Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

1: Một đoạn trích trong truyện ngắn “Những vùng trời khác nhau" của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã được sử dụng làm ngữ liệu cho bài thi môn Ngữ Văn kỳ thi THPTQG năm 2025. Từ đó, những mô tả về mối quan hệ giữa hai nhân vật chính đã trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi của cộng đồng mạng dạo gần đây. 2: “Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lần đầu gặp gỡ, Lê không có thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trắng trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn trở thành đôi bạn thân. Họ cùng về Nghệ An đóng quân cạnh làng của Lê. Trong một trận chiến đấu, Sơn bị thương nặng phải vào Quân y viện. Khi Sơn trở lại đơn vị, anh được phân công tiếp tục ở lại Nghệ An, còn Lê được điều động ra Hà Nội. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đến chiến đấu ở những vùng trời khác nhau. 3: Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung quanh ì ầm tiếng sấm và tiếng nước lũ đổ về.... Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành quân. Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn: – Mấy hôm nay ngày nào chúng cũng cho máy bay trinh sát... -Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá... – Tớ rất tin... Tớ rất tin cậu! ...Họ chia nhau tấm giát nằm, vài tấm do sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu. Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – "Đi nhá!”. Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy. [...] Thế là hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ... Lê tựa lưng vào vách ụ pháo và nhớ lại giấc mơ vừa quả: Phải rồi, Sơn có ra ngoài này đâu? Sơn đang chiến đấu trong vùng trời quê hương của Lê. Ngày nào hai người mới từ biệt nhau trên gò đất trận địa của đại đội Sơn,.... Đất phù sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh “Như thế là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách thú vị – bên cạnh Hà Nội, cái thành phố Thủ đô mà Sơn từng thân thuộc từng gốc cây, từng mảnh tường và cả từng sắc mây trên nóc phổ".”

NBA (National Basketball Association) là liên đoàn bóng rổ chuyên nghiệp lớn nhất tại Hoa Kỳ và đóng vai trò tổ chức giải đấu bóng rổ chuyên nghiệp ở Bắc Mỹ. Tính đến thời điểm hiện tại, NBA là liên đoàn bóng rổ mạnh nhất thế giới, khi chiến thắng đa số các giải đấu có quy mô quốc tế và thu hút được nhiều cầu thủ quốc tế thi đấu ở giải đấu quốc nội. Tuy vậy, hiện nay trong giải đấu quốc nội của NBA, đã xuất hiện một số cầu thủ trẻ quốc tế đang vươn lên trở thành những cá nhân xuất sắc nhất trong giải đấu, vượt qua cả những cầu thủ đến từ Hoa Kỳ (như Giannis Antetokounmpo đến từ Hy Lạp, Luka Doncic đến từ Slovenia, Nikola Jokic đến từ Serbia,...). Cùng với đó, ở giải đấu quốc tế gần nhất của Olympic là Paris 2024, những cầu thủ xuất sắc nhất đến từ Hoa Kỳ mặc dù đạt được chức vô địch nhưng mức độ chênh lệch của họ so với các đội thi đến từ quốc gia khác là không quá đáng kể (Chỉ chênh 10.2 điểm mỗi trận, trung bình mỗi đội thường ghi được 80 đến hơn 100 điểm trong 1 trận đấu)

Luigi Mangione là nghi phạm trong vụ sát hại Brian Thompson, Giám đốc điều hành của UnitedHealthcare. UnitedHealthcare là nhà cung cấp bảo hiểm y tế lớn nhất tại Hoa Kỳ và đã gây tranh cãi vì nhiều lần từ chối điều trị và chi trả cho bệnh nhân cũng như đẩy mạnh giá cả của các loại thuốc và hệ thống điều trị. Sau khi Luigi Mangione bị bắt, một làn sóng ủng hộ trên mạng xã hội đã nổi lên và tôn vinh Luigi Mangione như một người anh hùng đại diện cho tầng lớp trung lưu và người nghèo. Vào ngày 1 tháng 4 năm 2025, Bộ trưởng bộ tư pháp Hoa Kỳ Pam Bondi bày tỏ mong muốn đặt mức án tử hình cho Luigi Mangione. Hành động này là một phần trong nỗ lực khôi phục việc sử dụng rộng rãi án tử hình trong các vụ án liên bang - vốn là mục tiêu của tổng thống Donald Trump

Triết lý "Di chuyển nhanh và phá vỡ mọi thứ" của Thung lũng Silicon ưu tiên đổi mới nhanh chóng, thử nghiệm và phá vỡ thị trường hơn là sự thận trọng, thiết lập quy đinh hoặc cân nhắc các hậu quả lâu dài. Được phổ biến bởi Meta, phương châm này thể hiện văn hóa khởi nghiệp coi trọng sự linh hoạt, chấp nhận rủi ro và khả năng mở rộng trong các công ty/tổ chức trên nhiều lĩnh vực. Ví dụ về các tổ chức thể hiện phương châm này bao gồm: Ủy ban Hiệu quả Chính phủ (DOGE) của Elon Musk, Dịch vụ AI (Bard) của Google, v.v.

Đế quốc Ottoman (1299-1922) là một để chế đa sắc tộc và đa tôn giáo trải dài từ châu Âu, Tây Á đến Bắc Phi. Bộ máy cầm quyền dựa trên Hồi giáo Sunni, nhưng cấu trúc millet cho phép các cộng đồng Kitô giáo Chính thống, Công giáo, Armenia Apostolic và Do Thái giáo duy trì luật lệ và tổ chức riêng. Cách quản trị này giúp duy trì một mức độ ổn định trong nhiều thế kỷ, song cũng tạo ra các ranh giới xã hội - tôn giáo dễ bị lợi dụng khi quyền lực trung ương suy yếu. Từ thế kỷ 19, đế chế dần suy tàn bởi áp lực kinh tế, tham những hành chính, cải cách thất bại, cạnh tranh của các cường quốc châu Âu và sự trỗi dậy của các phong trào dân tộc tại Balkan và Trung Đông. Trong bối cảnh Chiến tranh Thế giới thứ nhất, Ottoman sụp đổ, dẫn đến sự ra đời của nhiều quốc gia độc lập, việc phương Tây áp đặt các vùng uy trị theo Hội Quốc Liên, và việc vẽ lại biên giới dựa trên thỏả thuận giữa các cường quốc hơn là cấu trúc tôn giáo - sắc tộc tại chỗ. Hậu quả lâu dài của quá trình này - bao gồm cả các nỗ lực hiện đại hóa, sự hình thành các nhà nước dân tộc, cũng như những xung đột và chia rẽ địa chính trị - vẫn là chủ đề được tranh luận

Nhật lên kế hoạch triển khai tên lửa phòng không tới đảo Yonaguni, cách Đài Loan khoảng 110 km, trong lúc gia tăng căng thẳng với Trung Quốc. "Quyết định triển khai tên lửa này có thể giúp giảm nguy cơ xảy ra tấn công vũ trang vào đất nước chúng ta. Quan điểm cho rằng động thái này sẽ làm gia tăng căng thẳng khu vực là không chính xác", Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi nói ngày 23/11 khi kết thúc chuyến thăm đảo tiền tiêu Yonaguni

Trong lĩnh vực truyền thông quốc tế, “free flow of information” (dòng chảy tự do thông tin) là học thuyết cho rằng thông tin nên lưu chuyển xuyên biên giới một cách tự do, không giới hạn bởi nhà nước, văn hóa hay cơ chế kiểm soát. Học thuyết này hình thành mạnh mẽ trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, gắn với tư tưởng tự do báo chí của phương Tây, và được xem là nền tảng của các hệ thống truyền thông hiện đại, đặc biệt là truyền thông toàn cầu bằng tiếng Anh. Tuy nhiên, các học giả thường chỉ trích học thuyết này vì tính bất bình đẳng thông tin - quyền lực do các hãng thông tấn lớn của phương Tây (BBC, Reuters...) nắm giữ, hay xu hướng thương mại hoá thông tin

Tại nhiều khu vực xung đột hiện nay (như miền Bắc Syria, miền Đông Cộng hòa Dân chủ Congo, Dải Gaza hoặc một số vùng ở Somalia), các tổ chức nhân đạo, chẳng hạn như Médecins Sans Frontières (Bác sĩ Không Biên giới), Hội Chữ Thập Đỏ và các cơ quan của Liên Hợp Quốc, hoạt động với mục tiêu cung cấp viện trợ thiết yếu (ví dụ: lương thực, thuốc men, chăm sóc y tế, nơi ở tạm thời) cho các cộng đồng dân thường dễ tổn thương. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, việc tiếp cận các cộng đồng này có thể bị kiểm soát bởi các lực lượng vũ trang phi chính phủ hoặc không được pháp luật công nhận (như lực lượng nổi dậy, phong trào ly khai, hoặc các tổ chức bị liệt kê là khủng bố). Các nhóm này có thể yêu cầu trả phí, cung cấp tài nguyên hoặc hợp tác dưới một số hình thức để cho phép các tổ chức nhân đạo đi vào vùng lãnh thổ mà họ kiểm soát. Mặc dù Luật Nhân đạo Quốc tế (International Humanitarian Law) cho phép các tổ chức nhân đạo tiếp cận và liên hệ với mọi bên trong xung đột để bảo vệ người dân, nhiều quốc gia (ví dụ: Hoa Kỳ, Anh, Úc) và tổ chức quốc tế (ví dụ: Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính, Liên minh Châu Âu) lại có những quy định nghiêm ngặt cấm cung cấp bất kỳ hình thức hỗ trợ vật chất nào (như tiền, nhiên liệu, phương tiện hoặc dịch vụ) cho các nhóm bị coi là bất hợp pháp, kể cả khi hành động đó có mục đích nhân đạo. Điều này khiến các nỗ lực cứu trợ phải đối mặt với nguy cơ bị hình sự hóa kể cả trong tình huống khẩn cấp.

“Gia đình do lựa chọn” (chosen family) là một nhóm người không có quan hệ huyết thống nhưng cung cấp sự hỗ trợ về mặt tinh thần, xã hội, và đôi khi cả vật chất. Mối quan hệ này được hình thành dựa trên sự gắn kết tự nguyện, thay vì dựa trên huyết thống, và thường đảm nhận vai trò của một gia đình truyền thống. “Gia đình do lựa chọn” rất phổ biến trong cộng đồng LGBTQ+, đặc biệt là với những người có ít hoặc không còn liên hệ với gia đình ruột thịt – thường do bị từ chối hoặc chịu tổn thương trong quá khứ.

Ngoại giao căn cứ quân sự" (military base diplomacy) là việc các nước đặt căn cứ quân sự tại một quốc gia khác, hoặc việc cho phép nước ngoài đặt căn cứ quân sự tại nước mình. Các hợp tác như vậy thường kèm theo các điều kiện về lợi ích kinh tế cho nước tiếp nhận, quyền lợi được bảo vệ lẫn nhau thông qua các hiệp ước, liên minh quân sự v.v... Hiện nay, Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ v.v... đều có kế hoạch thúc đẩy đặt căn cứ quân sự tại nước ngoài.

"Tôi làm đẹp cho chính tôi" là một diễn ngôn thường được sử dụng để bảo vệ hoặc cổ vũ việc làm đẹp của cá nhân, như phẫu thuật thẩm mỹ, trang điểm v.v... Diễn ngôn này quan niệm rằng nếu một người có hành động "làm đẹp" thì đó là vì bản thân họ muốn có được một vẻ ngoài cụ thể nào đó. Do vậy, hành động "làm đẹp cho chính tôi" là được cho là hợp lí vì người ta giả định rằng đó là biểu hiện của sự tự chủ, tự tin, không quan tâm đến ánh mắt bên ngoài.

Khổ tu thường được thực hành trong các bối cảnh tâm linh và tôn giáo, bao gồm việc kiêng khem tuyệt đối những tiện nghi, từ bỏ hoàn toàn các vật chất, ham muốn về tình dục hoặc các nhu cầu khác, kiêng ăn trong khoảng thời gian dài để tập trung vào sự phát triển tinh thần hoặc sám hối.

Trong lĩnh vực chất bán dẫn, Mỹ hiện tại đang là quốc gia đứng đầu với hàng loạt công nghệ và giải pháp hiện đại. Để sản xuất ra được những con chip cao cấp nhất, cần phải trải qua giai đoạn thiết kế (thường diễn ra ở Mỹ) và giai đoạn lắp ráp thành phẩm (phần lớn diễn ra ở các xưởng lắp ráp chuyên dụng ở Đài Loan). Hiện tại, Trung Quốc đang mua lại những con chip này từ các doanh nghiệp Mỹ để nâng cấp hệ thống vũ khí của nước này.

Gia đình hạt nhân điển hình bao gồm hai người là bạn đời và những đứa con. Ở một số quốc gia, một bộ phận quan trọng và có tiếng nói của phong trào LGBTQ+ đang tích cực theo đuổi việc xây dựng cuộc sống theo kiểu gia đình hạt nhân. Một số hình thức để đạt được mục tiêu này bao gồm xin con nuôi, nhờ mang thai hộ và các biện pháp hỗ trợ sinh sản khác.