Moji Motions

Nguyên tắc quyền nơi sinh ("jus soli") là một nguyên tắc xác định quốc tịch của một người dựa trên nơi sinh của họ: bạn có quyền có quốc tịch của một quốc gia nếu bạn sinh ra trên lãnh thổ quốc gia đó. Các quốc gia áp dụng jus soli bao gồm Mỹ, Canada, Mexico, v.v. Nguyên tắc quyền huyết thống ("jus sanguinis") là một trong những nguyên tắc cơ bản của Luật Quốc tịch nhiều nước trên thế giới. Nội dung của nguyên tắc này có nghĩa là trẻ em sinh ra có quyền được mang quốc tịch của cha và/hoặc mẹ. Các quốc gia áp dụng jus saguinis bao gồm Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, v.v.

Ở trong một thị trường mua bán giấc ngủ, một người có thể bán số giờ ngủ của mình cho người khác để người đó nhận được tác dụng từ số giờ ngủ đó mà không cần phải ngủ.

NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) là một liên minh quân sự được thành lập năm 1949 với mục tiêu bảo vệ an ninh tập thể và thúc đẩy hòa bình khu vực. Hiệp ước quy định: Trong trường hợp “có cuộc tiến công vũ trang” vào một hoặc một số nước thành viên thì các nước khác phải nhanh chóng giúp đỡ, kể cả sử dụng lực lượng vũ trang. Hiện tại, NATO có 32 thành viên, trong đó phần lớn thuộc châu Âu. Một số quốc gia tiêu biểu bao gồm Anh, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Ba Lan, cùng một số nước mới gia nhập như Phần Lan(năm 2023), Thuỵ Điển (năm 2024). NATO đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ an ninh châu Âu và đối phó với các thách thức xuyên quốc gia.

"Nền kinh tế vừa đủ" là một triết lý kinh tế do cố Quốc vương Bhumibol Adulyadej của Thái Lan khởi xướng, tập trung vào việc đáp ứng vừa đủ các nhu cầu thiết yếu của con người theo hướng bền vững và tự chủ, nhằm đạt được sự hài hòa giữa xã hội, kinh tế, và môi trường. Triết lý này đề cao sự vừa đủ trong tiêu dùng, tức là con người nên sống giản dị, tiêu thụ vừa đủ theo nhu cầu, tránh lãng phí và lòng tham, tăng cường việc chia sẻ và hợp tác trong cộng đồng.

Thế hệ "bánh mì kẹp" (Sandwich Generation) chỉ những người trưởng thành trung niên (thường ở độ tuổi 40, 50) phải chăm sóc cho cả cha mẹ già yếu và con cái đang trưởng thành. Xu hướng tăng tuổi thọ và có con ở độ tuổi cao hơn đã góp phần vào hiện tượng thế hệ bánh mì kẹp, vì nó chấp nhận việc con cái trưởng thành vẫn sống ở nhà của bố mẹ hoặc không thể tự chủ về kinh tế và sau đó phải quay trở về nhà. Trong một số trường hợp, họ phải hoãn việc nghỉ hưu của chính mình để hoàn thành các nghĩa vụ tài chính khác. Sang chấn liên thế hệ (Intergenerational Trauma) là một hiện tượng tâm lý cho rằng những nỗi đau về tinh thần có thể truyền từ đời này sang đời khác, ví dụ như con cháu của những người từng trải qua chiến tranh, nạn diệt chủng, nạn đói, thảm họa thiên nhiên, chế độ nô lệ… có khả năng cao sẽ suy nghĩ và hành xử như trong “chế độ sinh tồn” mà ông cha họ từng sống qua.

Nền tảng kinh tế gig (gig economy platforms) là các ứng dụng hoặc nền tảng số kết nối người lao động với khách hàng để thực hiện các công việc mang tính linh hoạt, ngắn hạn và được trả công theo đầu việc. Ví dụ bao gồm: các ứng dụng gọi xe (Grab, Uber), dịch vụ giao hàng (ShopeeFood, DoorDash), nền tảng việc làm tự do trực tuyến (Fiverr, Upwork).

Đặc quyền vợ chồng (spousal privilege) là một nguyên tắc trong luật thông lệ (common law) cho phép một cá nhân được miễn trừ khỏi nghĩa vụ phải làm chứng chống lại vợ/chồng của mình trước tòa. Điều này bao gồm mọi hình thức lời khai, từ việc làm chứng về tính cách của người kia cho đến những giao tiếp, trao đổi giữa hai vợ chồng trong quá trình hôn nhân.

Đập Đại Phục Hưng Ethiopia (GERD) là một dự án thủy điện khổng lồ được Trung Quốc tài trợ và xây dựng tại Ethiopia trên sông Nile Xanh, với mục đích chính là sản xuất điện để giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng của Ethiopia cũng như xuất khẩu điện sang các nước láng giềng như Sudan, Ai Cập,... Con đập này có khả năng cao làm giảm lưu lượng nước chảy xuống hạ lưu, vốn chiếm lượng lớn nước cung cấp cho Ai Cập và Sudan, khiến hai quốc gia này bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về cách vận hành của đập. Hiện tại, Ai Cập và Sudan muốn một thỏa thuận ràng buộc quy định Ethiopia phải xả một lượng nước trong đập mỗi năm, đặc biệt là trong mùa hạn hán, tuy nhiên việc này ảnh hưởng trực tiếp và làm giảm sản lượng điện của đập Đại Phục Hưng. Việc không ký kết thỏa thuận có thể đảm bảo cho Ethiopia nhiều quyền tự chủ về quá trình vận hành của đập, nhiều nước trong hồ chứa để sản xuất điện hơn, nhưng cũng dấy lên nhiều lo ngại về bất ổn khu vực của chính Ethiopia.

Hiện tượng "thừa thầy thiếu thợ" dùng để chỉ sự mất cân đối trong cơ cấu lao động, khi số lượng lao động có trình độ học thuật cao (đại học, sau đại học) vượt quá nhu cầu thị trường, trong khi các ngành nghề kỹ thuật, tay nghề và lao động thực hành lại thiếu hụt nghiêm trọng.

Tại nhiều giải bóng đá vô địch quốc gia ở Đông Nam Á như Thai League 1 (Thái Lan), Malaysia Super League, và Liga 1 (Indonesia), các liên đoàn đang có xu hướng nới lỏng quy định về số lượng cầu thủ ngoại, cho phép các CLB sử dụng nhiều ngoại binh hơn trong thi đấu và đăng ký đội hình. Một vài ví dụ như: + Thai League 1 (Thái Lan): Mỗi CLB có thể đăng ký 7 cầu thủ ngoại, bao gồm 3 cầu thủ quốc tế, 1 cầu thủ châu Á, 1 cầu thủ ASEAN và 2 suất tự do. 5 cầu thủ ngoại có thể ra sân cùng lúc theo hệ thống 3+1+1. + Malaysia Super League: Từ năm 2023, mỗi CLB được phép đăng ký 9 cầu thủ ngoại, với tối đa 5 người ra sân cùng lúc. Các đội hàng đầu thường sử dụng 6–7 ngoại binh trong đội hình chính. + Liga 1 (Indonesia): Từ mùa giải 2023–2024, các đội bóng được đăng ký 6 cầu thủ ngoại, bao gồm 5 cầu thủ quốc tế và 1 cầu thủ từ khu vực ASEAN. Cả 6 cầu thủ này đều có thể ra sân cùng lúc, giúp nhiều CLB sử dụng đội hình nặng ngoại binh.

Đồng euro kỹ thuật số là một đồng tiền số được phát hành bởi Ngân hàng Trung Ương châu Âu, có giá trị pháp định như tiền mặt, được sử dụng như một phương tiện thanh toán miễn phí cho tất cả mọi người và được chấp nhận trên tất cả vùng lãnh thổ của Châu Âu. Những đồng tiền này sẽ được giữ trong ví điện tử, và có thể sử dụng cho tất cả các thanh toán điện tử thông thường – tại cửa hàng địa phương, trực tuyến, cho bạn bè – bằng điện thoại hoặc thẻ, cả khi có hoặc không có kết nối mạng.

Trong hệ thống của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), việc một nước được công nhận là “nền kinh tế thị trường” (Market Economy Status) sẽ ảnh hưởng đến cách các quốc gia khác áp thuế chống bán phá giá đối với hàng hóa từ nước đó. Từ năm 2007, khi Việt Nam gia nhập WTO, nhiều quốc gia đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, bao gồm các nền kinh tế lớn như Canada, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, nhưng Mỹ đến nay vẫn chưa công nhận. Nếu Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, điều này sẽ ảnh hưởng đến quan hệ thương mại song phương, niềm tin chính trị và cách Mỹ xử lý các vụ điều tra chống bán phá giá với hàng hóa từ Việt Nam. Theo pháp luật Hoa Kỳ, Bộ Thương mại sẽ xem xét 6 tiêu chí để quyết định việc công nhận một quốc gia là nền kinh tế thị trường, bao gồm: 1. Mức độ chuyển đổi tiền tệ trong nước. 2. Mức độ tự do trong việc xác định tiền lương thông qua thương lượng. 3. Cơ hội dành cho các công ty nước ngoài tham gia liên doanh hoặc đầu tư. 4. Sự giám sát của chính phủ đối với nguyên vật liệu sản xuất. 5. Mức độ kiểm soát của chính phủ đối với phân bổ nguồn lực, định giá và quyết định sản lượng của doanh nghiệp. 6. Các yếu tố liên quan khác do cơ quan có thẩm quyền xác định.