Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Trong quan hệ quốc tế, mô hình "tiến thoái lưỡng nan an ninh" (nguyên văn: security dilemma) cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia tập trung phát triển khả năng quân sự của mình từ đó, dù cố tính (v.d. răn đe) hay vô tình (v.d. để tăng khả năng phòng thủ), sẽ kích động những quốc gia lân cận cảm thấy bất an và cũng đầu tư vào quân sự của chính mình, dẫn đến một vòng luẩn quẩn chạy đua vũ trang. Mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu mong muốn hòa bình và chấp nhận hiện trạng (status quo). Ngược lại, mô hình "răn đe" cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia nhượng bộ và không răn đe hiệu quả các kế hoạch, ý muốn bành trướng và xâm lấn của nhau. mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu muốn thay đổi hiện trạng (status quo).

Bạn là nhân vật chính trong trò chơi Stardew Valley. Sau khi thừa hưởng chăn trại của ông nội bạn, bạn đã từ bỏ cuộc sống công sở và di chuyển đến Thị trấn Bồ nông để làm nông. Ở giữa thị trấn có nhà cộng đồng đổ vỡ, để khôi phục thì cần phải sửa chữa từng phòng trong nhà cộng đồng bằng một trong hai cách: tự tay hoàn thành gói vật phẩm hoặc trở thành thành viên JojaMart. Mỗi khi một phòng được sửa chữa, thị trấn sẽ dần được cải thiện theo những cách khác nhau, ví dụ như: tuyến xe buýt hoạt động trở lại hay nhà kính được sửa chữa trong chăn trại bạn. Nếu tự sửa chữa nhà cộng đồng, bạn sẽ phải hoàn thành các gói vật phẩm bằng cách trồng trọt, câu cá, khai thác khoáng sản để lấy vật phẩm làm thành gói. Khi hoàn tất một gói vật phẩm, một phòng trong nhà cộng đồng sẽ được khôi phục và thị trấn sẽ dần sẽ được cải thiện. Sau khi được khôi phục hoàn toàn, nhà cộng đồng trở thành nơi kết nối cộng đồng, và bạn nhận được sự hỗ trợ từ các cư dân thị trấn. Tuy nhiên, con đường này tốn nhiều công sức và thời gian vì yêu cầu bạn thu thập đa dạng vật phẩm trong điều kiện cụ thể (theo mùa, thời tiết, v.v.). Đồng thời, sau khi hoàn thành sửa chữa thì siêu thị JojaMart trong thị trấn sẽ phá sản. Được biết là thị trấn có một cửa hàng tạp hóa của Pierre. Ngược lại, nếu chọn gia nhập JojaMart, bạn chỉ cần trả tiền để sửa chữa từng phòng, từ đó cải thiện thị trấn. Điều này giúp quá trình phát triển nhanh hơn và phù hợp với lối chơi tập trung vào tài chính và hiệu suất. Tuy nhiên, hệ quả là nhà cộng đồng sẽ bị phá bỏ để xây nhà kho hàng hiệu Joja, khiến hàng hóa trong siêu thị thị trấn đa dạng hơn và rẻ hơn.

Trên mạng xã hội tồn tại các nhà tạo nội dung cho trẻ em nhằm thu hút sự chú ý của trẻ nhỏ. Cụ thể có những đơn vị sản xuất nội dung hàng loạt (nguyên văn: content farm) sử dụng thuật toán tự động hóa để tạo ra video và bài đăng với mục tiêu tối đa hóa lượt xem và doanh thu. Ví dụ các nhà tạo nội dung và nội dung được tạo ra bao gồm: kênh Cocomelon, các video nhạc trẻ em như Babyshark.

Phép màu kinh tế là cụm từ dùng để mô tả giai đoạn tăng trưởng kinh tế vượt bậc, nhanh chóng và bất ngờ của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, thường sau một thời kỳ khó khăn như chiến tranh, khủng hoảng hay nghèo đói. Ví dụ: "Phép màu trên sông Hàn" Hàn Quốc, từ quốc gia nghèo sau chiến tranh, trở thành nền công nghiệp phát triển sau 35 năm. “Kỳ tích kinh tế hậu chiến” Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vào cuối thập niên 80, sau khoảng 4 thập kỉ.

Quỹ tài sản quốc gia (Sovereign Wealth Fund - SWF) là một quỹ đầu tư thuộc sở hữu nhà nước, được thành lập và quản lý bởi chính phủ liên bang, nhằm đầu tư nguồn tiền công - như thặng dư ngân sách, doanh thu từ tài nguyên thiên nhiên, hoặc các khoản thu nhập quốc gia khác - vào một danh mục tài sản đa dạng (ví dụ: cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và cơ sở hạ tầng) để tạo ra lợi nhuận tài chính lâu dài và hỗ trợ sự ổn định kinh tế quốc gia cũng như các ưu tiên chiến lược của đất nước.

Bộ Hiệu Quả Chính Phủ (viết tắt là DOGE) được thành lập bởi tổng thống Donald Trump thông qua một sắc lệnh hành pháp vào ngày đầu tiên ông trở lại nhậm chức. Trump đã bổ nhiệm tỷ phú công nghệ kiêm cố vấn Elon Musk làm người đứng đầu và cam kết sử dụng đơn vị này để cắt giảm lãng phí trong chính phủ và loại bỏ các quy định dư thừa.

Quỹ đầu tư tiền kỹ thuật số (Crypto Funds) là quỹ đầu tư riêng biệt đầu tư vào các loại tiền mã hóa (cryptocurrency). Các loại hình quỹ đầu tư có thể kể đến như: quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital), quỹ phòng hộ (Hedge Funds), quỹ đầu tư theo chỉ số (Index Funds), quỹ hoán đổi danh mục (ETFs). Các quỹ này thường có các đặc điểm như: quy mô rất lớn, hiệu suất đầu tư trung bình cao hơn so với các sản phẩm đầu tư truyền thống và giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư do tỷ lệ tương quan thấp so với thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, các quỹ đầu tư này thường bị gặp phải các cáo buộc pháp lý do thao túng thị trường, và lừa đảo nhà đầu tư (Ví dụ: ZM Quant, CLS Globa, Alameda Research của ​Sam Bankman-Fried)

Quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity Funds) là một loại hình quỹ đầu tư chuyên đầu tư vốn vào các doanh nghiệp tư nhân; hoặc các công ty đại chúng (public-listed companies). Thông thường, quỹ có thể nắm giữ quyền kiểm soát qua cổ phần và thực hiện các thay đổi như thay đổi ban lãnh đạo, cắt giảm chi phí, nhằm gia tăng lợi nhuận. Khi được đầu tư, các CLB Thể thao có thể sử dụng vốn nhằm nâng cấp cơ sở hạ tầng, chiêu mộ cầu thủ hoặc nâng cao phúc lợi cho cầu thủ. Ngược lại, người hâm mộ thường chỉ trích các quỹ đầu tư vì cắt giảm nhân sự của CLB, tăng giá vé và đồ lưu niệm. Các thương vụ nổi tiếng như: Glazer's Family - Manchester United; Sixth Street Partners - FC Barcelona,...

Quá trình toàn cầu hóa thường được chia thành 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn thứ 3 bắt đầu từ sau Chiến tranh Lạnh và kéo dài đến giờ. Giai đoạn này có những đặc thù riêng biệt so với hai giai đoạn trước, bao gồm sự phát triển của Internet và công nghệ số, gia tăng sự phụ thuộc kinh tế lẫn nhau giữa các quốc gia, tăng cường tự do thương mại và mở cửa thị trường thông qua các hiệp định thương mại và tổ chức thương mại thế giới (WTO).

Có 3 loại viện trợ: - Viện trợ nhân đạo, nhằm ứng phó với thảm họa và tai ương - Viện trợ từ thiện, do các tổ chức từ thiện phân phối - Viện trợ hệ thống/viện trợ phát triển dài hạn là các khoản viện trợ chuyển giao trực tiếp giữa các chính phủ (chuyển giao song phương) hoặc qua các tổ chức đa phương như World Bank

Cổ phiếu ESOP là gì? ESOP là viết tắt của cụm từ “Employee Stock Ownership Plan” có nghĩa là “kế hoạch phát hành cổ phần thuộc sở hữu của người lao động” hay “kế hoạch phát hành cổ phần thưởng cho người lao động”. Cổ phiếu ESOP được bán cho nhân viên với giá ưu đãi và bị hạn chế chuyển nhượng từ 1-3 năm tùy chính sách công ty.

DEI là viết tắt của "Diversity, Equity, and Inclusion", dịch sang tiếng Việt có nghĩa là "Đa dạng, Công bằng và Hòa nhập". Chiến lược này tập trung vào việc đa dạng hóa, đồng thời tạo ra những cơ hội bình đẳng cho người lao động, bất kể giới tính, độ tuổi, sắc tộc, văn hóa. MEI là viết tắt của "Merit, Excellence, Intelligence", dịch sang tiếng Việt có nghĩa là "Năng lực, Xuất sắc và Trí tuệ". Chiến lược này tập trung vào việc tuyển chọn và phát triển nhân tài dựa trên kỹ năng, kinh nghiệm, thành tích vượt trội thay vì dựa trên sự đa dạng hóa.

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM, Carbon Border Adjustment Mechanism) là một loại thuế carbon áp dụng đối với các sản phẩm có cường độ phát thải carbon cao, chẳng hạn như thép, xi măng và một số loại điện năng, được nhập khẩu vào Liên minh châu Âu. Đây là một chính sách nhằm giải quyết vấn đề rò rỉ carbon và đảm bảo cạnh tranh công bằng trong thương mại quốc tế bằng cách điều chỉnh chi phí carbon đối với hàng nhập khẩu. Cơ chế này hoạt động bằng cách áp thuế carbon (tarrif) lên các sản phẩm nhập khẩu dựa trên lượng khí thải carbon phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này có nghĩa là nếu một quốc gia áp dụng các quy định nghiêm ngặt về phát thải carbon, họ có thể áp mức chi phí carbon tương đương lên các sản phẩm nhập khẩu từ những quốc gia có quy định lỏng lẻo hơn. Mục tiêu của CBAM là khuyến khích áp dụng các biện pháp giảm phát thải carbon trên toàn cầu và bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước khỏi cạnh tranh không lành mạnh do sự khác biệt về tiêu chuẩn môi trường. Liên minh châu Âu (EU) đang triển khai CBAM, với giai đoạn chính thức áp dụng từ năm 2026, trong khi giai đoạn chuyển tiếp hiện tại kéo dài từ năm 2023 đến 2025. Tuy nhiên, các quốc gia BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) và nhiều nước đang phát triển khác đã bày tỏ sự phản đối đối với CBAM.

Vùng Clarion-Clipperton là một vùng biển quốc tế nằm ở Thái Bình Dương, hiện được quản lý bởi Cơ quan quản lý Đáy biển Quốc tế (ISA). 36 quốc gia là thành viên của ISA sẽ đưa phiếu bầu để xét duyệt các đơn đăng ký khai thác khoáng sản biển sâu. Để một công ty có quyền được khai thác, nó sẽ cần được bảo trợ bởi một quốc gia thành viên của ISA và đăng ký một hợp đồng thăm dò. Nếu được hội đồng thông qua, công ty sẽ được khai thác 75000 km2 diện tích biển sâu, và một diện tích tương đương sẽ được giữ lại cho các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên các công ty có thể hợp tác với những quốc gia này để được quyền khai thác vùng biển đó. Clarion-Clipperton là một vùng dồi dào các khoáng sản thiết yếu cho nền công nghiệp và đặc biệt cần thiết trong việc chế tạo năng lượng xanh (tuabin gió, pin năng lượng mặt trời). Một nghiên cứu vào năm 2016 phát hiện ra vùng biển này có hệ sinh thái vô cùng đa dạng với hơn một nửa sinh vật tìm thấy là mới với giới khoa học.

Mô hình "Ngân hàng Trung ương Xanh" là khi ngân hàng trung ương sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ của mình một cách độc lập để khuyến khích các hoạt động kinh tế thân thiện với môi trường. Ví dụ: các chương trình cho vay xanh có mục tiêu rõ ràng, lãi suất cho vay cao hơn đối với các ngân hàng thương mại cho các doanh nghiệp tác động tiêu cực tới môi trường, giảm lãi suất cho vay đối với các ngân hàng cung cấp tài sản thế chấp với lượng phát thải carbon nhỏ hơn so với mức yêu cầu và bắt buộc công bố các rủi ro khí hậu trong quá trình hoạt động, sản xuất của doanh nghiệp. Các chính sách có thể ảnh hưởng đến các mục tiêu tiền tệ truyền thống như duy trì tỉ lệ lạm phát ở mức ổn định, đảm bảo sự ổn định và tăng trưởng của thị trường tài chính, và các doanh nghiệp truyền thống.

Các chương trình truyền hình liên quan đến tài chính cá nhân thường bao gồm các nội dung như tài chính cá nhân, đầu tư, kinh tế,.. xoay quanh các gameshow mang tính giật gân nhằm thu hút khán giả. Tuy nhiên, chương trình thường gặp phải sự chỉ trích do "đơn giản hóa" các khái niệm liên quan tới kinh tế