Moji Motions

“Phi thực dân hóa tri thức” (decolonizing knowledge) là khái niệm dùng để chỉ quá trình xem xét và thách thức sự thống trị của các hệ tư tưởng, lối diễn giải và hệ thống kiến thức được hình thành chủ yếu bởi các cường quốc phương Tây trong thời kỳ thuộc địa và hậu thuộc địa. Những người ủng hộ quan điểm này cho rằng nhiều lĩnh vực như lịch sử, quan hệ quốc tế, phát triển, địa lý hay học thuật toàn cầu hiện nay vẫn phản ánh góc nhìn phương Tây như một chuẩn mực phổ quát, trong khi kinh nghiệm, cách hiểu và hệ quy chiếu của các xã hội ngoài phương Tây thường bị xem nhẹ và không được nhận sự chú ý và nguồn lực để phát triển.

Diễn ngôn là cách ngôn ngữ được sử dụng để truyền đạt tư tưởng và thông điệp trong các bối cảnh xã hội cụ thể. Nó không chỉ là lời nói hay văn bản, mà còn là những hệ tư tưởng và giá trị sâu sắc hơn, hoạt động ở nhiều cấp độ từ cá nhân đến toàn cầu. Lấy ví dụ về diễn ngôn giáo dục, ở mức cá nhân, giáo viên có thể thúc đẩy tư tưởng coi trọng giáo dục bằng cách khẳng định rằng “học tập là con đường duy nhất để thành công,". Ở mức độ cộng đồng, người ta có thể đánh giá học sinh dựa trên thành tích và điểm số, thể hiện giá trị của thành tựu học tập. Còn ở cấp quốc gia, chính sách giáo dục nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong phát triển quốc gia. Trên toàn cầu, các tổ chức như UNESCO tuyên bố giáo dục là quyền cơ bản của con người, thể hiện sự nhất quán trong diễn ngôn quốc tế. Hiện nay, diễn ngôn bảo vệ môi trường hiện đại chủ yếu xoay quanh các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm và suy giảm đa dạng sinh học. Nó được dẫn dắt bởi các chính phủ, tổ chức quốc tế, nhà khoa học và các tổ chức phi chính phủ. Những thông điệp thường thấy tập trung vào giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng tái tạo và phát triển bền vững. Diễn ngôn này mang tính chất khoa học và toàn cầu, nhấn mạnh tầm quan trọng của dữ liệu, thống kê và các biện pháp can thiệp mang tính kỹ thuật. Nó phản ánh mối lo ngại về tương lai của hành tinh và nhấn mạnh sự cần thiết của các hành động khẩn cấp và sự hợp tác để bảo vệ môi trường cho các thế hệ sau. Ngược lại, diễn ngôn về môi trường của các cộng đồng bản địa thường dựa trên một mối hệ hài hòa và bền vững với thiên nhiên. Môi trường không chỉ là một tập hợp các nguồn tài nguyên để khai thác, mà còn là được coi là linh thiêng và là một phần trọng của đời sống tinh thần, văn hóa và xã hội. Việc bảo vệ môi trường không chỉ đảm bảo sự sinh tồn của loài người mà còn để duy trì bản sắc văn hóa và tinh thần của cộng đồng. Tri thức về tự nhiên của người bản địa thường mang tính chất truyền thống, dựa trên kinh nghiệm hàng thế kỷ, và tập trung vào việc sử dụng tài nguyên một cách cân bằng và bền vững. Họ phản đối việc khai thác môi trường theo cách làm tổn hại đến hệ sinh thái và nền tảng văn hóa của mình. VD: Người Māori ở New Zealand thường coi các dòng sông và ngọn núi là "tổ tiên" hoặc "thực thể sống", và việc bảo vệ chúng đồng nghĩa với việc bảo vệ các thế hệ của cộng đồng, người Inuit ở Bắc Cực có kiến thức chuyên sâu về sự biến đổi của băng và các loài động vật, giúp họ hiểu rõ tác động của biến đổi khí hậu ngay từ những dấu hiệu nhỏ trong tự nhiên, hoặc người Mapuche ở Nam Mỹ đã nhiều lần phản đối việc khai thác rừng để làm đồn điền cây gỗ công nghiệp vì ảnh hưởng đến hệ sinh thái địa phương và quyền sinh sống của họ.

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) là một hiệp định thương mại tự do giữa 15 quốc gia châu Á – Thái Bình Dương, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand và 10 nước ASEAN. Đây là hiệp định thương mại lớn nhất thế giới, có hiệu lực từ năm 2022, tạo ra khu vực thương mại tự do chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu và 1/3 dân số thế giới. RCEP nhằm giảm thuế quan, thúc đẩy đầu tư, mở rộng chuỗi cung ứng, và tăng tính gắn kết kinh tế khu vực. Ấn Độ từng tham gia đàm phán RCEP trong nhiều năm, nhưng đến năm 2019 đã tuyên bố rút lui. Lý do chính là lo ngại thâm hụt thương mại gia tăng, đặc biệt với Trung Quốc, nếu mở cửa thị trường theo RCEP. Các ngành nông nghiệp và công nghiệp nhỏ ở Ấn Độ sợ không cạnh tranh nổi với hàng hóa giá rẻ từ nước ngoài. Chính phủ Ấn Độ cho rằng việc tham gia RCEP có thể gây hại.

Ngày 13/6, Tòa án Công lý châu Âu (ECJ) đã yêu cầu Hungary nộp phạt 200 triệu euro (216 triệu USD) vì không tuân thủ các quy định tị nạn của khối và thêm 1 triệu euro/ngày (1,08 triệu USD/ngày) do nộp chậm. Sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào năm 2020, Chính phủ Hungary đã thông qua luật buộc những người tìm kiếm sự bảo vệ quốc tế phải đến Belgrade (thủ đô của Serbia) hoặc Kiev (thủ đô của Ukraine) để xin giấy phép du lịch tại các đại sứ quán ở đó để vào Hungary. Quyết định này được thực hiện trong bối cảnh Hungary sẽ đảm nhận chức Chủ tịch Hội đồng Liên minh Châu Âu trong vòng 6 tháng từ 1/7/2024

Tòa hình sự quốc tế (ICC) hiện tại đang là mô hình tòa án cho phép xét xử các nguyên thủ, lãnh đạo quốc gia và các lãnh đạo các văn phòng liên quan trong các tội ác liên quan đến chiến tranh, tội ác diệt chủng, tội ác chống lại loài người và tội ác xâm lược. Với kiến nghị này, một tòa tương tự sẽ được thành lập để xét xử tội phạm môi trường trên toàn thế giới. Các tội ác môi trường bao gồm nhưng không giới hạn các tội trong lãnh thổ một quốc gia (VD: đốt rừng một cách bất công, xâm hại đến tài nguyên môi trường) và các tội quốc tế (VD: tấn công di sản thiên nhiên quốc tế).

Vương quốc Thịnh vượng chung (The Commonwealth Realm) gồm 15 quốc gia là thuộc địa cũ của Đế chế Anh (gồm Úc, New Zealand, Canada,Jamaica,..). Các quốc gia này ghi nhận người đứng đầu Hoàng gia Anh (hiện là Vua Charles III) là nguyên thủ quốc gia theo hiến pháp của họ. Các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng Anh sẽ nhận được hỗ trợ về mặt kinh tế, chính trị bởi Vương Quốc Anh và công dân những nước này sẽ nhận được những đặc quyền khi đến lãnh thổ Anh quốc. Tuy nhiên, các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng chung trước đó chỉ tuyên bố trung thành với Nữ hoàng Elizabeth II nhờ những nỗ lực gắn kết và giúp đỡ của bà với những nước này. Các gia này phải duy trì chế độ quân chủ với Hoàng gia Anh nên không thể thành lập chính thể cộng hoà và không có nguyên thủ gia riêng (dù người đứng đầu hệ thống chính trị vẫn là công dân từ những nước này). ------------------------------------ Chính thể cộng hòa là hình thức tổ chức nhà nước dân chủ, trong đó quyền lực tối cao của nhà nước thuộc về một cơ được bầu ra trong một thời gian nhất định. Quyền lực tối cao của nhà nước theo chính thể cộng hoà không thuộc về một người mà được thực hiện thông qua các cơ đại diện do cử tri bầu ra. Điểm khác nhau cơ bản giữa nhà nước cộng hoà và nhà nước quân chủ là ở cách thức thiết lập người đứng đầu nhà nước.

"Tại Trung Quốc, việc tham gia của trẻ vị thành niên vào các hoạt động tôn giáo có tổ chức nhìn chung bị kiểm soát và hạn chế ở nhiều mức độ khác nhau. Ở một số khu vực như Tân Cương, các quy định mang tính pháp lý đặt ra lệnh cấm rõ ràng, trong khi tại nhiều địa phương khác, các cơ quan quản lý áp dụng và diễn giải các quy định theo hướng hạn chế sự tham gia của trẻ em. Trong thực tế, các hạn chế này thường được thể hiện qua việc các cơ sở tôn giáo không tiếp nhận người dưới 18 tuổi, cũng như việc trẻ vị thành niên bị ngăn tham gia các hoạt động như lễ nghi tôn giáo, sinh hoạt thờ phượng, lớp học giáo lý hoặc các chương trình đào tạo tôn giáo."