Moji Motions

Sáng 1/3, tình hình Trung Đông leo thang nghiêm trọng sau khi có thông tin lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, thiệt mạng trong một cuộc không kích được cho là do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện. Với vai trò là người nắm quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị Iran, ông không chỉ là nguyên thủ tối cao về tôn giáo mà còn là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Vì vậy, việc ông thiệt mạng được nhiều quan chức Iran mô tả như một sự “tử vì đạo”, nhằm củng cố tinh thần đoàn kết và chính danh cho các hành động đáp trả sau đó. Sự kiện này được xem là bước ngoặt lớn, làm bùng phát làn sóng trả đũa dữ dội từ Tehran. Ngay sau đó, Iran đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Các hệ thống phòng không trong khu vực đã được kích hoạt khẩn cấp, khiến không phận nhiều nơi bị gián đoạn và hoạt động hàng không bị ảnh hưởng. Chính phủ các nước vùng Vịnh lên án mạnh mẽ các hành động quân sự này, đồng thời kêu gọi kiềm chế để tránh chiến tranh lan rộng.

Năm 1919, Chính phủ Liên Xô phát động chiến dịch "Likbez" (Xóa sổ mù chữ) với quy mô chưa từng có trong lịch sử nhân loại. Tại các vùng bộ tộc du mục miền viễn đông và Trung Á, để đạt được mục tiêu phổ cập giáo dục khẩn cấp, chính quyền đã bắt buộc tách hàng triệu trẻ em bản địa khỏi gia đình và đưa vào các trường nội trú tập trung do nhà nước quản lý. Tại đây, trẻ em được nuôi ăn học miễn phí, dạy đọc viết và khoa học hiện đại, nhưng bị cấm tuyệt đối thực hành lối sống du mục, cấm nói tiếng bản địa và cấm tham gia các nghi lễ tôn giáo truyền thống của bộ tộc.

Ali Hosseini Khamenei là một giáo sĩ và chính trị gia người Iran, từng giữ chức Lãnh tụ Tối cao Iran từ năm 1989 cho đến khi bị Israel và Hoa Kỳ ám sát năm 2026.

Ngày 28/02/2026, chiến dịch không kích của Mỹ và Israel vào Tehran đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng giới chóp bu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Sự kiện này tạo ra cục diện hai chiều. Một mặt, đòn tấn công đã làm tê liệt đầu não của Cộng hòa Hồi giáo, suy yếu nghiêm trọng hạ tầng hạt nhân và chặt đứt chuỗi cung ứng vũ khí cho các mạng lưới khủng bố khắp Trung Đông. Mặt khác, khoảng trống quyền lực đột ngột lại tạo cơ hội để tàn dư IRGC thâu tóm toàn bộ nhà nước. Nhóm này nhanh chóng biến Iran thành một nền độc tài quân phiệt, dùng thiết quân luật bóp nghẹt các phong trào dân chủ, đồng thời kích hoạt làn sóng trả đũa kinh tế và khủng bố bất đối xứng trên phạm vi toàn cầu.

NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) là một liên minh quân sự được thành lập năm 1949 với mục tiêu bảo vệ an ninh tập thể và thúc đẩy hòa bình khu vực. Hiệp ước quy định: Trong trường hợp “có cuộc tiến công vũ trang” vào một hoặc một số nước thành viên thì các nước khác phải nhanh chóng giúp đỡ, kể cả sử dụng lực lượng vũ trang. Hiện tại, NATO có 32 thành viên, trong đó phần lớn thuộc châu Âu. Một số quốc gia tiêu biểu bao gồm Anh, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Ba Lan, cùng một số nước mới gia nhập như Phần Lan(năm 2023), Thuỵ Điển (năm 2024). NATO đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ an ninh châu Âu và đối phó với các thách thức xuyên quốc gia.

Israel đã châm ngòi xung đột với Iran vào tháng 6/2025. Như một phần trong nỗ lực làm rõ cho hành động tấn công Iran, thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã sử dụng châm ngôn "Women Life Freedom" và tuyên bố rằng xung đột với Iran là một hành động nữ quyền, nhằm hiện thực hoá mục tiêu thay đổi chính quyền tại Iran.

Liên minh Châu Âu (EU) là một tổ chức kinh tế và chính trị liên quốc gia, có danh sách thành viên bao gồm 27 quốc gia trong đó chủ yếu ở Châu Âu. Các quốc gia thành viên ủy quyền một phần đưa quyết định và lập chính sách cho Liên minh, tức là chia sẻ quyền lực cai trị với Liên minh. Một số đặc điểm nổi bật của Liên minh Châu Âu bao gồm: người dân của các quốc gia thành viên có quyền tự do di cư và làm việc ở bất kỳ quốc gia thành viên nào khác; một số quốc gia thành viên tham gia vào khu vực đồng Euro, lấy đồng Euro làm đơn vi tiền tệ chính thức và ủy quyền đưa ra chính sách tiền tệ cho Ngân hàng Trung ương Châu Âu; không có thuế quan giữa các quốc gia thành viên, v.v. Hiện tại, Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) là khối gồm 33 quốc gia Mỹ Latin và Caribe với mục đích liên kết các quốc gia này để tăng cường đối thoại chính trị và hội nhập văn hóa xã hội của khu vực, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao phúc lợi cho người dân. Cộng đồng có chức năng tổ chức những hội đàm, hội nghị nhưng không có chức năng hành pháp hoặc lập pháp cụ thể, tức là không thể tạo những thỏa thuận có ràng buộc giữa các quốc gia thanh viên.

Theo nội dung dự thảo thỏa thuận khoáng sản vào ngày 25 tháng 2 năm 2025, Mỹ và Ukraine sẽ thành lập Quỹ Đầu tư Tái thiết. Quỹ này sẽ được tài trợ từ việc khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên chưa được khai thác của Ukraine. Cụ thể, Ukraine sẽ đóng góp vào quỹ 50% tổng doanh thu sau khi trừ đi chi phí vận hành từ các nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình, bao gồm khoáng sản, hydrocacbon và các vật liệu khai thác khác. Đổi lại, Mỹ cam kết hỗ trợ dài hạn để phát triển một Ukraine “ổn định và thịnh vượng về kinh tế.”

Liên minh Trung Á (CAU) là một thỏa thuận dự kiến ​​nhằm thiết lập sự hợp tác khu vực được Tổng thống Kazakhstan - Nursultan Nazarbayev đề xuất vào ngày 26/07/2007, nhằm tạo ra một liên minh kinh tế và chính trị tương tự như Liên minh Châu Âu bao gồm 5 nước cộng hòa Trung Á thuộc Liên Xô cũ là Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan. Liên minh này bao gồm một lực lượng gìn giữ hòa bình tập thể, hội nhập kinh tế chặt chẽ (ví dụ như đàm phán với tư cách một khối trong các hiệp định thương mại quốc tế hay đề xuất một loại tiền tệ chung) và phối hợp về chính sách đối ngoại. Vì nhiều lý do khác nhau mà cho đến nay CAU chưa bao giờ trở thành hiện thực. Nga luôn cố gắng duy trì tầm ảnh hưởng rất lớn đối với các quốc gia này bằng cách cung cấp hàng hóa cơ bản quan trọng như khí đốt, nông nghiệp,... Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng đang ngày càng mở rộng tầm ảnh hưởng lên Trung Á có thể kể đến như: gia tăng đầu tư kinh tế, hợp tác thương mại hay thậm chí là thử nghiệm các công cụ an ninh.

PLO: - Vào năm 1964, Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) được thành lập bởi Yasser Arafat, hoạt động chủ yếu ở Ai Cập. Mục tiêu ban đầu của tổ chức này là tiêu diệt Nhà nước Israel thông qua đấu tranh. - Sau các cuộc chiến và ám sát không thành công lãnh đạo của Israel, PLO phải tháo chạy sang các nước láng giềng (sau khi tháo chạy, cuối cùng PLO đã sơ tán đến Tunisia) - Đến đầu những năm 1990, các nỗ lực quốc tế để giải quyết cuộc xung đột đã bắt đầu. - Hiệp định Oslo năm 1993 được coi là bước tiến lớn trong tiến trình hòa bình. Theo điều khoản của hiệp định, PLO thừa nhận sự tồn tại của Nhà nước Israel và cam kết từ bỏ đấu tranh bạo lực. Đổi lại, Israel cũng công nhận PLO là đại diện của người dân Palestine. Ngoài ra, PLO cũng được phép di dời khỏi Tunisia và thành lập Chính quyền Quốc gia Palestine ở Bờ Tây và Dải Gaza. => lần đầu tiên PLO chấp nhận giải pháp hai nhà nước, tức họ không còn đòi hỏi chủ quyền đối với toàn bộ vùng đất Palestine nữa. Slide 2 HAMAS: - HAMAS (“Phong trào Kháng chiến Hồi giáo”) là phong trào Hồi giáo Sunni và là đảng chính trị ở Palestine, thành lập năm 1988. Hiện nay nó kiểm soát toàn bộ Dải Gaza và đã đẩy lùi các phong trào và tổ chức khác của người Palestine ra khỏi vùng đất này. Nền tảng tư tưởng đảng này là tiêu diệt Israel để thành lập một nước cộng hòa Hồi giáo trên lãnh thổ của nhà nước Do Thái và các vùng lãnh thổ Palestine. - HAMAS đã theo đuổi mục tiêu này thông qua các cuộc tấn công vào binh lính, người định cư và dân thường Israel ở cả các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng của người Palestine và ở Israel. - HAMAS không công nhận hiệp định Oslo và tư cách nhà nước của Israel. Slide 3: Mâu thuẫn giữa HAMAS và FATAH (đảng chính của Chính quyền Palestine) đã gây ra đổ máu ở Dải Gaza - năm 2006. Một năm sau, vào tháng 6/2007, HAMAS nắm toàn bộ quyền lực ở Dải Gaza và đuổi FATAH khỏi vùng đất này. Israel tuyên bố Dải Gaza là thù địch, và bắt đầu bao vây kinh tế.

Infoslide 1: Phong trào Houthi, được biết đến chính thức là Ansar Allah, là một tổ chức chính trị và quân sự Hồi giáo Shia mà đã nổi lên từ Yemen vào những năm 1990. Houthi là một trong hai lực lượng tham chiến trong nội chiến Yemen và hiện đang kiểm soát một phần lớn lãnh thổ của Yemen. Đảm bảo an ninh cho lãnh thổ của họ trước các mối đe dọa bên trong và bên ngoài là một mối quan tâm đáng kể của Houthi. Người Houthi phản đối sự can thiệp của các quốc gia vào Yemen, đặc biệt là của Saudi Arabia và các đồng minh. Sự phản đối này bao gồm bảo vệ chống lại các cuộc tấn công của liên minh do Saudi dẫn đầu và chống lại Al-Qaeda ở Bán đảo Ả Rập (AQAP) và các chi nhánh của Nhà nước Hồi giáo (ISIS) ở Yemen. Infoslide 2: Trong cuộc xung đột giữa Israel và Palestine gần đây, Houthi đã công khai tuyên bố ủng hộ sự tự do của người Palestine. Họ đã phóng tên lửa vào các tàu, chủ yếu là tàu mang cờ Israel và Mỹ, qua eo biển Bab al-Mandal, là một con đường quan trọng cho việc vận chuyển hàng hóa từ châu Âu đến châu Á. Họ đã tuyên thệ không ngừng các cuộc tấn công này cho đến khi xung đột ở Gaza kết thúc. Đáp lại các cuộc tấn công vào các tàu, Mỹ và Anh đã tiến hành nhiều vòng tấn công bằng tên lửa vào các cơ sở quân sự của Houthi và cơ sở hạ tầng khác tại Yemen.

Chính sách Nông nghiệp Châu Âu (Common Agricultural Policy - CAP) là các chính sách được đưa ra bởi Liên minh châu Âu (Eropean Union - EU), tiền thân là Cộng đồng Kinh tế châu Âu (European Economic Community - EEC), sau Chiến tranh Thế giới thứ 2 nhằm đảm bảo nguồn cung lương thực, mang lại cho các gia đình nông dân thu nhập ổn định và kích thích nền kinh tế nông thôn vì lợi ích chung của châu Âu, một lục địa già thiếu tài nguyên và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nông nghiệp. CAP đã trở thành hệ thống phúc lợi riêng được xác định bằng trợ cấp và bảo vệ ngành nông nghiệp châu Âu khỏi sự cạnh tranh từ nước ngoài. Các khoản thanh toán chủ yếu dựa trên quy mô trang trại. Chính vì vậy, các trang trại lớn nhất sẽ nhận được phần lớn quỹ tiền trợ cấp. Trong nhiều thập kỷ, CAP là một trong những nguồn ngân sách lớn nhất của EU. Hơn 70% số tiền này được phân phối dưới dạng thanh toán trực tiếp cho nông dân. Tuy nhiên, nông nghiệp là một ngành rất nhỏ trong nền kinh tế của EU, chiếm khoảng 1,4% GDP của EU và không quá 5% GDP của bất kỳ quốc gia nào trong số 27 quốc gia của Liên minh. Trong khi đó, tác động lên môi trường của ngành nông nghiệp châu Âu lại không tương xứng với đóng góp kinh tế của nó.

Vào ngày 2/8, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã có cuộc điện đàm nhằm thảo luận về Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen, cho phép Nga xuất khẩu Ngũ cốc và lương thực qua eo biển Đen - nơi nối lục địa Á Âu (Đông Nam châu Âu và vùng Tiểu Á). Theo đó Nga mong muốn các quốc gia biển Đen có thể dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu thực phẩm và phân bón của Nga. Nga cũng chào đón sự điều phối của các bên trung gian như Liên hợp quốc và Thổ Nhĩ Kỳ đối với các thỏa thuận lương thực tại khu vực. Hiện tại thỏa thuận này thu hút được sự chú ý của nhiều quốc gia, trong đó Qatar chuẩn bị tham gia vào thỏa thuận.Theo kỳ vọng, thỏa thuận này sẽ cho phép ngũ cốc Nga được vận chuyển tới nhiều quốc gia, trong đó có các quốc gia phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực, chủ yếu tại châu Phi.

"Hiệu ứng Brussels” nói đến tác động của các quy định và tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu (EU) đến thị trường và chính sách toàn cầu, ngay cả ở những quốc gia không thuộc EU. Nó liên quan đến khả năng của EU thiết lập tiêu chuẩn và quy định toàn cầu thông qua sức mạnh kinh tế và ảnh hưởng điều tiết của nó. Ví dụ, khi EU quy định các công ty sản xuất điện thoại cần phải sử dụng quy định tiêu chuẩn Type C cho các ổ sạc và chuyển đổi thông tin, Apple đã phải thay đổi thiết kế iPhone và sử dụng Type C từ iPhone 15 trở đi cho toàn cầu.

Xung đột quân sự giữa Nhà nước Israel và Hamas tại dải Gaza kéo dài từ năm 2006, là một phần của xung đột Israel - Palestine. Trong tư tưởng của Hamas, xung đột với Israel được coi là một cuộc "thánh chiến" (jihad), là bổn phận của mọi người Hồi giáo để tuân theo những lời răn của Thiên Chúa. Theo đó, mọi người tử vong trong xung đột với Israel đều được coi là liệt sĩ.

Vương quốc Thịnh vượng chung (The Commonwealth Realm) gồm 15 quốc gia là thuộc địa cũ của Đế chế Anh (gồm Úc, New Zealand, Canada,Jamaica,..). Các quốc gia này ghi nhận người đứng đầu Hoàng gia Anh (hiện là Vua Charles III) là nguyên thủ quốc gia theo hiến pháp của họ. Các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng Anh sẽ nhận được hỗ trợ về mặt kinh tế, chính trị bởi Vương Quốc Anh và công dân những nước này sẽ nhận được những đặc quyền khi đến lãnh thổ Anh quốc. Tuy nhiên, các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng chung trước đó chỉ tuyên bố trung thành với Nữ hoàng Elizabeth II nhờ những nỗ lực gắn kết và giúp đỡ của bà với những nước này. Các quốc gia này phải duy trì chế độ quân chủ với Hoàng gia Anh nên không thể thành lập chính thể cộng hoà và không có nguyên thủ quốc gia riêng (dù người đứng đầu hệ thống chính trị vẫn là công dân từ những nước này). ------------------------------------ Chính thể cộng hòa là hình thức tổ chức nhà nước dân chủ, trong đó quyền lực tối cao của nhà nước thuộc về một cơ quan được bầu ra trong một thời gian nhất định. Quyền lực tối cao của nhà nước theo chính thể cộng hoà không thuộc về một người mà được thực hiện thông qua các cơ quan đại diện do cử tri bầu ra. Điểm khác nhau cơ bản giữa nhà nước cộng hoà và nhà nước quân chủ là ở cách thức thiết lập người đứng đầu nhà nước.