danh sách thành viên bao gồm 27 quốc gia trong đó chủ yếu ở Châu Âu. Các quốc gia thành viên ủy quyền một phần đưa quyết định và lập chính sách cho Liên minh, tức là chia sẻ quyền lực cai trị với Liên minh. Một số đặc điểm nổi bật của Liên minh Châu Âu bao gồm: người dân của các quốc gia thành viên có quyền tự do di cư và làm việc ở bất kỳ quốc gia thành viên nào khác; một số quốc gia thành viên tham gia vào khu vực đồng Euro, lấy đồng Euro làm đơn vi tiền tệ chính thức và ủy quyền đưa ra chính sách tiền tệ cho Ngân hàng Trung ương Châu Âu; không có thuế quan giữa các quốc gia thành viên, v.v. Hiện tại, Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) là khối gồm 33 quốc gia Mỹ Latin và Caribe với mục đích liên kết các quốc gia này để tăng cường đối thoại chính trị và hội nhập văn hóa xã hội của khu vực, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao phúc lợi cho người dân. Cộng đồng có chức năng tổ chức những hội đàm, hội nghị nhưng không có chức năng hành pháp hoặc lập pháp cụ thể, tức là không thể tạo những thỏa thuận có ràng buộc giữa các quốc gia thanh viên.

1: Một đoạn trích trong truyện ngắn “Những vùng trời khác nhau" của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã được sử dụng làm ngữ liệu cho bài thi môn Ngữ Văn kỳ thi THPTQG năm 2025. Từ đó, những mô tả về mối quan hệ giữa hai nhân vật chính đã trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi của cộng đồng mạng dạo gần đây. 2: “Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lần đầu gặp gỡ, Lê không có thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trắng trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn trở thành đôi bạn thân. Họ cùng về Nghệ An đóng quân cạnh làng của Lê. Trong một trận chiến đấu, Sơn bị thương nặng phải vào Quân y viện. Khi Sơn trở lại đơn vị, anh được phân công tiếp tục ở lại Nghệ An, còn Lê được điều động ra Hà Nội. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đến chiến đấu ở những vùng trời khác nhau. 3: Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung quanh ì ầm tiếng sấm và tiếng nước lũ đổ về.... Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành quân. Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn: – Mấy hôm nay ngày nào chúng cũng cho máy bay trinh sát... -Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá... – Tớ rất tin... Tớ rất tin cậu! ...Họ chia nhau tấm giát nằm, vài tấm do sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu. Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – "Đi nhá!”. Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy. [...] Thế là hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ... Lê tựa lưng vào vách ụ pháo và nhớ lại giấc mơ vừa quả: Phải rồi, Sơn có ra ngoài này đâu? Sơn đang chiến đấu trong vùng trời quê hương của Lê. Ngày nào hai người mới từ biệt nhau trên gò đất trận địa của đại đội Sơn,.... Đất phù sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh “Như thế là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách thú vị – bên cạnh Hà Nội, cái thành phố Thủ đô mà Sơn từng thân thuộc từng gốc cây, từng mảnh tường và cả từng sắc mây trên nóc phổ".”

NBA (National Basketball Association) là liên đoàn bóng rổ chuyên nghiệp lớn nhất tại Hoa Kỳ và đóng vai trò tổ chức giải đấu bóng rổ chuyên nghiệp ở Bắc Mỹ. Tính đến thời điểm hiện tại, NBA là liên đoàn bóng rổ mạnh nhất thế giới, khi chiến thắng đa số các giải đấu có quy mô quốc tế và thu hút được nhiều cầu thủ quốc tế thi đấu ở giải đấu quốc nội. Tuy vậy, hiện nay trong giải đấu quốc nội của NBA, đã xuất hiện một số cầu thủ trẻ quốc tế đang vươn lên trở thành những cá nhân xuất sắc nhất trong giải đấu, vượt qua cả những cầu thủ đến từ Hoa Kỳ (như Giannis Antetokounmpo đến từ Hy Lạp, Luka Doncic đến từ Slovenia, Nikola Jokic đến từ Serbia,...). Cùng với đó, ở giải đấu quốc tế gần nhất của Olympic là Paris 2024, những cầu thủ xuất sắc nhất đến từ Hoa Kỳ mặc dù đạt được chức vô địch nhưng mức độ chênh lệch của họ so với các đội thi đến từ quốc gia khác là không quá đáng kể (Chỉ chênh 10.2 điểm mỗi trận, trung bình mỗi đội thường ghi được 80 đến hơn 100 điểm trong 1 trận đấu)

Luigi Mangione là nghi phạm trong vụ sát hại Brian Thompson, Giám đốc điều hành của UnitedHealthcare. UnitedHealthcare là nhà cung cấp bảo hiểm y tế lớn nhất tại Hoa Kỳ và đã gây tranh cãi vì nhiều lần từ chối điều trị và chi trả cho bệnh nhân cũng như đẩy mạnh giá cả của các loại thuốc và hệ thống điều trị. Sau khi Luigi Mangione bị bắt, một làn sóng ủng hộ trên mạng xã hội đã nổi lên và tôn vinh Luigi Mangione như một người anh hùng đại diện cho tầng lớp trung lưu và người nghèo. Vào ngày 1 tháng 4 năm 2025, Bộ trưởng bộ tư pháp Hoa Kỳ Pam Bondi bày tỏ mong muốn đặt mức án tử hình cho Luigi Mangione. Hành động này là một phần trong nỗ lực khôi phục việc sử dụng rộng rãi án tử hình trong các vụ án liên bang - vốn là mục tiêu của tổng thống Donald Trump

Triết lý "Di chuyển nhanh và phá vỡ mọi thứ" của Thung lũng Silicon ưu tiên đổi mới nhanh chóng, thử nghiệm và phá vỡ thị trường hơn là sự thận trọng, thiết lập quy đinh hoặc cân nhắc các hậu quả lâu dài. Được phổ biến bởi Meta, phương châm này thể hiện văn hóa khởi nghiệp coi trọng sự linh hoạt, chấp nhận rủi ro và khả năng mở rộng trong các công ty/tổ chức trên nhiều lĩnh vực. Ví dụ về các tổ chức thể hiện phương châm này bao gồm: Ủy ban Hiệu quả Chính phủ (DOGE) của Elon Musk, Dịch vụ AI (Bard) của Google, v.v.

"Công thức 1 (hoặc F1) là một thể thức đua xe nơi mà các chặng đua được tổ chức tại nhiều thành phố trên toàn thế giới. Trong mùa giải 2025, các chặng đua được tổ chức tại 24 địa điểm khác nhau - trong đó, các chặng đua nổi bật bao gồm: Singapore; Monaco; Ả Rập Xê Út, v.v. Để trở thành một trong các địa điểm đăng cai chặng đua, quốc gia/thành phố đó phải sở hữu một đường đua đạt chuẩn F1 - các tiêu chuẩn bao gồm nhưng không giới hạn: đường đua dài tối thiểu 3.5km được lót nhựa đường chất lượng cao; các cơ sở vật chất như tháp kiểm soát, bãi trực thăng, gara cho tối thiểu 26 đội thi, v.v. - và trả phí đăng cai cho Ban Tổ chức Công thức 1 (Formula One Management - FOM). Đường đua đạt tiêu chuẩn F1 được xây dựng gần đây nhất - Vietnam Grand Prix; khánh thành vào năm 2020 có chi phí hoàn thành ước tính là 600 triệu USD. Đây là môn thể thao có tỉ suất người xem cao thứ 3 thế giới (với 1.8 tỉ lượt xem, chỉ sau giải Vô địch Bóng đá Thế giới - World Cup và các kỳ Thế Vận Hội - Olympics) và thu hút sự tham dự trực tiếp lớn trong 3 ngày thi đấu (Trung bình 200.000-450.000 người tham dự mỗi chặng đua). Thống kê từ các thành phố/quốc gia đăng cai tổ chức các chặng đua cho thấy sự gia tăng mạnh về tỉ suất đặt vé máy bay tới địa điểm chặng đua và lợi nhuận cho các doanh nghiệp du lịch địa phương."

“Gia đình do lựa chọn” (chosen family) là một nhóm người không có quan hệ huyết thống nhưng cung cấp sự hỗ trợ về mặt tinh thần, xã hội, và đôi khi cả vật chất. Mối quan hệ này được hình thành dựa trên sự gắn kết tự nguyện, thay vì dựa trên huyết thống, và thường đảm nhận vai trò của một gia đình truyền thống. “Gia đình do lựa chọn” rất phổ biến trong cộng đồng LGBTQ+, đặc biệt là với những người có ít hoặc không còn liên hệ với gia đình ruột thịt – thường do bị từ chối hoặc chịu tổn thương trong quá khứ.

"Tôi làm đẹp cho chính tôi" là một diễn ngôn thường được sử dụng để bảo vệ hoặc cổ vũ việc làm đẹp của cá nhân, như phẫu thuật thẩm mỹ, trang điểm v.v... Diễn ngôn này quan niệm rằng nếu một người có hành động "làm đẹp" thì đó là vì bản thân họ muốn có được một vẻ ngoài cụ thể nào đó. Do vậy, hành động "làm đẹp cho chính tôi" là được cho là hợp lí vì người ta giả định rằng đó là biểu hiện của sự tự chủ, tự tin, không quan tâm đến ánh mắt bên ngoài.