Moji Motions

Việt Nam hiện duy trì cách tiếp cận “không cấm nhưng không công nhận” hôn nhân cùng giới theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, do đó các cặp đôi cùng giới không thể đăng ký kết hôn và không được hưởng các quyền pháp lý gắn với hôn nhân, bao gồm việc cùng đứng tên làm cha mẹ hợp pháp. Trong thực tế, một số gia đình đồng giới vẫn cùng nuôi dưỡng trẻ em, nhưng pháp luật hiện hành thường chỉ công nhận một người là phụ huynh hợp pháp. Điều này dẫn đến các tranh luận về quyền giám hộ, đại diện pháp lý và bảo vệ quyền lợi của trẻ, bao gồm các vấn đề cụ thể như: quyền đại diện pháp lý trong các giao dịch hoặc tranh chấp liên quan đến trẻ; quyền thừa kế tài sản; cũng như quyền tiếp tục chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trong trường hợp người phụ huynh hợp pháp qua đời hoặc mất khả năng chăm sóc. Tại phiên thảo luận về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) tháng 4/2026, Đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh đã đề xuất xem xét việc công nhận đầy đủ cả hai người nuôi dưỡng trong gia đình đồng giới trên giấy tờ hộ tịch, nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ quyền lợi của trẻ em, ngay cả khi chưa có sự thay đổi về công nhận hôn nhân. Tuy nhiên, trong hệ thống pháp luật Việt Nam, các quyền liên quan đến con cái thường gắn chặt với chế định hôn nhân. Trên thế giới, nhiều quốc gia như Hà Lan, Canada và Mỹ đã công nhận hôn nhân đồng giới trước khi mở rộng đầy đủ quyền làm cha mẹ. Mặc dù Luật Hộ tịch và Luật Hôn nhân & Gia đình là hai hệ thống pháp luật riêng biệt, thế nhưng Luật Hộ tịch chỉ chủ yếu đóng vai trò ghi nhận và quản lý các quan hệ nhân thân, trong khi nhiều quyền liên quan đến gia đình, con cái và cha mẹ trong thực tế vẫn gắn chặt với quan hệ hôn nhân được pháp luật công nhận. Hiện tồn tại hai hướng tiếp cận chính: một là ưu tiên giải quyết các vấn đề thực tế liên quan đến quyền lợi của trẻ em; hai là cho rằng việc thay đổi cần bắt đầu từ công nhận hôn nhân để làm nền tảng pháp lý cho các quyền liên quan.

1: Một đoạn trích trong truyện ngắn “Những vùng trời khác nhau" của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã được sử dụng làm ngữ liệu cho bài thi môn Ngữ Văn kỳ thi THPTQG năm 2025. Từ đó, những mô tả về mối quan hệ giữa hai nhân vật chính đã trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi của cộng đồng mạng dạo gần đây. 2: “Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lần đầu gặp gỡ, Lê không có thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trắng trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn trở thành đôi bạn thân. Họ cùng về Nghệ An đóng quân cạnh làng của Lê. Trong một trận chiến đấu, Sơn bị thương nặng phải vào Quân y viện. Khi Sơn trở lại đơn vị, anh được phân công tiếp tục ở lại Nghệ An, còn Lê được điều động ra Hà Nội. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đến chiến đấu ở những vùng trời khác nhau. 3: Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung ì ầm tiếng sấm và tiếng nước lũ đổ về.... Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành . Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn: – Mấy hôm nay ngày nào chúng cũng cho máy bay trinh sát... -Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá... – Tớ rất tin... Tớ rất tin cậu! ...Họ chia nhau tấm giát nằm, vài tấm do sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu. Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – "Đi nhá!”. Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy. [...] Thế là hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ... Lê tựa lưng vào vách ụ pháo và nhớ lại giấc mơ vừa quả: Phải rồi, Sơn có ra ngoài này đâu? Sơn đang chiến đấu trong vùng trời quê hương của Lê. Ngày nào hai người mới từ biệt nhau trên gò đất trận địa của đại đội Sơn,.... Đất phù sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh “Như thế là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách thú vị – bên cạnh Hà Nội, cái thành phố Thủ đô mà Sơn từng thân thuộc từng gốc cây, từng mảnh tường và cả từng sắc mây trên nóc phổ".”

Trong Phật giáo, Bồ Tát (Bodhisattva) là người trên con đường giác ngộ, phát nguyện cứu giúp chúng sinh thoát khỏi đau khổ với tinh thần vô ngã, vượt lên khỏi mọi phân biệt, kể cả giới tính. Trong kinh điển nguyên thủy, Quán Thế Âm Bồ Tát thường mang hình tướng trung tính. Khi truyền sang Đông Á (như Trung Quốc, Việt Nam), hình tượng này dần được nữ tính hóa, gắn liền với những phẩm chất như lòng từ bi vô hạn, sự hy sinh lớn lao, và đức hạnh thanh khiết. Trong bối cảnh trận tranh biện này, “nữ tính hóa” được hiểu là quá trình trong đó hình tượng Quán Thế Âm được thể hiện với dáng vẻ nữ giới, được tôn vinh qua các phẩm chất mẫu tính nói trên, và được các tín đồ nữ tiếp nhận như một khuôn mẫu đạo hạnh trong đời sống tinh thần và xã hội.

Vương quốc Thịnh vượng chung (The Commonwealth Realm) gồm 15 quốc gia là thuộc địa cũ của Đế chế Anh (gồm Úc, New Zealand, Canada,Jamaica,..). Các quốc gia này ghi nhận người đứng đầu Hoàng gia Anh (hiện là Vua Charles III) là nguyên thủ quốc gia theo hiến pháp của họ. Các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng Anh sẽ nhận được hỗ trợ về mặt kinh tế, chính trị bởi Vương Quốc Anh và công dân những nước này sẽ nhận được những đặc quyền khi đến lãnh thổ Anh quốc. Tuy nhiên, các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng chung trước đó chỉ tuyên bố trung thành với Nữ hoàng Elizabeth II nhờ những nỗ lực gắn kết và giúp đỡ của bà với những nước này. Các quốc gia này phải duy trì chế độ quân chủ với Hoàng gia Anh nên không thể thành lập chính thể cộng hoà và không có nguyên thủ quốc gia riêng (dù người đứng đầu hệ thống chính trị vẫn là công dân từ những nước này). ------------------------------------ Chính thể cộng hòa là hình thức tổ chức nhà nước dân chủ, trong đó quyền lực tối cao của nhà nước thuộc về một cơ được bầu ra trong một thời gian nhất định. Quyền lực tối cao của nhà nước theo chính thể cộng hoà không thuộc về một người mà được thực hiện thông qua các cơ đại diện do cử tri bầu ra. Điểm khác nhau cơ bản giữa nhà nước cộng hoà và nhà nước chủ là ở cách thức thiết lập người đứng đầu nhà nước.

"Cùng là phụ nữ với nhau" trong bối cảnh của trận tranh biện này là niềm tin rằng phụ nữ có một ý thức tập thể về sự đoàn kết, mục đích và tình đồng lòng. Điều này bao gồm ý tưởng rằng phụ nữ hiểu và nên ủng hộ nhau.

"Đẩy thuyền" (shipping) là hành vi người hâm mộ tưởng tượng hoặc ủng hộ mối quan hệ tình cảm giữa hai cá nhân (người thật hoặc nhân vật hư cấu). Nó có xu hướng lãng mạn hóa các mối quan hệ, diễn giải các tương tác trong đời sống theo hướng tình cảm. Trong bối cảnh đó, văn hóa đẩy thuyền góp phần thúc đẩy việc người hâm mộ chủ động ghép đôi và lan truyền rộng rãi nhiều cặp đồng giới trong cộng đồng fan.

Hormone là các chất hóa học do cơ thể sản xuất để gửi “tín hiệu” đến các cơ quan và mô, giúp điều chỉnh nhiều hoạt động sống như trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sản và phát triển đặc điểm giới tính. Trong chuyển giới, hormone được dùng để điều chỉnh các đặc điểm sinh dục thứ cấp nhằm giúp cơ thể phù hợp với giới tính mà người đó xác định. Ví dụ, người nam → nữ (MTF) dùng estrogen kết hợp thuốc ức chế testosterone để giảm râu, giảm cơ bắp, phát triển ngực, phân bố mỡ kiểu nữ và làm da mềm hơn. Người nữ → nam (FTM) dùng testosterone để giọng trầm, mọc râu, tăng cơ, giảm mỡ ở hông, ngừng kinh nguyệt và thay đổi phân bố mỡ kiểu nam. Ngay cả khi dùng đúng liều, hormone chuyển giới vẫn có thể gây những tác động tiêu cực nhẹ nhưng quan trọng cần theo dõi. Ở người nam → nữ (MTF), estrogen kết hợp thuốc ức chế testosterone có thể làm giảm cơ bắp, giảm hồng cầu, thay đổi lipid máu, tăng nhẹ nguy cơ huyết khối và ảnh hưởng nhẹ đến tâm trạng. Ở người nữ → nam (FTM), testosterone có thể làm tăng hồng cầu, thay đổi lipid máu, gây mụn, rậm lông, giọng trầm không đều và tác động nhẹ đến gan cũng như tâm trạng. Vì vậy, dù sử dụng liều chuẩn, hormone vẫn thay đổi sinh lý toàn thân, nên người chuyển giới cần theo dõi y tế định kỳ để đảm bảo sức khỏe lâu dài.

Trung tâm Kennedy, tên đầy đủ là Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn John F. Kennedy, là một tổ chức văn hóa hàng đầu tọa lạc tại Washington, D.C. Khai trương vào năm 1971, nơi đây là trung tâm quốc gia cho các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, tổ chức nhiều sự kiện như kịch, múa, ba lê, hòa nhạc giao hưởng, nhạc jazz và nhạc đại chúng. Trung tâm là nơi hoạt động của các tổ chức danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia và Nhà hát Opera Quốc gia Washington. Được đặt theo tên Tổng thống John F. Kennedy, trung tâm còn thúc đẩy giáo dục và các chương trình tiếp cận nghệ thuật trên toàn nước Mỹ. Đội ngũ sáng tạo đứng sau vở opera Fellow Travelers, một vở opera nói về cuộc khủng hoảng Lavender ("Lavender Scare") nhằm chống lại cộng đồng LGBTQ+ vào những năm 1950s, đã hủy bỏ một buổi biểu diễn đã lên kế hoạch tại Trung tâm Kennedy ở Washington, D.C., để phản đối việc chính quyền Trump gần đây tiếp trung tâm biểu diễn nghệ thuật này mặc dù vẫn chưa có thông báo chính thức từ chính quyền Trump về việc họ có được phép trình diễn hay không. Trong lá thư của nhóm Fellow Travelers có đoạn viết: “Fellow Travelers là một câu chuyện tình yêu lấy bối cảnh là cuộc thanh trừng tàn nhẫn những người LGBTQ+ khỏi Bộ Ngoại giao vào những năm 1950. [...] Việc mở rộng quyền tự do cho tất cả mọi người là những giá trị cốt lõi của vở opera và cuốn sách mà vở kịch dựa trên. Việc chính quyền hiện tại tiếp Trung tâm Kennedy và nhiều chính sách của chính quyền này mâu thuẫn với những giá trị đó”. Họ nói thêm rằng Trung tâm không còn là “nơi mà nhóm cảm thấy thoải mái khi trình bày tác phẩm nữa”.

TRÀ là một ứng dụng được phát triển dành riêng cho phụ nữ, với mục tiêu chính là bảo vệ họ trong hẹn hò và các mối quan hệ cá nhân. Ứng dụng yêu cầu tất cả người dùng phải xác thực danh tính để đảm bảo về định danh của họ. Về tính năng, TRÀ hoạt động tương tự như một nền tảng bách khoa toàn thư: người dùng có thể đăng tải thông tin về đàn ông, chẳng hạn như tên, tuổi, hình ảnh nhận dạng, và chia sẻ đánh giá của họ, từ tình trạng hẹn hò cho đến các cáo buộc liên quan đến hành vi xâm hại tình dục.

“Gia đình do lựa chọn” (chosen family) là một nhóm người không có quan hệ huyết thống nhưng cung cấp sự hỗ trợ về mặt tinh thần, xã hội, và đôi khi cả vật chất. Mối quan hệ này được hình thành dựa trên sự gắn kết tự nguyện, thay vì dựa trên huyết thống, và thường đảm nhận vai trò của một gia đình truyền thống. “Gia đình do lựa chọn” rất phổ biến trong cộng đồng LGBTQ+, đặc biệt là với những người có ít hoặc không còn liên hệ với gia đình ruột thịt – thường do bị từ chối hoặc chịu tổn thương trong quá khứ.

Các phong trào quyền nam giới bao gồm các nhóm và cá nhân tập trung vào vấn đề do xã hội hoặc chính phủ gây bất lợi, phân biệt đối xử với nam giới và trẻ em trai. Các mối quan tâm của phong trào quyền nam giới bao gồm nhưng không giới hạn đến sự ưu ái dành cho phụ nữ trong luật gia đình (quyền nuôi con, tiền cấp dưỡng và phân phối tài sản hôn nhân,..), sinh sản, bạo lực gia đình đối với nam giới, quân dịch bắt buộc, mạng lưới an sinh xã hội và các chính sách y tế,..v.v . Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng phong trào quyền nam giới là một phần của việc kỳ thị nữ giới và chống đối nữ quyền.

Gia đình hạt nhân điển hình bao gồm hai người là bạn đời và những đứa con. Ở một số quốc gia, một bộ phận quan trọng và có tiếng nói của phong trào LGBTQ+ đang tích cực theo đuổi việc xây dựng cuộc sống theo kiểu gia đình hạt nhân. Một số hình thức để đạt được mục tiêu này bao gồm xin con nuôi, nhờ mang thai hộ và các biện pháp hỗ trợ sinh sản khác.

Năm 1919, Chính phủ Liên Xô phát động chiến dịch "Likbez" (Xóa sổ mù chữ) với quy mô chưa từng có trong lịch sử nhân loại. Tại các vùng bộ tộc du mục miền viễn đông và Trung Á, để đạt được mục tiêu phổ cập giáo dục khẩn cấp, chính quyền đã bắt buộc tách hàng triệu trẻ em bản địa khỏi gia đình và đưa vào các trường nội trú tập trung do nhà nước quản lý. Tại đây, trẻ em được nuôi ăn học miễn phí, dạy đọc viết và khoa học hiện đại, nhưng bị cấm tuyệt đối thực hành lối sống du mục, cấm nói tiếng bản địa và cấm tham gia các nghi lễ tôn giáo truyền thống của bộ tộc.

Chuyển giao trách nhiệm kiểm soát nhập cư (externalization of immigration): chính sách trong đó các quốc gia phát triển chuyển giao việc quản lý biên giới và người di cư sang các nước thứ ba. Thay vì xử lý tại quốc gia đến, các bên tìm cách ngăn chặn, kiểm tra hoặc tiếp nhận người xin tị nạn ở bên ngoài lãnh thổ của họ. Nhiều người di cư và người xin tị nạn từ châu Phi và Trung Đông đi qua Bắc Phi để tới châu Âu, đặc biệt bằng đường biển qua Địa Trung Hải. Để hạn chế số người đến lãnh thổ châu Âu, Liên minh châu Âu (EU) và một số quốc gia thành viên đã hợp tác với các quốc gia như Libya, Tunisia, Ai Cập, Morocco và Mauritania.