Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Ngoại giao động vật đề cập đến việc các chính phủ sử dụng động vật sống trong quan hệ quốc tế. Hình thức ngoại giao này đã xuất hiện từ thời cổ đại, thường dưới hình thức trao tặng các loài động vật hoang dã (như sư tử, voi, hươu cao cổ) hoặc thú cưng (như ngựa, chó, chim săn mồi) giữa các nguyên thủ quốc gia như một lễ vật. Từ thế kỷ 20 trở đi, ngoại giao động vật dần được xem như một công cụ quyền lực mềm và được nhiều quốc gia tích hợp vào chiến lược ngoại giao công chúng; trong đó, ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc là ví dụ điển hình nhất.

Sáng 1/3, tình hình Trung Đông leo thang nghiêm trọng sau khi có thông tin lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, thiệt mạng trong một cuộc không kích được cho là do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện. Với vai trò là người nắm quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị Iran, ông không chỉ là nguyên thủ tối cao về tôn giáo mà còn là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Vì vậy, việc ông thiệt mạng được nhiều quan chức Iran mô tả như một sự “tử vì đạo”, nhằm củng cố tinh thần đoàn kết và chính danh cho các hành động đáp trả sau đó. Sự kiện này được xem là bước ngoặt lớn, làm bùng phát làn sóng trả đũa dữ dội từ Tehran. Ngay sau đó, Iran đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Các hệ thống phòng không trong khu vực đã được kích hoạt khẩn cấp, khiến không phận nhiều nơi bị gián đoạn và hoạt động hàng không bị ảnh hưởng. Chính phủ các nước vùng Vịnh lên án mạnh mẽ các hành động quân sự này, đồng thời kêu gọi kiềm chế để tránh chiến tranh lan rộng.

Các loài động vật được thuần hoá bỗng dưng có khả năng tư duy và giao tiếp như con người. Phần lớn chúng bày tỏ mong muốn chấm dứt sự tồn tại của mình.

"Loại bỏ lãnh đạo" là chiến lược tập trung vào việc loại bỏ các cá nhân lãnh đạo chủ chốt của các tổ chức tội phạm hoặc khủng bố, thường thông qua các biện pháp như ám sát, bắt giữ, bắt cóc hoặc các hoạt động đặc biệt khác được thiết kế để nhắm trực tiếp vào những cá nhân này.

Trong một thế giới tương lai, loài người đang tiến hành một chiến dịch tiêu diệt một nhóm sinh vật đột biến nguy hiểm mang tên “Người Bách”. Để hỗ trợ quân đội, chính phủ phát triển một hệ thống cấy ghép thần kinh mang tên SASA giúp cải thiện thị giác, khả năng ngắm bắn và liên lạc của người lính. Kiệt là một quân nhân xuất sắc, lập nhiều chiến công trong các chiến dịch tiêu diệt Người Bách. Nhờ đó, anh nhận được nhiều huân chương, phần thưởng và địa vị trong quân đội. Trong một nhiệm vụ, hệ thống SASA của Kiệt gặp trục trặc. Anh phát hiện rằng “Người Bách” thực chất là con người, còn SASA được chính phủ sử dụng để thay đổi nhận thức của binh lính, khiến họ nhìn những con người này như những sinh vật gớm ghiếc, từ đó có thể giết họ mà không cảm thấy tội lỗi hay chần chừ. Sau khi phát hiện sự thật, Kiệt bị chính phủ bắt giữ. Anh được đưa ra hai lựa chọn: (1) giữ lại ký ức và chấp nhận bị giam cầm suốt đời; hoặc (2) khôi phục hệ thống SASA, xóa toàn bộ ký ức về sự thật và quay trở lại phục vụ quân đội với tư cách một người lính xuất sắc.

Từ năm 1989, Iran đã được cai trị bởi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, người không chỉ nắm quyền cao nhất trong hệ thống chính trị Iran mà còn là nguyên thủ tối cao về tôn giáo. Đồng thời, ông cũng là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Trong suốt gần 40 năm ông giữ các chức vụ này, tuy có sự hưởng ứng từ một bộ phận người dân nhất định, Khamenei chịu nhiều chỉ trích đáng kể cả từ nội bộ quốc gia và từ cộng đồng quốc tế về. Những chỉ trích này bao gồm nhưng không giới hạn ở việc vi phạm nhân quyền, phát triển vũ khí hạt nhân, và sử dụng không hợp lý tài nguyên quốc gia. Vào ngày 1/3/2026, có thông tin từ một số đáng kể các kênh thông tin chính thống của Iran rằng Khamenei đã chết sau khi thủ đô Tehran của Iran bị Mỹ và Israel ném bom. Lập tức, Iran phản hồi mãnh liệt bằng việc phóng tên lửa và UAV nhắm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Trong các ngày sau, đã xuất hiện nhiều thông tin cho rằng Mỹ đã sẵn sàng cho một cuộc chiến quyết liệt nhằm đánh sập chính quyền ở Tehran.

Nuclear latency (trạng thái đạt ngưỡng hạt nhân) là khả năng của một quốc gia sở hữu đủ công nghệ, chuyên môn kỹ thuật và cơ sở hạ tầng hạt nhân dân sự để nhanh chóng sản xuất vũ khí hạt nhân, nhưng chưa thực sự chế tạo chúng. Những quốc gia đạt ngưỡng hạt nhân, bao gồm nhưng không giới hạn, là: Nhật Bản, Đức, Brazil, Canada và Hà Lan.

Nguyên tắc kiểm soát hiệu quả đòi hỏi quốc gia phải chỉ đạo trực tiếp từng hành động cụ thể như gửi mệnh lệnh tấn công trực tiếp các mục tiêu cụ thể, trong khi kiểm soát tổng thể chỉ yêu cầu quốc gia tham gia tổ chức hoặc điều phối chung hoạt động của nhóm như cung cấp tài chính, vũ khí, huấn luyện và giúp nhóm phiến quân lập kế hoạch quân sự.

PactePacted transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền. d transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền.

Heoro là một chú lợn sinh ra và lớn lên trong một trang trại công nghiệp với 1000 chú lợn khác. Một ngày nọ, Heoro thức dậy và nhận ra mình sở hữu trí tuệ của một con người trưởng thành, và có ý thức về việc cuộc đời mình được sinh ra trong áp bức và số phận của mình cùng đồng loại sẽ sớm kết thúc trong lò mổ. Heoro tình cờ nghe được cuộc trò chuyện của một Nhóm Hành động vì Quyền động vật đang lên kế hoạch đột nhập vào trang trại và giải cứu 100 chú lợn sắp bị giết mổ, bao gồm Heoro trong 2 ngày nữa và đưa các bạn lợn đến một Trang trại tình thương. Nhờ đó, Heoro biết về cách trốn thoát khỏi trang trại, và cậu có thể giao tiếp với tất cả 1000 anh chị em lợn còn lại để lên kế hoạch phá cửa trang trại và bỏ trốn. Kế hoạch chắc chắn sẽ thành công. Trang trại được đặt ở một vùng quê xa, từ đó có nhìn thấy được rừng cây, nhưng Heoro không biết thế giới hoang dã thực sự có gì.

Ngày 28/02/2026, chiến dịch không kích của Mỹ và Israel vào Tehran đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng giới chóp bu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Sự kiện này tạo ra cục diện hai chiều. Một mặt, đòn tấn công đã làm tê liệt đầu não của Cộng hòa Hồi giáo, suy yếu nghiêm trọng hạ tầng hạt nhân và chặt đứt chuỗi cung ứng vũ khí cho các mạng lưới khủng bố khắp Trung Đông. Mặt khác, khoảng trống quyền lực đột ngột lại tạo cơ hội để tàn dư IRGC thâu tóm toàn bộ nhà nước. Nhóm này nhanh chóng biến Iran thành một nền độc tài quân phiệt, dùng thiết quân luật bóp nghẹt các phong trào dân chủ, đồng thời kích hoạt làn sóng trả đũa kinh tế và khủng bố bất đối xứng trên phạm vi toàn cầu.

Hiện nay, một số nhà hoạt động bảo vệ quyền động vật ở các quốc gia phương Tây (Mỹ, Canada) tổ chức các quầy bán “thịt chó” giả trên đường phố để thu hút sự chú ý và tạo phản ứng từ người đi đường. Sau khi mọi người tiếp cận hoặc bày tỏ sự khó chịu, họ sẽ giải thích rằng nếu chúng ta phản đối việc ăn thịt chó vì cho rằng chó có quyền được sống và không bị đau đớn, thì lập luận tương tự cũng nên được áp dụng cho các loài vật khác. Mục tiêu của chiến thuật này là thúc đẩy mọi người giảm hoặc chấm dứt việc tiêu thụ thịt nhằm bảo vệ quyền động vật."

"Lethal autonomous weapons (LAWs) are a type of autonomous military system that can independently search for and attack targets without direct human intervention based on programmed constraints and descriptions."

Mặt trận giải phóng động vật (Animal Liberation Front) là một tổ chức vận động bảo vệ và thực hành quyền động vật. Chiến lược của ALF bao gồm nhưng không giới hạn những hành động bạo lực hay bất hợp pháp. Một số hành động từ tổ chức này bao gồm việc phá huỷ những cơ sở vật chất từng được sử dụng để tra tấn/giết mổ động vật, phá huỷ các phòng thí nghiệm động vật, vi phạm quyền riêng tư bằng việc bí mật ghi lại bằng chứng về những hành động bạo hành động vật, v.v.

Mái vòm vàng (Golden Dome) là một hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng toàn diện, được khởi xướng bởi Tổng thống Trump vào tháng 1/2025. Dự án hướng đến việc triển khai hàng trăm vệ tinh cảm biến và đầu đạn tấn công không gian, tích hợp với các hệ thống phòng thủ mặt đất, nhằm phát hiện và tiêu diệt tên lửa đạn đạo, hành trình và siêu thanh. Đây là lần đầu tiên Mỹ xem xét đưa vũ khí vào không gian như một thành phần chính trong hệ thống phòng thủ quốc gia. Tuy nhiên, Mái vòm vàng cũng vấp phải một số chỉ trích dữ dội vì lo ngại về an ninh. Dự án này dự kiến sẽ cần xây dựng trong khoảng từ 3 đến 20 năm

Violet Evergarden là một cựu quân nhân phục vụ trong quân đội Leidenschaftlich và từng tham gia vào chiến tranh của đất nước. Ở trong cuộc chiến ấy, Violet được dạy để trở thành một cỗ máy giết chóc, dẫn đến việc cô ấy trở nên vô hồn, không còn hiểu được những cảm xúc của mình cũng như là của người khác. Thứ duy nhất đọng lại trong đầu cô chỉ đơn giản là: "Giết hoặc bị giết." Tuy nhiên, cô may mắn gặp được thiếu tá Gilbert Bougainvillea, người đã chỉ cho cô cách nói, viết, giúp cô thể hiện cảm xúc của mình đến những người xung quanh. Cô rất trân quý thiếu tá. Thế nhưng trong chiến dịch đột kích vào căn cứ địch, thiếu tá không may trúng đạn. Trong lúc hấp hối, thiếu tá đã nói với Violet: "aishiteru" (Anh yêu em) và kêu cô hãy chạy đi, để anh ở lại, qua đó có thể giữ được tính mạng của cô. Violet không hiểu "aishiteru" có nghĩa là gì dù cô rất muốn hiểu, thế nên cô quyết định trở thành búp bê kí ức, một công việc có nhiệm vụ ghi chép lại những suy nghĩ và cảm nghĩ của mọi người, sử dụng máy đánh chữ. Violet làm việc tại một công ty bưu chính ở Leiden (thủ đô của Leidenschaftlich), nơi mà bạn cũ của thiếu tá, Claudia Hodgins làm chủ. Claudia Hodgins được thiếu tá giao phó hãy chăm sóc Violet, thế nên anh luôn quan tâm, hỗ trợ cô trong công việc cũng như là cuộc sống thường ngày. Khi cô đã hiểu được ý nghĩa của "aishiteru", cô nhận được một lá thư nói rằng có người nhìn thấy Gilbert tại một hòn đảo hoang, thứ khiến cô cảm thấy nghi ngờ về độ xác thực vì tận mắt cô đã thấy thiếu tá bị một mảnh tường đè sập xuống. Nếu cô lựa chọn đi tìm thiếu tá, cô sẽ phải chấp nhận mất một khoảng thời gian dài vì phương tiện duy nhất vào thời điểm đó là tàu thuyền. Điều này dẫn đến việc cô sẽ phải chấp nhận việc bị thay thế trong công ty và mất đi công việc hiện tại của mình.

Lý thuyết Kẻ điên (Madman Theory) là một chiến lược đối ngoại trong đó một lãnh đạo quốc gia cố ý thể hiện mình là người không ổn định, khó đoán và sẵn sàng đưa ra những quyết định cực đoan, kể cả khi hành động đó đi ngược lại logic thông thường của chính trị quốc tế. Ví dụ bao gồm nhưng không giới hạn: đe dọa sử dụng bom nguyên tử, thể hiện ý định chiến tranh, etc.