Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Đa dạng thần kinh (neurodiversity) là quan điểm cho rằng sự khác biệt giữa các cá nhân trong cách nhận thức, học tập, và tương tác xã hội là bình thường và tất yếu, thay vì bị xem là những "rối loạn" (disorders). Các tình trạng thường được xem là nằm trong phổ đa dạng thần kinh bao gồm, nhưng không giới hạn ở: Rối loạn Tăng động Giảm chú ý (ADHD), Rối loạn Phổ Tự kỷ (ASD), và các dạng khác của sự khác biệt về thần kinh. Thuật ngữ "queer" được dùng để chỉ những bản dạng giới, xu hướng tính dục và cách thể hiện giới nằm ngoài hệ thống dị tính (heteronormativity) và nhị nguyên giới (gender binary).

Trung tâm Kennedy, tên đầy đủ là Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn John F. Kennedy, là một tổ chức văn hóa hàng đầu tọa lạc tại Washington, D.C. Khai trương vào năm 1971, nơi đây là trung tâm quốc gia cho các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, tổ chức nhiều sự kiện như kịch, múa, ba lê, hòa nhạc giao hưởng, nhạc jazz và nhạc đại chúng. Trung tâm là nơi hoạt động của các tổ chức danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia và Nhà hát Opera Quốc gia Washington. Được đặt theo tên Tổng thống John F. Kennedy, trung tâm còn thúc đẩy giáo dục và các chương trình tiếp cận nghệ thuật trên toàn nước Mỹ. Đội ngũ sáng tạo đứng sau vở opera Fellow Travelers, một vở opera nói về cuộc khủng hoảng Lavender ("Lavender Scare") nhằm chống lại cộng đồng LGBTQ+ vào những năm 1950s, đã hủy bỏ một buổi biểu diễn đã lên kế hoạch tại Trung tâm Kennedy ở Washington, D.C., để phản đối việc chính quyền Trump gần đây tiếp quản trung tâm biểu diễn nghệ thuật này mặc dù vẫn chưa có thông báo chính thức từ chính quyền Trump về việc họ có được phép trình diễn hay không. Trong lá thư của nhóm Fellow Travelers có đoạn viết: “Fellow Travelers là một câu chuyện tình yêu lấy bối cảnh là cuộc thanh trừng tàn nhẫn những người LGBTQ+ khỏi Bộ Ngoại giao vào những năm 1950. [...] Việc mở rộng quyền tự do cho tất cả mọi người là những giá trị cốt lõi của vở opera và cuốn sách mà vở kịch dựa trên. Việc chính quyền hiện tại tiếp quản Trung tâm Kennedy và nhiều chính sách của chính quyền này mâu thuẫn với những giá trị đó”. Họ nói thêm rằng Trung tâm không còn là “nơi mà nhóm cảm thấy thoải mái khi trình bày tác phẩm nữa”.

Mái vòm vàng (Golden Dome) là một hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng toàn diện, được khởi xướng bởi Tổng thống Trump vào tháng 1/2025. Dự án hướng đến việc triển khai hàng trăm vệ tinh cảm biến và đầu đạn tấn công không gian, tích hợp với các hệ thống phòng thủ mặt đất, nhằm phát hiện và tiêu diệt tên lửa đạn đạo, hành trình và siêu thanh. Đây là lần đầu tiên Mỹ xem xét đưa vũ khí vào không gian như một thành phần chính trong hệ thống phòng thủ quốc gia. Tuy nhiên, Mái vòm vàng cũng vấp phải một số chỉ trích dữ dội vì lo ngại về an ninh. Dự án này dự kiến sẽ cần xây dựng trong khoảng từ 3 đến 20 năm

Trong quan hệ quốc tế, mô hình "tiến thoái lưỡng nan an ninh" (nguyên văn: security dilemma) cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia tập trung phát triển khả năng quân sự của mình từ đó, dù cố tính (v.d. răn đe) hay vô tình (v.d. để tăng khả năng phòng thủ), sẽ kích động những quốc gia lân cận cảm thấy bất an và cũng đầu tư vào quân sự của chính mình, dẫn đến một vòng luẩn quẩn chạy đua vũ trang. Mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu mong muốn hòa bình và chấp nhận hiện trạng (status quo). Ngược lại, mô hình "răn đe" cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia nhượng bộ và không răn đe hiệu quả các kế hoạch, ý muốn bành trướng và xâm lấn của nhau. mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu muốn thay đổi hiện trạng (status quo).

Giáo hoàng là người kế vị Thánh Phêrô và là người đại diện Thiên Chúa ở trần gian, Giáo hoàng có quyền tối thượng đối với Giáo hội Công giáo Rôma của mình trên khắp thế giới; là vị chủ chăn, người Cha tinh thần của toàn bộ hơn 1,3 tỉ người Công giáo Rôma. Giáo hoàng buộc phải là đàn ông và độc thân trong suốt phần đời. Trong bối cảnh của trận tranh biện này, Vị Giáo hoàng đương nhiệm vừa qua đời và Mật nghị hồng y được tiến hành để bầu ra vị Giáo hoàng mới. Do điều kiện thắng cử khó khăn (2/3 tổng phiếu bầu) và xảy ra nhiều mâu thuẫn giữa các hồng y do mỗi người đều mắc một vấn đề liên quan đến đạo đức (tham quyền lực, có con riêng...), Mật nghị bị kéo dài và ảnh hưởng đến niềm tin của các giáo dân. Cuối cùng, Hồng y H, người đạo đức nhất, được bầu làm Giáo hoàng. Tuy nhiên, H là một người liên giới tính (có cả bộ phận sinh dục nam và tử cung), và thông tin này có khả năng bị truyền ra ngoài

Victor Frankenstein là một nhà khoa học trẻ tuổi với niềm đam mê khám phá giới hạn của sự sống. Trong nỗ lực vượt qua ranh giới của khoa học truyền thống, anh đã sử dụng các bộ phận từ xác chết để tạo ra một sinh vật sống – thường được gọi là “The Creature”. Tuy nhiên, ngay khi sinh vật sống dậy, Victor kinh hoàng trước ngoại hình của nó và bỏ trốn. Sinh vật có suy nghĩ và cảm xúc, nên khi bị bỏ rơi, sinh vật lang thang, cố gắng học hỏi và tìm kiếm sự đồng cảm, nhưng liên tục bị con người xua đuổi. Cảm giác bị khước từ đã khiến nó trở nên thù hận và tìm cách trả thù Victor bằng việc giết người thân của anh ấy.

Dĩ hòa vi quý” (以和为贵) là một triết lý sống trong văn hóa Á Đông, đặc biệt phổ biến ở Việt Nam và Trung Quốc. Câu này có nghĩa là lấy sự hòa thuận làm điều quý báu, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự hài hòa, tránh xung đột và đối đầu trong các mối quan hệ xã hội.

"Thẩm mỹ” ở đây được hiểu là những yếu tố liên quan đến vẻ đẹp hình thức (ví dụ: ngoại hình con người, sự hài hòa trong âm thanh, màu sắc, bố cục…) và cảm nhận chủ quan về sự hấp dẫn, đẹp – xấu, hài lòng về mặt thị giác hoặc cảm quan.

Trong một nỗ lực nhằm giải quyết vấn đề lông rụng trong nhà và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, Tổ chức Bảo vệ Lông Việt Nam (TBLVN) đã khởi động chương trình ""Đổi Lông Lấy Quà"". Theo chương trình này, người dân có thể thu gom lông rụng của thú cưng, lông trên quần áo, hoặc thậm chí lông của chính họ để đổi lấy các phần thưởng hấp dẫn như phiếu mua sắm, thực phẩm hoặc sản phẩm làm đẹp. Các nhà nghiên cứu sinh học từ Viện Tái Chế Sinh Học Quốc Gia (VTSHQG) đã chứng minh rằng lông có thể tái sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm hữu ích như vải sinh học, giấy tái chế, hoặc thậm chí làm nguyên liệu thay thế trong ngành xây dựng. Tuy nhiên, chương trình cũng gặp nhiều tranh cãi, đặc biệt về việc một số người tham gia cạo trọc để tích lông nhanh hơn, dẫn đến các vấn đề xã hội không mong muốn. Bạn có nghĩ rằng mình có ý chí tự do khi đọc mấy dòng này không?

"An cư lạc nghiệp" là một quan niệm phổ biến trong nhiều xã hội, đặc biệt là ở các nền văn hóa Á Đông. Quan niệm này cho rằng một người cần có một nơi ở ổn định trước khi có thể yên tâm phát triển sự nghiệp và xây dựng cuộc sống.

Trong thế giới Minecraft, bạn có thể lựa chọn giữa hai chế độ sống: Chế độ Sáng tạo (Creative Mode) và Chế độ Sinh tồn (Survival Mode). Ở Chế độ Sáng tạo, bạn trở thành một "vị thần" trong thế giới của riêng mình. Bạn không bị giới hạn bởi cái đói, thời gian, hay nguy hiểm. Bạn có thể bay, xây dựng vô hạn, và tạo ra bất kỳ thứ gì mà bạn tưởng tượng, từ lâu đài trên mây đến thành phố dưới biển. Không có gì có thể đe dọa bạn, không có cái chết, và không có hình phạt cho sai lầm. Ngược lại, ở Chế độ Sinh tồn, cuộc sống là một chuỗi những thử thách. Bạn phải tự tay khai thác tài nguyên, xây dựng nơi trú ẩn, chế tạo công cụ, và chống lại quái vật vào ban đêm. Bạn phải ăn để sống, có thể bị tổn thương, và cái chết là một hậu quả thật. Mỗi thành quả đạt được đều đi kèm với mồ hôi, thời gian và rủi ro.

Liên minh Châu Âu (EU) là một tổ chức kinh tế và chính trị liên quốc gia, có danh sách thành viên bao gồm 27 quốc gia trong đó chủ yếu ở Châu Âu. Các quốc gia thành viên ủy quyền một phần đưa quyết định và lập chính sách cho Liên minh, tức là chia sẻ quyền lực cai trị với Liên minh. Một số đặc điểm nổi bật của Liên minh Châu Âu bao gồm: người dân của các quốc gia thành viên có quyền tự do di cư và làm việc ở bất kỳ quốc gia thành viên nào khác; một số quốc gia thành viên tham gia vào khu vực đồng Euro, lấy đồng Euro làm đơn vi tiền tệ chính thức và ủy quyền đưa ra chính sách tiền tệ cho Ngân hàng Trung ương Châu Âu; không có thuế quan giữa các quốc gia thành viên, v.v. Hiện tại, Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) là khối gồm 33 quốc gia Mỹ Latin và Caribe với mục đích liên kết các quốc gia này để tăng cường đối thoại chính trị và hội nhập văn hóa xã hội của khu vực, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao phúc lợi cho người dân. Cộng đồng có chức năng tổ chức những hội đàm, hội nghị nhưng không có chức năng hành pháp hoặc lập pháp cụ thể, tức là không thể tạo những thỏa thuận có ràng buộc giữa các quốc gia thanh viên.

1: Một đoạn trích trong truyện ngắn “Những vùng trời khác nhau" của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã được sử dụng làm ngữ liệu cho bài thi môn Ngữ Văn kỳ thi THPTQG năm 2025. Từ đó, những mô tả về mối quan hệ giữa hai nhân vật chính đã trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi của cộng đồng mạng dạo gần đây. 2: “Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lần đầu gặp gỡ, Lê không có thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trắng trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn trở thành đôi bạn thân. Họ cùng về Nghệ An đóng quân cạnh làng của Lê. Trong một trận chiến đấu, Sơn bị thương nặng phải vào Quân y viện. Khi Sơn trở lại đơn vị, anh được phân công tiếp tục ở lại Nghệ An, còn Lê được điều động ra Hà Nội. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đến chiến đấu ở những vùng trời khác nhau. 3: Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung quanh ì ầm tiếng sấm và tiếng nước lũ đổ về.... Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành quân. Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn: – Mấy hôm nay ngày nào chúng cũng cho máy bay trinh sát... -Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá... – Tớ rất tin... Tớ rất tin cậu! ...Họ chia nhau tấm giát nằm, vài tấm do sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu. Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – "Đi nhá!”. Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy. [...] Thế là hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ... Lê tựa lưng vào vách ụ pháo và nhớ lại giấc mơ vừa quả: Phải rồi, Sơn có ra ngoài này đâu? Sơn đang chiến đấu trong vùng trời quê hương của Lê. Ngày nào hai người mới từ biệt nhau trên gò đất trận địa của đại đội Sơn,.... Đất phù sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh “Như thế là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách thú vị – bên cạnh Hà Nội, cái thành phố Thủ đô mà Sơn từng thân thuộc từng gốc cây, từng mảnh tường và cả từng sắc mây trên nóc phổ".”

Chị H là 1 người phụ nữ 25 tuổi xinh đẹp, có chồng là anh V đã 65 tuổi và bé Na 3 tuổi. Cuộc sông của chị H đang vô cùng tẻ nhạt vì anh V đã già và không còn tình cảm mãnh liệt với chị, dù anh vô cùng tử tế. Tuy nhiên, cuộc sống của chị H bỗng tươi sáng trở lại do tình cờ gặp anh K là người yêu cũ (chia tay vì hoàn cảnh khó khăn) và hai người bắt đầu qua lại với nhau trong bí mật dưới danh nghĩa đối tác làm ăn và khó bị phát hiện. Chị H sinh trưởng trong một gia đình Công giáo truyền thống. Theo đạo Công giáo, ly hôn không được chấp nhận và thường nhận nhiều sự chỉ trích từ gia đình họ hàng. Cũng theo giáo lý Công giáo, ngoại tình là một tội nghiêm trọng.