Moji Motions

Trong khuôn khổ của trận tranh biện, việc coi một người đàn ông là “có tội cho đến khi được chứng minh là vô tội” có nghĩa là mặc định cho rằng đàn ông vốn dĩ không đáng tin cậy hoặc có xu hướng phân biệt đối xử với phụ nữ một cách tự nhiên, cho đến khi họ chứng minh được điều ngược lại.

Sáng 1/3, tình hình Trung Đông leo thang nghiêm trọng sau khi có thông tin lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, thiệt mạng trong một cuộc không kích được cho là do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện. Với vai trò là người nắm quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị Iran, ông không chỉ là nguyên thủ tối cao về tôn giáo mà còn là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Vì vậy, việc ông thiệt mạng được nhiều quan chức Iran mô tả như một sự “tử vì đạo”, nhằm củng cố tinh thần đoàn kết và chính danh cho các hành động đáp trả sau đó. Sự kiện này được xem là bước ngoặt lớn, làm bùng phát làn sóng trả đũa dữ dội từ Tehran. Ngay sau đó, Iran đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Các hệ thống phòng không trong khu vực đã được kích hoạt khẩn cấp, khiến không phận nhiều nơi bị gián đoạn và hoạt động hàng không bị ảnh hưởng. Chính phủ các nước vùng Vịnh lên án mạnh mẽ các hành động quân sự này, đồng thời kêu gọi kiềm chế để tránh chiến tranh lan rộng.

Chứng thù ghét đàn ông (misandry) là thái độ tiêu cực, khinh miệt, hoặc thành kiến sâu sắc đối với nam giới, bao gồm các hành vi định kiến cá nhân cho đến sự miệt thị có hệ thống — ngược lại với chứng thù ghét phụ nữ (misogyny).

Ali Hosseini Khamenei là một giáo sĩ và chính trị gia người Iran, từng giữ chức Lãnh tụ Tối cao Iran từ năm 1989 cho đến khi bị Israel và Hoa Kỳ ám sát năm 2026.

Ngày 28/02/2026, chiến dịch không kích của Mỹ và Israel vào Tehran đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng giới chóp bu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Sự kiện này tạo ra cục diện hai chiều. Một mặt, đòn tấn công đã làm tê liệt đầu não của Cộng hòa Hồi giáo, suy yếu nghiêm trọng hạ tầng hạt nhân và chặt đứt chuỗi cung ứng vũ khí cho các mạng lưới khủng bố khắp Trung Đông. Mặt khác, khoảng trống quyền lực đột ngột lại tạo cơ hội để tàn dư IRGC thâu tóm toàn bộ nhà nước. Nhóm này nhanh chóng biến Iran thành một nền độc tài quân phiệt, dùng thiết quân luật bóp nghẹt các phong trào dân chủ, đồng thời kích hoạt làn sóng trả đũa kinh tế và khủng bố bất đối xứng trên phạm vi toàn cầu.

“I can fix him” (“Tôi có thể sửa được anh ấy”) là một cụm từ lóng phổ biến trên mạng xã hội, nhằm chỉ việc những người phụ nữ cố gắng thay đổi một người đàn ông để họ trở nên tốt và phù hợp với mình hơn.

Israel đã châm ngòi xung đột với Iran vào tháng 6/2025. Như một phần trong nỗ lực làm rõ cho hành động tấn công Iran, thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã sử dụng châm ngôn "Women Life Freedom" và tuyên bố rằng xung đột với Iran là một hành động nữ quyền, nhằm hiện thực hoá mục tiêu thay đổi chính quyền tại Iran.

Ngày 4/10/2025, bà Sanae Takaichi thắng cử Chủ tịch Đảng dân chủ tự do, đảng đang chiếm đa số ghế trong Hạ viện Nhật. Đây là một sự kiện rất quan trọng, vì ở Nhật, lãnh đạo đảng cầm quyền gần như chắc chắn sẽ trở thành Thủ tướng, do đảng đó có số phiếu đa số trong quốc hội. Nếu trở thành thủ tướng thì bà Sanae Takaichi sẽ trở thành thủ tướng nữ đầu tiên của Nhật. Đây được cho là một sự kiện mang tính bước ngoặt trong phong trào nữ quyền tại Nhật Bản, khi mà sự hiện diện của của phụ nữ trong chính trị tại Nhật rất thấp. Trong năm 2025, chỉ có 2 trên 20 cá nhân là phụ nữ trong nội các chính phủ. Ở Nhật Bản, vai trò truyền thống của phụ nữ trong gia đình (chăm con cái, nội trợ) vẫn thường được coi là mặc định, ảnh hưởng lớn đến cơ hội nghề nghiệp của họ. Bà Sanae Takaichi tuy có khả năng cao là người thủ tướng nữ đầu tiên ở Nhật Bản. Tuy nhiên bà lại là một người khá là truyền thống. Bà thường đưa ra các tuyên bố nhằm phản đối các điều luật thúc đẩy bình đẳng giới như tên họ sau hôn nhân, kế vị trong hoàng gia và hôn nhân đồng giới. Bà cũng hay có những phát ngôn nhấn mạnh vai trò truyền thống của phụ nữ trong gia đình như “vợ tốt”, “mẹ tốt”.

Trong những năm gần đây, một làn sóng phản kháng nhắm vào tầng lớp giàu có và giới tinh hoa đã lan rộng trong đời sống chính trị và văn hóa đại chúng. Các diễn ngôn này thường phơi bày sự bất công trong phân phối của cải, thách thức quyền lực kinh tế - chính trị, và thúc đẩy thảo luận về công bằng xã hội. Tuy nhiên, chúng cũng mang theo sắc thái quá khích khi biến giới tinh hoa thành đối tượng tập thể của sự phẫn nộ và thù ghét, khiến ranh giới giữa phê phán chính sách và công kích con người trở nên không rõ ràng.

(1) Trong xã hội Mỹ thập niên 1960, việc chăm sóc và nuôi dưỡng con cái chủ yếu được mặc định là trách nhiệm của phụ nữ. Nam giới được xã hội kỳ vọng và cho phép dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động chính trị hay lý tưởng cá nhân, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc họ bỏ bê trách nhiệm gia đình. (2) Năm 1965, Norman Morrison, một nhà hoạt động phản chiến người Mỹ, đã tự thiêu trước Lầu Năm Góc năm để phản đối việc Mỹ xâm lược Việt Nam. Ông ra đi đột ngột, không báo trước, để lại vợ cùng ba con nhỏ. Anne - vợ ông - vốn cũng là người yêu chuộng hòa bình và từng tham gia biểu tình, vận động nhằm chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, cái chết của Morrison đã để lại cú sốc tâm lý nặng nề cho bà và các con, một vết thương họ chưa bao giờ thực sự vượt qua được. (3) Trong khoảng thời gian Mỹ xâm lược Việt Nam, phụ nữ Việt Nam gánh chịu thiệt hại rất lớn, cả từ bạo lực trực tiếp lẫn gánh nặng xã hội ở hậu phương.

TRÀ là một ứng dụng được phát triển dành riêng cho phụ nữ, với mục tiêu chính là bảo vệ họ trong hẹn hò và các mối quan hệ cá nhân. Ứng dụng yêu cầu tất cả người dùng phải xác thực danh tính để đảm bảo về định danh của họ. Về tính năng, TRÀ hoạt động tương tự như một nền tảng bách khoa toàn thư: người dùng có thể đăng tải thông tin về đàn ông, chẳng hạn như tên, tuổi, hình ảnh nhận dạng, và chia sẻ đánh giá của họ, từ tình trạng hẹn hò cho đến các cáo buộc liên quan đến hành vi xâm hại tình dục.

Chủ nghĩa nữ quyền Marxist là một nhánh của phong trào nữ quyền. Theo quan điểm này, áp bức phụ nữ bắt nguồn chủ yếu từ hệ thống tư bản, nơi phụ nữ bị bóc lột không chỉ trong lao động sản xuất mà còn trong lao động tái sản xuất (như chăm sóc con cái, nội trợ, sinh sản...). Chủ nghĩa nữ quyền Marxist cho rằng: Gia đình hạt nhân và phân công lao động theo giới là công cụ duy trì trật tự tư bản. Đồng thời, sự giải phóng phụ nữ không thể đạt được hoàn toàn nếu chỉ dựa vào cải cách pháp lý hay thay đổi văn hóa, mà phải đi cùng với thay đổi cấu trúc kinh tế, đặc biệt là xóa bỏ sự chiếm hữu tư liệu sản xuất và chống áp bức giới tính cần gắn liền với đấu tranh giai cấp.

Trong quá trình thúc đẩy bình đẳng giới trong xã hội (ví dụ: nghề nghiệp, ngành nghiên cứu, tỉ lệ giới trong các trường đại học), hiện tượng "Di cư Nam giới" (male flight) mô tả tình trạng số lượng nam giới rời bỏ một lĩnh vực kinh tế nào đó cao hơn số lượng phụ nữ gia nhập vào. Điều này thường phản ánh việc ngành nghề đó dần bị coi nhẹ và nhận được ít đầu tư hơn. Tuy vậy, hiện tượng “di cư nam giới” cũng được xem là biểu hiện của sự tái cấu trúc không gian giới, trong đó phụ nữ dần chiếm lĩnh vị trí trung tâm ở những lĩnh vực từng bị nam giới thống trị. Một số ví dụ tiêu biểu cho hiện tượng "Di cư Nam giới" bao gồm: các ngành kế toán, y tá, bác sĩ thú y tại Mỹ; ngành sư phạm tại Việt Nam; hay hoạt động cổ vũ (cheerleading) tại các trường đại học Mỹ, v.v.

Botgymdam, một trend tiktok được khởi xướng bởi một tiktoker Việt Nam thuộc cộng đồng LGBTQI+, thể hiện các video về những người đàn ông có cơ thể cường tráng, mạnh mẽ nhưng thể hiện các hành động nữ tính. Trend này được hưởng ứng mạnh mẽ vì sự hài hước cũng như thay đổi góc nhìn về đặc điểm của bộ phận các bạn bottom trong cộng đồng, tuy nhiên cũng có nhiều sự nghi ngại vì sử dụng các hình ảnh cơ thể nhạy cảm hay queerbaiting

Một số nhà sử học cho rằng Phật giáo ra đời như phản ứng chống lại hệ thống đẳng cấp bất bình đẳng của Ấn Độ giáo và nạn tham nhũng trong tầng lớp Brahmana, Kshatriya. Điều này khiến tôn giáo này trở nên hấp dẫn với các đẳng cấp thấp. Phật giáo nhấn mạnh mọi người đều có thể đạt giác ngộ, trái ngược quan niệm trước đó chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu. Tuy nhiên, trong các tu viện vẫn tồn tại quy định phân biệt giới, như 58 giới luật chỉ áp dụng cho ni cô (ví dụ: không được ra ngoài ban đêm, phải tôn trọng các ni đồng nam trẻ hơn). Nhiều học giả cho rằng điều này nhằm duy trì sự ủng hộ xã hội, vì tu sĩ sống nhờ cúng dường, không được tự kiếm sống (theo kinh Vinaya).