Moji Motions

“Phi thực dân hóa tri thức” (decolonizing knowledge) là khái niệm dùng để chỉ quá trình xem xét và thách thức sự thống trị của các hệ tư tưởng, lối diễn giải và hệ thống kiến thức được hình thành chủ yếu bởi các cường quốc phương Tây trong thời kỳ thuộc địa và hậu thuộc địa. Những người ủng hộ quan điểm này cho rằng nhiều lĩnh vực như lịch sử, quan hệ quốc tế, phát triển, địa lý hay học thuật toàn cầu hiện nay vẫn phản ánh góc nhìn phương Tây như một chuẩn mực phổ quát, trong khi kinh nghiệm, cách hiểu và hệ quy chiếu của các xã hội ngoài phương Tây thường bị xem nhẹ và không được nhận sự chú ý và nguồn lực để phát triển.

Chính phủ Mỹ (cụ thể là Bộ Giáo dục) đã tiến hành điều tra Đại học Harvard vì những cáo buộc liên quan đến kỳ thị và phân biệt đối xử, đặc biệt là trong quy trình tuyển sinh và quản lý tài chính. Các vấn đề chính bị điều tra bao gồm nhưng không đây đủ:Các cáo buộc đã phân biệt đối xử với sinh viên gốc Á trong quá trình xét tuyển, ưu tiên các nhóm sắc tộc khác dưới danh nghĩa “đa dạng hóa”, không phản ứng quyết liệt trước các hành vi bài Do Thái, đặc biệt là các cuộc biểu tình có yếu tố cực đoan chống Israel, dẫn đến sự mất an toàn của sinh viên Do Thái. Không cung cấp hồ sơ các sinh viên quốc tế Bộ Giáo dục đã tuyên bố Harvard vi phạm Điều VI của Đạo luật Dân quyền khi không ngăn chặn hiệu quả các hành vi kỳ thị dựa trên sắc tộc và nguồn gốc quốc gia. Hệ quả là hơn 2,2 tỷ USD tài trợ liên bang dành cho các chương trình nghiên cứu của Harvard đã bị đóng băng. Đồng thời, Bộ An ninh Nội địa thu hồi chứng nhận chương trình SEVP, khiến Harvard tạm thời mất quyền tuyển sinh sinh viên quốc tế trong năm học 2025–2026. Các biện pháp này không chỉ gây tổn thất tài chính nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn sinh viên quốc tế và danh tiếng học thuật toàn cầu của trường. Harvard nhanh chóng đệ đơn kiện chống lại các lệnh trừng phạt, trong khi chính phủ gấp rút tăng thêm sức ép lên sinh viên và Harvard.

"Kazakhstan là quốc gia không giáp biển lớn nhất thế giới nằm ở Trung Á, có biên giới dài với Nga và Trung Quốc. Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, Kazakhstan trở thành quốc gia độc lập, nhưng vẫn giữ mối quan hệ chặt chẽ với Nga về nhiều mặt: kinh tế, an ninh, năng lượng và văn hóa. Hiện tại, Kazakhstan Là thành viên của nhiều tổ chức do Nga dẫn dắt như Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể - liên minh quân sự hay Liên minh Kinh tế Á-Âu, có sự phụ thuộc kinh tế lớn vào xuất khẩu dầu khí qua Nga và hệ thống đường ống của Nga cũng như có dân số người Nga chiếm khoảng 15-20%. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây khi Nga bị cô lập vì chiến tranh tại Ukraine, Kazakhstan bắt đầu đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, tăng cường hợp tác với phương Tây (Mỹ, EU) và các tổ chức quốc tế. Tổng thống Tokayev đã nhiều lần khẳng định Kazakhstan tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ các nước. Việc này bao gồm như không giới hạn như: Tăng hợp tác thương mại, năng lượng, đầu tư với EU, Mỹ, giảm phụ thuộc an ninh vào Nga; tăng tập huấn quân sự hoặc trao đổi với NATO/UN,...."

Mái vòm vàng (Golden Dome) là một hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng toàn diện, được khởi xướng bởi Tổng thống Trump vào tháng 1/2025. Dự án hướng đến việc triển khai hàng trăm vệ tinh cảm biến và đầu đạn tấn công không gian, tích hợp với các hệ thống phòng thủ mặt đất, nhằm phát hiện và tiêu diệt tên lửa đạn đạo, hành trình và siêu thanh. Đây là lần đầu tiên Mỹ xem xét đưa vũ khí vào không gian như một thành phần chính trong hệ thống phòng thủ quốc gia. Tuy nhiên, Mái vòm vàng cũng vấp phải một số chỉ trích dữ dội vì lo ngại về an ninh. Dự án này dự kiến sẽ cần xây dựng trong khoảng từ 3 đến 20 năm

Đài Loan hiện nắm giữ hơn 90% năng lực sản xuất chip bán dẫn tiên tiến nhất thế giới. Các tập đoàn công nghệ hàng đầu tại Thung lũng Silicon (như Apple, NVIDIA, Qualcomm) hoạt động theo mô hình "không nhà máy" – nghĩa là họ chỉ thiết kế chip nhưng phụ thuộc hoàn toàn vào dây chuyền đúc của Tập đoàn Taiwan Semiconductor Manufacturing Comapny để sản xuất. Mặc dù Trung Quốc đã đạt được những bước tiến về công nghệ nội địa, nhưng quy mô sản xuất khổng lồ của TSMC vẫn là chưa thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, do lo ngại về các rủi ro tiềm tàng, Hoa Kỳ đang ráo riết thực hiện chiến lược di dời sản xuất ra nước ngoài, buộc Đài Loan xây dựng các nhà máy dự phòng tại bang Arizona và Nhật Bản. Trước lo ngại rằng "Lá chắn Silicon" sẽ biến mất khi các nhà máy dự phòng này đi vào hoạt động, một chiến lược mang tên "Tiêu thổ bán dẫn" đã được đề xuất: theo đó, Đài Loan sẽ chuẩn bị sẵn các biện pháp kỹ thuật để tự phá hủy hoàn toàn các nhà máy đúc chip và hệ thống máy móc ngay khi quân đội Trung Quốc phát động tấn công.

Conjugal visit (tạm dịch: cuộc gặp thân mật) là một khoảng thời gian được quy định nơi các tù nhân được tiếp xúc riêng tư với vợ hoặc chồng, trong đó, họ có thể quan hệ tình dục hoặc duy trì các hình thức sinh hoạt được cho là để "giữ lửa" cho mối quan hệ gia đình. Hiện nay, một số quốc gia như Brazil, Canada, Nga, Đức và một số bang ở Mỹ đã thực thi chính sách này. Tranh cãi xoay quanh chính sách này nằm ở tiền đề rằng conjugal right (tạm dịch: quyền thân mật) có phải một điều chính đáng mà tù nhân được hưởng hay không.

Tại nhiều khu vực xung đột hiện nay (như miền Bắc Syria, miền Đông Cộng hòa Dân chủ Congo, Dải Gaza hoặc một số vùng ở Somalia), các tổ chức nhân đạo, chẳng hạn như Médecins Sans Frontières (Bác sĩ Không Biên giới), Hội Chữ Thập Đỏ và các cơ quan của Liên Hợp Quốc, hoạt động với mục tiêu cung cấp viện trợ thiết yếu (ví dụ: lương thực, thuốc men, chăm sóc y tế, nơi ở tạm thời) cho các cộng đồng dân thường dễ tổn thương. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, việc tiếp cận các cộng đồng này có thể bị kiểm soát bởi các lực lượng vũ trang phi chính phủ hoặc không được pháp luật công nhận (như lực lượng nổi dậy, phong trào ly khai, hoặc các tổ chức bị liệt kê là khủng bố). Các nhóm này có thể yêu cầu trả phí, cung cấp tài nguyên hoặc hợp tác dưới một số hình thức để cho phép các tổ chức nhân đạo đi vào vùng lãnh thổ mà họ kiểm soát. Mặc dù Luật Nhân đạo Quốc tế (International Humanitarian Law) cho phép các tổ chức nhân đạo tiếp cận và liên hệ với mọi bên trong xung đột để bảo vệ người dân, nhiều quốc gia (ví dụ: Hoa Kỳ, Anh, Úc) và tổ chức quốc tế (ví dụ: Hội đồng Bảo an Liên Hợp , Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính, Liên minh Châu Âu) lại có những quy định nghiêm ngặt cấm cung cấp bất kỳ hình thức hỗ trợ vật chất nào (như tiền, nhiên liệu, phương tiện hoặc dịch vụ) cho các nhóm bị coi là bất hợp pháp, kể cả khi hành động đó có mục đích nhân đạo. Điều này khiến các nỗ lực cứu trợ phải đối mặt với nguy cơ bị hình sự hóa kể cả trong tình huống khẩn cấp.

Vương quốc Thịnh vượng chung (The Commonwealth Realm) gồm 15 quốc gia là thuộc địa cũ của Đế chế Anh (gồm Úc, New Zealand, Canada,Jamaica,..). Các quốc gia này ghi nhận người đứng đầu Hoàng gia Anh (hiện là Vua Charles III) là nguyên thủ quốc gia theo hiến pháp của họ. Các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng Anh sẽ nhận được hỗ trợ về mặt kinh tế, chính trị bởi Vương Quốc Anh và công dân những nước này sẽ nhận được những đặc quyền khi đến lãnh thổ Anh quốc. Tuy nhiên, các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng chung trước đó chỉ tuyên bố trung thành với Nữ hoàng Elizabeth II nhờ những nỗ lực gắn kết và giúp đỡ của bà với những nước này. Các quốc gia này phải duy trì chế độ quân chủ với Hoàng gia Anh nên không thể thành lập chính thể cộng hoà và không có nguyên thủ gia riêng (dù người đứng đầu thống chính trị vẫn là công dân từ những nước này). ------------------------------------ Chính thể cộng hòa là hình thức tổ chức nhà nước dân chủ, trong đó quyền lực tối cao của nhà nước thuộc về một cơ quan được bầu ra trong một thời gian nhất định. Quyền lực tối cao của nhà nước theo chính thể cộng hoà không thuộc về một người mà được thực hiện thông qua các cơ quan đại diện do cử tri bầu ra. Điểm khác nhau cơ bản giữa nhà nước cộng hoà và nhà nước quân chủ là ở cách thức thiết lập người đứng đầu nhà nước.

Giáo dục tại nhà là hình thức dạy học cho con cái hay trẻ em tại nhà mà không đến trường học. Giáo dục tại nhà có thể theo hoặc không theo tiêu chuẩn và giáo trình của chính phủ sở tại và thường được tiến hành bởi phụ huynh, gia sư, hoặc giáo viên trực tuyến.

Diễn ngôn là cách ngôn ngữ được sử dụng để truyền đạt tư tưởng và thông điệp trong các bối cảnh xã hội cụ thể. Nó không chỉ là lời nói hay văn bản, mà còn là những hệ tư tưởng và giá trị sâu sắc hơn, hoạt động ở nhiều cấp độ từ cá nhân đến toàn cầu. Lấy ví dụ về diễn ngôn giáo dục, ở mức cá nhân, giáo viên có thể thúc đẩy tư tưởng coi trọng giáo dục bằng cách khẳng định rằng “học tập là con đường duy nhất để thành công,". Ở mức độ cộng đồng, người ta có thể đánh giá học sinh dựa trên thành tích và điểm số, thể hiện giá trị của thành tựu học tập. Còn ở cấp quốc gia, chính sách giáo dục nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong phát triển quốc gia. Trên toàn cầu, các tổ chức như UNESCO tuyên bố giáo dục là quyền cơ bản của con người, thể hiện sự nhất quán trong diễn ngôn quốc tế. Hiện nay, diễn ngôn bảo vệ môi trường hiện đại chủ yếu xoay quanh các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm và suy giảm đa dạng sinh học. Nó được dẫn dắt bởi các chính phủ, tổ chức quốc tế, nhà khoa học và các tổ chức phi chính phủ. Những thông điệp thường thấy tập trung vào giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng tái tạo và phát triển bền vững. Diễn ngôn này mang tính chất khoa học và toàn cầu, nhấn mạnh tầm quan trọng của dữ liệu, thống kê và các biện pháp can thiệp mang tính kỹ thuật. Nó phản ánh mối lo ngại về tương lai của hành tinh và nhấn mạnh sự cần thiết của các hành động khẩn cấp và sự hợp tác tế để bảo vệ môi trường cho các thế sau. Ngược lại, diễn ngôn về môi trường của các cộng đồng bản địa thường dựa trên một mối quan hài hòa và bền vững với thiên nhiên. Môi trường không chỉ là một tập hợp các nguồn tài nguyên để khai thác, mà còn là được coi là linh thiêng và là một phần quan trọng của đời sống tinh thần, văn hóa và xã hội. Việc bảo vệ môi trường không chỉ đảm bảo sự sinh tồn của loài người mà còn để duy trì bản sắc văn hóa và tinh thần của cộng đồng. Tri thức về tự nhiên của người bản địa thường mang tính chất truyền thống, dựa trên kinh nghiệm hàng thế kỷ, và tập trung vào việc sử dụng tài nguyên một cách cân bằng và bền vững. Họ phản đối việc khai thác môi trường theo cách làm tổn hại đến sinh thái và nền tảng văn hóa của mình. VD: Người Māori ở New Zealand thường coi các dòng sông và ngọn núi là "tổ tiên" hoặc "thực thể sống", và việc bảo vệ chúng đồng nghĩa với việc bảo vệ các thế của cộng đồng, người Inuit ở Bắc Cực có kiến thức chuyên sâu về sự biến đổi của băng và các loài động vật, giúp họ hiểu rõ tác động của biến đổi khí hậu ngay từ những dấu hiệu nhỏ trong tự nhiên, hoặc người Mapuche ở Nam Mỹ đã nhiều lần phản đối việc khai thác rừng để làm đồn điền cây gỗ công nghiệp vì ảnh hưởng đến sinh thái địa phương và quyền sinh sống của họ.

Các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) là bộ 17 mục tiêu toàn cầu do Liên Hợp Quốc đề ra vào năm 2015, nhằm giải quyết những thách thức lớn như nghèo đói, bất bình đẳng và biến đổi khí hậu vào năm 2030. Dựa trên 5 trụ cột (5P) gồm Con người, Hành tinh, Thịnh vượng, Hòa bình và Quan hệ đối tác, SDGs hướng tới một mô hình phát triển toàn diện; tuy nhiên, việc áp dụng một khuôn khổ chung cho mọi quốc gia cũng đặt ra tranh cãi về tính phù hợp, linh hoạt và các đánh đổi giữa các mục tiêu. Việt Nam đứng thứ hai Đông Nam Á về chỉ số SDGs năm 2025, với nhiều tiến bộ trong giảm nghèo, năng lượng sạch và khả năng chi trả. Tuy vậy, các lĩnh vực như môi trường biển, tài nguyên đất và đổi mới sáng tạo - hạ tầng vẫn ở mức thách thức, phản ánh áp lực phải cân bằng giữa tăng trưởng và bền vững.

Sáng 1/3, tình hình Trung Đông leo thang nghiêm trọng sau khi có thông tin lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, thiệt mạng trong một cuộc không kích được cho là do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện. Với vai trò là người nắm quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị Iran, ông không chỉ là nguyên thủ tối cao về tôn giáo mà còn là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Vì vậy, việc ông thiệt mạng được nhiều quan chức Iran mô tả như một sự “tử vì đạo”, nhằm củng cố tinh thần đoàn kết và chính danh cho các hành động đáp trả sau đó. Sự kiện này được xem là bước ngoặt lớn, làm bùng phát làn sóng trả đũa dữ dội từ Tehran. Ngay sau đó, Iran đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Các hệ thống phòng không trong khu vực đã được kích hoạt khẩn cấp, khiến không phận nhiều nơi bị gián đoạn và hoạt động hàng không bị ảnh hưởng. Chính phủ các nước vùng Vịnh lên án mạnh mẽ các hành động quân sự này, đồng thời kêu gọi kiềm chế để tránh chiến tranh lan rộng.

Tại nhiều giải bóng đá vô địch quốc gia ở Đông Nam Á như Thai League 1 (Thái Lan), Malaysia Super League, và Liga 1 (Indonesia), các liên đoàn đang có xu hướng nới lỏng quy định về số lượng cầu thủ ngoại, cho phép các CLB sử dụng nhiều ngoại binh hơn trong thi đấu và đăng ký đội hình. Một vài ví dụ như: + Thai League 1 (Thái Lan): Mỗi CLB có thể đăng ký 7 cầu thủ ngoại, bao gồm 3 cầu thủ quốc tế, 1 cầu thủ châu Á, 1 cầu thủ ASEAN và 2 suất tự do. 5 cầu thủ ngoại có thể ra sân cùng lúc theo hệ thống 3+1+1. + Malaysia Super League: Từ năm 2023, mỗi CLB được phép đăng ký 9 cầu thủ ngoại, với tối đa 5 người ra sân cùng lúc. Các đội hàng đầu thường sử dụng 6–7 ngoại binh trong đội hình chính. + Liga 1 (Indonesia): Từ mùa giải 2023–2024, các đội bóng được đăng ký 6 cầu thủ ngoại, bao gồm 5 cầu thủ quốc tế và 1 cầu thủ từ khu vực ASEAN. Cả 6 cầu thủ này đều có thể ra sân cùng lúc, giúp nhiều CLB sử dụng đội hình nặng ngoại binh.

(1) Trong trận tranh biện này, phong trào "Không gian an toàn" là một phong trào do sinh viên lãnh đạo nhằm tạo ra các khu vực và không gian trong khuôn viên trường đại học ở những quốc gia phương Tây. Mục tiêu của "Không gian an toàn" là để sinh viên có thể tương tác với những người có chung hệ tư tưởng, danh tính, chủng tộc, xu hướng tính dục, hoặc trải nghiệm, bảo vệ họ khỏi những ý tưởng và lời nói xúc phạm hoặc gây tổn thương, đồng thời bảo vệ sức khỏe tinh thần của sinh viên. (2) Phong trào "Không gian an toàn" sử dụng đồng thời chiến thuật "áp lực xã hội" và "hành động trực tiếp", bao gồm nhưng không giới hạn ở: cấm một số diễn giả nhất định, hạn chế tiếp xúc các chủ đề gây tranh cãi và có khả năng gây kích động, và giới hạn đáng kể các cuộc thảo luận về những vấn đề nhạy cảm. Những sinh viên tham gia phong trào này có xu hướng không chỉ tìm nơi "trú ẩn" cho bản thân khỏi những tấn công, bạo lực và thù ghét, mà còn trốn tránh những ý kiến đa chiều, hoặc niềm tin, và quan niệm đi ngược lại với niềm tin của bản thân.

Trong lĩnh vực chất bán dẫn, Mỹ hiện tại đang là quốc gia đứng đầu với hàng loạt công nghệ và giải pháp hiện đại. Để sản xuất ra được những con chip cao cấp nhất, cần phải trải qua giai đoạn thiết kế (thường diễn ra ở Mỹ) và giai đoạn lắp ráp thành phẩm (phần lớn diễn ra ở các xưởng lắp ráp chuyên dụng ở Đài Loan). Hiện tại, Trung Quốc đang mua lại những con chip này từ các doanh nghiệp Mỹ để nâng cấp hệ thống vũ khí của nước này.

Đô thị nhỏ gọn (compact city) đề cập đến mô hình đô thị được tối ưu hóa công năng về đất đai (Copenhagen, Amsterdam,..). Các đặc điểm dễ nhận biết của đô thị nhỏ gọn bao gồm nhưng không giới hạn: mở rộng diện tích về chiều cao, tối ưu hóa hệ thống giao thông, các mô hình hỗn hợp đất đai đa chức năng (cư trú, làm việc, học hành, mua sắm và giải trí,...) Mục tiêu chính của đô thị nhỏ gọn hướng tới việc tối đa hóa công năng đất đai thay vì mở rộng diện tích về các khu vực vùng ven. Đô thị đa trung tâm là mô hình quy hoạch không gian, trong đó các hoạt động kinh tế, dịch vụ, và dân cư không tập trung vào một khu vực lõi duy nhất mà được phân tán ra nhiều trung tâm (hoặc cực phát triển) khác nhau thông qua tái cấu trúc địa lý hành chính và tái phân bổ hoạt động.

Nhựa keo (Gum arabic) là dịch tiết khô thu được từ thân và cành của các loại cây Acacia senegal và Acacia seyal. Nhựa keo đóng vai trò là chất ổn định và chất nhũ hóa thiết yếu trong ngành thực phẩm, đặc biệt là để bảo quản hương liệu và sản xuất đồ uống có ga hoặc kẹo dẻo. Đồng thời, nhựa keo cũng là thành phần thiết yếu trong các loại chất kết dính, hệ thống dẫn truyền thuốc, sơn và mỹ phẩm. Sudan trong nhiều thập kỷ là nhà cung cấp dẫn đầu với khoảng 70% sản lượng nhựa keo toàn cầu.

Tây Ban Nha là một trong những điểm đến du lịch lớn nhất thế giới, với ngành du lịch đóng góp khoảng 12% GDP và gần 100 triệu lượt khách quốc tế mỗi năm. Trong nhiều thập kỷ, mô hình du lịch của Tây Ban Nha chủ yếu dựa trên "sun, sand and coast" (biển, nắng và nghỉ dưỡng ven biển), tập trung tại các vùng như Catalonia, Balearic Islands, Canary Islands, Andalusia và Valencia. Nhiều cộng đồng ven biển phát triển lối sống gắn với sự cởi mở, hiếu khách, nhịp sống ngoài trời, các lễ hội địa phương, dịch vụ và giao lưu quốc tế. Đối với nhiều địa phương, du lịch không chỉ là một ngành kinh tế mà còn là yếu tố định hình văn hóa, cộng đồng và cách người dân sinh hoạt. Tuy nhiên, trong nhiều năm gần đây, sự tăng trưởng nhanh của ngành du lịch đã dẫn đến tình trạng "quá tải du lịch" (overtourism). Các vấn đề thường được nhắc đến bao gồm giá nhà tăng do căn hộ cho thuê ngắn hạn, quá tải hạ tầng và dịch vụ công, áp lực lên môi trường và tài nguyên, cũng như sự thay đổi bản sắc của các cộng đồng địa phương. Những vấn đề này đã làm bùng nổ các cuộc biểu tình phản đối "quá tải du lịch" trên khắp Tây Ban Nha trong những năm gần đây. Trong bối cảnh trên, chính phủ Tây Ban Nha cân nhắc hai định hướng chính sách đối với ngành du lịch: Chính sách giảm thiểu thị phần của du lịch theo đuổi mục tiêu giảm tỷ trọng của ngành du lịch trong nền kinh tế, kể cả khi điều đó làm giảm lượng khách quốc tế hoặc doanh thu từ du lịch. Chính phủ có thể chuyển hướng nguồn lực và đầu tư sang các ngành kinh tế khác như sản xuất công nghiệp tiên tiến, công nghệ số, fintech, dược phẩm, nông nghiệp công nghệ cao, v.v. Chính sách cải tiến du lịch tiếp tục coi du lịch là ngành kinh tế chiến lược, nhưng chuyển sang mô hình du lịch bền vững. Một số biện pháp có thể bao gồm đa dạng hóa điểm đến (khuyến khích du lịch tới các vùng nội địa và miền Bắc), kéo dài mùa du lịch để giảm tập trung vào mùa hè, phát triển các loại hình du lịch văn hóa, thiên nhiên và ẩm thực thay vì chỉ nghỉ dưỡng ven biển, v.v.

San hô là loài động vật sống cộng sinh với tảo đơn bào (zooxanthellae). Tảo quang hợp, hấp thụ CO₂ hòa tan và tạo ra oxy cùng dưỡng chất nuôi san hô; ngược lại, san hô cung cấp nơi ở và chất dinh dưỡng cho tảo. Ngoài vai trò này, tảo biển nói chung (bao gồm cả tảo cộng sinh và tảo phù du) là một trong những nguồn tạo oxy lớn nhất Trái Đất, đóng góp tới hơn 50% lượng oxy trong khí quyển. Nhờ mối quan hệ cộng sinh, các rạn san hô trở thành một trong những hệ sinh thái giàu đa dạng sinh học nhất, là nơi sinh sống của khoảng 25% loài sinh vật biển. Chúng còn hoạt động như “tường chắn sóng tự nhiên”, bảo vệ bờ biển trước bão và xói mòn, đồng thời đem lại giá trị kinh tế từ du lịch, thủy sản và nghiên cứu y dược. Từ giữa thế kỷ 20, sự gia tăng khí nhà kính do hoạt động con người (đốt nhiên liệu hóa thạch, công nghiệp, giao thông, nông nghiệp, ...) đã giữ lại lượng nhiệt khổng lồ trong khí quyển. Hơn 90% nhiệt dư thừa này được đại dương hấp thụ, khiến nhiệt độ nước biển tăng rõ rệt. Việc băng tan làm giảm diện tích bề mặt phản xạ ánh sáng, khiến đại dương hấp thụ nhiệt nhiều hơn. Khi nhiệt độ đại dương tăng quá mức, san hô bị stress và trục xuất tảo cộng sinh ra khỏi cơ thể. Do mất nguồn dinh dưỡng, san hô chuyển sang màu trắng nhạt - hiện tượng gọi là “tẩy trắng san hô”. Nếu nhiệt độ không hạ xuống, san hô có thể chết hoàn toàn, kéo theo sự sụp đổ của cả hệ sinh thái phụ thuộc vào nó. Từ năm 2023 đến nay, thế giới chứng kiến đợt tẩy trắng lớn nhất lịch sử, ảnh hưởng đến khoảng 80% rạn san hô toàn cầu.