Moji Motions

Mối quan hệ một chiều (parasocial relationship) là dạng quan hệ mà trong đó một cá nhân cảm thấy gắn bó, thân thiết hoặc có cảm xúc mạnh mẽ với một nhân vật công chúng, người nổi tiếng, influencer hoặc nhân vật hư cấu, dù giữa hai bên không tồn tại sự tương tác thực sự tương xứng. Người theo dõi có thể cảm thấy như họ “quen biết” hoặc “hiểu rõ” người đó thông qua việc thường xuyên tiếp xúc với nội dung trên truyền thông. Tuy nhiên, phía nhân vật công chúng không hề biết đến sự tồn tại cụ thể của từng cá nhân này.

Theo Bộ luật Dân sự 2015, việc bồi thường thiệt hại tinh thần áp dụng khi tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm. Bồi thường thiệt hại tinh thần trước hết do các bên tự thỏa thuận; nếu không đạt được thì tòa án sẽ quyết định trong giới hạn luật định. Mức bồi thường có trần tối đa tùy loại thiệt hại, thường được tính theo số lần mức lương cơ sở (ví dụ: tối đa 50 lần với xâm phạm sức khỏe, 100 lần với xâm phạm tính mạng). Do đó, số tiền cụ thể không cố định mà phụ thuộc vào mức lương cơ sở tại thời điểm giải quyết và đánh giá của tòa án về mức độ tổn hại.

Vào năm 2022, các cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc đã ban hành quy định yêu cầu những người sáng tạo nội dung trực tuyến (streamers, influencers) phải sở hữu và xuất trình chứng chỉ chuyên môn hợp pháp cho các nền tảng mạng xã hội trước khi phát sóng hoặc đăng tải nội dung thuộc các lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn cao (ví dụ như y tế, tài chính, luật pháp và giáo dục). Các nền tảng có trách nhiệm xác thực bằng cấp và kiểm duyệt nội dung của những nhà sáng tạo không đủ tiêu chuẩn.

“Quốc gia ma túy” (narco-state) là một quốc gia mà chính phủ bị các tập đoàn buôn ma túy chi phối hoặc ảnh hưởng mạnh, và hoạt động buôn bán ma túy trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế hoặc chính trị quốc gia. VD: Colombia, Venezuela, Mexico,…

Duy Mạnh là một chú mèo, được nuôi bởi một gia đình có thu nhập trung bình và đang sống một cuộc sống bình thường. Bây giờ, Mạnh có cơ hội để trở thành một 'catfluencer' (mèo có tầm ảnh hưởng trên mạng). Cuộc sống của một catfluencer rất đa dạng, có thể bao gồm những buổi quay chụp quảng cáo, tạo các video chế (meme) hài hước về bản thân và những người bạn mèo khác, chia sẻ về một ngày của mèo, hay bất cứ hoạt động nào được yêu thích bởi người hâm mộ.

Quyền được lãng quên là một khái niệm pháp lý cho phép cá nhân yêu cầu xóa bỏ hoặc không công khai thông tin cá nhân của họ trên internet, đặc biệt là thông tin có thể gây tổn hại đến danh tiếng hoặc quyền riêng tư của họ.

Cộng đồng bản địa (Indigenous communities/people) là các nhóm dân tộc có mối liên hệ lịch sử, văn hóa và lãnh thổ với một vùng đất trước khi bị chiếm đóng hoặc thuộc địa hóa, duy trì bản sắc văn hóa riêng biệt và hiện là thiểu số trong quốc gia của họ. Ví dụ: Aboriginal và Torres Strait Islander (Úc), Native Americans (Mỹ), Māori (New Zealand), First Nations (Canada), Sámi (Scandinavia).

Trong những năm gần đây, nhiều hoạt động tôn giáo đã được số hoá. Các cơ sở tôn giáo tổ chức lễ nghi thông qua livestream, cho phép tín đồ tham gia cầu nguyện, tụng kinh, hoặc nghe giảng pháp trực tuyến. Nhiều nền tảng kỹ thuật số và ứng dụng di động cũng ra đời, cung cấp dịch vụ như ghi danh cầu an, cầu siêu, hoặc đóng góp tài chính trực tuyến. Một số cộng đồng thậm chí còn xây dựng không gian tôn giáo trong thế giới ảo (như metaverse), nơi tín đồ có thể “tham dự” nghi lễ và giao lưu tâm linh mà không cần hiện diện trực tiếp. Những thực hành này ngày càng phổ biến, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh và sự phát triển của công nghệ.

Ngày 5/12/2024, tại Văn phòng tạp chí Nhà văn và Cuộc sống, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, bí thư Đảng đoàn, chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam trao quyết định điều động ông Lương Ngọc An giữ chức phó tổng biên tập tạp chí Nhà văn và Cuộc sống. Vụ việc bắt đầu khi Dạ Thảo Phương, một nhà thơ, công khai tố cáo ông Lương Ngọc An đã có hành vi cưỡng hiếp cô cách đây hơn hai mươi năm. Năm 2022, Dạ Thảo Phương đã từng lên tiếng tố cáo Lương Ngọc An khi ông được bổ nhiệm chức vụ Phó tổng Biên tập Báo Văn nghệ, sau đó ông được bổ nhiệm công tác ở một vị trí khác và đi vào quên lãng. Trong năm 2022, một làn sóng dư luận mang tên #standbyPhuong (đứng bên Phương) đã bùng nổ với nhiều cá nhân và tổ chức độc lập lên tiếng ủng hộ Dạ Thảo Phương. Năm 2024, làn sóng ủng hộ nữ nhà thơ lại một lần nữa trỗi dậy mạnh mẽ với cả sự đưa tin của những trang báo có uy tín. Tuy nhiên, sự việc chưa bao giờ được đưa tin và bình luận bởi Đài Truyền hình Quốc gia.

"Coming out" là khi ai đó nhận ra và chia sẻ xu hướng tình dục hoặc bản dạng giới của mình với bản thân và người khác. Việc lãng mạn hóa trải nghiệm coming out trong truyền thông thường liên quan đến việc mô tả nó một cách quá lý tưởng hóa hoặc đơn giản hóa, tập trung vào những kết quả tích cực và bỏ qua những khía cạnh phức tạp, thử thách và đôi khi tiêu cực.

The Social Dilemma (2020) là một bộ phim của Netflix với nội dung xoay quanh cách các mạng xã hội điều khiển người dùng bằng quảng cáo và thu thập thông tin cá nhân của họ nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Đồng thời, bộ phim cũng tố cáo cơ chế hoạt động của chúng ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý người dùng, gây nghiện và có thể trở thành các công cụ chính trị. Tuy nhiên, bộ phim nhận sự chỉ trích từ đại diện Facebook về việc nó không có sự thể hiện đa chiều và đã "ngó lơ toàn bộ nỗ lực của các công ty đã cảnh báo người dùng, cũng như giải quyết các vấn đề được khiếu nại".

Y Krur là một chàng trai người dân tộc Ê Đê nghèo, tuy nhiên Y Krur học rất giỏi. Y Krur đỗ vào một trường đại học Y hàng đầu tại Việt Nam. Sau khoảng thời gian học tập nỗ lực và chăm chỉ Y Krur được trao một suất học bổng du học Pháp hoàn toàn miễn phí đặc biệt dành cho sinh viên người dân tộc thiểu số tại Việt Nam. Sau 3 năm hoàn thành chương trình học tại Pháp, Y Krur trở thành một bác sĩ nổi tiếng có tay nghề cao. Y Krur nhận được rất nhiều lời mời đến từ các bệnh viện quốc tế với mức thu nhập hấp dẫn so với trung bình đời sống người dân. Trong khi đó bệnh viện tại quê nhà của Y Krur đang thiếu những bác sĩ có tay nghề cao.

Trong trận tranh biện này, sự bình thường hóa có thể trông như là không coi những trải nghiệm khó khăn về sức khỏe tâm thần là khác biệt so với những trạng thái tâm lý và trạng thái sức khỏe thể chất khác. Sự bình thường hóa chấp nhận mọi cảm xúc tiêu cực như trầm cảm, và lo lắng, như một trải nghiệm sức khỏe bình thường. Các phương pháp chữa lành có thể trông như là sự hỗ trợ từ bên ngoài, bao gồm nhưng không giới hạn việc tìm đến những môi trường tích cực để cảm thấy bớt tiêu cực hơn, và dịu đi vết thương tinh thần.