Moji Motions

Việt Nam đang gấp rút chuẩn bị các bước để thực hiện chủ trương sáp nhập tỉnh thành, hướng tới giảm số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34. Đây không chỉ là một cuộc cải cách hành chính thông thường, mà là bước đi chiến lược nhằm tinh gọn bộ máy quản lý, tối ưu hóa nguồn lực và tạo đà cho phát triển bền vững trong bối cảnh mới. Theo dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo, cả nước sẽ có 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh được giữ nguyên trạng là Hà Nội, Huế, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh. 52 địa phương còn lại, bao gồm 4 thành phố trực thuộc Trung ương là TP HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ thuộc diện phải sắp xếp.

Mô hình trọng nhân tài tập trung vào việc công nhận, nuôi dưỡng và thưởng cho những cá nhân có năng lực vượt trội thông qua các chương trình học nâng cao, trường chuyên/lớp chọn, học bổng thành tích và kỳ thi tuyển cạnh tranh. Quan điểm trung tâm của mô hình này là năng lực cá nhân (tài năng, sự chăm chỉ, thành tích) nên là yếu tố quyết định ai có thể tiếp cận cơ hội giáo dục chất lượng cao nhất. Mô hình ưu tiên tính tiếp cận hướng đến việc đảm bảo mọi cá nhân, bất kể nền tảng kinh tế, xã hội hay khả năng học tập, đều có cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng. Điều này có thể bao gồm giáo dục miễn phí hoặc giá rẻ, ưu tiên trao học bổng cho các ứng viên có hoàn cảnh khó khăn, hệ thống hỗ trợ cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, loại bỏ các rào cản tuyển chọn gắt gao và thiết kế chương trình học linh hoạt. Quan điểm trung tâm của mô hình này là giáo dục nên là một quyền lợi phổ quát, không bị hạn chế bởi năng lực cá nhân hay sự cạnh tranh.

Chủ nghĩa Duy Con Người (Anthropocentrism) là học thuyết cho rằng con người là trung tâm của mọi sự vật/ sự việc, và là thực thể quan trọng nhất trong vũ trụ. Học thuyết này thường được sử dụng để đánh giá/ diễn giải thế giới dựa trên các giá trị và kinh nghiệm của con người. Trong các cuộc thảo luận về quyền động vật, Chủ nghĩa Duy Con người thường được biểu hiện qua các đánh giá của con người về quyền động vật dựa trên các giá trị giống con người (i.e. trí thông minh, khả năng cảm nhận, etc.) và các thang đạo đức của con người. Các ví dụ bao gồm, nhưng không giới hạn: việc cho rằng có thiên đàng dành cho chó mèo, việc đề cao khả năng trí nhớ và cảm xúc của voi, việc nhấn mạnh khả năng cảm nhận nỗi đau của các động vật cấp thấp như cá, việc ví việc đập muỗi như sát sinh. Ngược lại với chủ nghĩa duy con người cũng tồn tại các chủ nghĩa khác như chủ nghĩa sinh thái (eco-centrism), cho rằng con người là một phần bình đẳng trong mạng lưới sự sống, yêu cầu con người cần cân nhắc tác động của hành động lên toàn bộ hệ sinh thái và thay đổi cách ứng xử, từ việc khai thác tài nguyên vô hạn sang tôn trọng và bảo vệ đa dạng sinh học cũng như sự cân bằng tự nhiên. Theo đó, chủ nghĩa sinh thái chỉ trích việc ưu tiên các loài nhất định vì sự tương đồng của chúng với con người, cũng như phản đối quan niệm rằng "bảo vệ môi trường là vì tương lai con em chúng ta," mà cho rằng mà cho rằng mọi thành phần trong tự nhiên đều có giá trị riêng, cần được tôn trọng và bảo vệ ngay ở hiện tại, không chỉ vì lợi ích lâu dài của loài người.

"Cho đến ngày 11/04/2025, tỉ giá đồng Đô-la Mỹ so với 6 đồng tiền của các nền kinh tế hàng đầu khác đã giảm khoảng 8% so với đầu năm 2025 (theo Forbes, dựa trên số liệu theo dõi tỉ giá DXY). Một mặt, Trump từng nhiều lần khẳng định mong muốn phá giá đồng Đô-la Mỹ, điều đang được thể hiện qua tỉ giả hối đoái của USD hiện nay -- vốn là hệ quả của các chính sách kinh tế Trump đưa ra từ khi nhậm chức ngày 20/01/2025. Cụ thể hơn về vấn đề này, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg vào tháng 07/2024, Trump cho rằng: ""Nước Mỹ có một vấn đề về tỉ giá quá cao,"" dẫn đến thâm hụt thương mại giữa Mỹ và các quốc gia khác vì ""không ai muốn mua hàng Mỹ bởi nó quá đắt."" Mặt khác, cho đến nay, Trump tiếp tục khẳng định mong muốn đồng USD là đồng tiền dự trữ chung của thế giới. Vào tháng 1 năm 2025, Trump đã đe doạ các nước thuộc nhóm BRICS bằng thuế quan lên tới 100% nếu các nước này không từ bỏ tham vọng tạo ra một đồng tiền dự trữ mới thay thế đồng Đô-la. BRICS bao gồm 10 nước thành viên: ban đầu bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi; đã được mở rộng vào năm 2023 sau khi kết nạp Ai Cập, Iran, Ethiopia và UAE. Như được tuyên bố tại cuộc Họp Thượng đỉnh vào tháng 8 năm 2023, một trong các mục tiêu chính của BRICS là ""tạo ra một đồng tiền mới nhằm 'soán ngôi' đồng Đô-la Mỹ."" Tuy nhiên, vào ngày 20/05/2025, Giám đốc phụ trách chính sách tiền tệ Nilton David của Brazil, nước đương kim chủ tịch khối BRICS, thừa nhận rằng: “Hiện tại không có lượng tài sản nào được định danh theo BRICS đủ lớn để thay thế đồng USD. Tôi nghĩ điều đó sẽ không thay đổi trong thập kỷ tới.” (theo Reuters) Đồng USD là đồng tiền được dự trữ và lưu thông nhiều nhất trên thế giới cho đến thời điểm hiện tại. Trong suốt 3 thập kỷ qua, chính sách tiền tệ chủ đạo và nhất của Ngân khố Hoa Kỳ là giữ một đồng Đô-la Mỹ mạnh. Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ Robert Rubin đã từng phát biểu năm 1994: ""Một đồng Đô-la mạnh phục vụ cho lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ."" Hiện nay, các nhà kinh tế học vẫn đang tranh luận xem những chính sách của chính quyền Trump sẽ ảnh hưởng đến đồng Đô-la Mỹ như thế nào trong lâu dài, cũng như mong muốn cuối cùng của chính quyền Trump đối với tỷ giá hối đoái là gì. "

Chính phủ Mỹ (cụ thể là Bộ Giáo dục) đã tiến hành điều tra Đại học Harvard vì những cáo buộc liên quan đến kỳ thị và phân biệt đối xử, đặc biệt là trong quy trình tuyển sinh và quản lý tài chính. Các vấn đề chính bị điều tra bao gồm nhưng không đây đủ:Các cáo buộc đã phân biệt đối xử với sinh viên gốc Á trong quá trình xét tuyển, ưu tiên các nhóm sắc tộc khác dưới danh nghĩa “đa dạng hóa”, không phản ứng quyết liệt trước các hành vi bài Do Thái, đặc biệt là các cuộc biểu tình có yếu tố cực đoan chống Israel, dẫn đến sự mất an toàn của sinh viên Do Thái. Không cung cấp hồ sơ các sinh viên quốc tế Bộ Giáo dục đã tuyên bố Harvard vi phạm Điều VI của Đạo luật Dân quyền khi không ngăn chặn hiệu quả các hành vi kỳ thị dựa trên sắc tộc và nguồn gốc quốc gia. Hệ quả là hơn 2,2 tỷ USD tài trợ liên bang dành cho các chương trình nghiên cứu của Harvard đã bị đóng băng. Đồng thời, Bộ An ninh Nội địa thu hồi chứng nhận chương trình SEVP, khiến Harvard tạm thời mất quyền tuyển sinh sinh viên quốc tế trong năm học 2025–2026. Các biện pháp này không chỉ gây tổn thất tài chính nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn sinh viên quốc tế và danh tiếng học thuật toàn cầu của trường. Harvard nhanh chóng đệ đơn kiện chống lại các lệnh trừng phạt, trong khi chính phủ gấp rút tăng thêm sức ép lên sinh viên và Harvard.

Trong nhiều nền văn hoá, phụ nữ bị hạn chế tiếng nói chính thống đã dùng ca hát và thơ ca dân gian ẩn danh để kháng cự, chế giễu, và khẳng định chủ thể tính danh của mình. Landay là những bài thơ dân gian truyền miệng, thường ẩn danh, do phụ nữ mù chữ ở Afghanistan sáng tác, với nội dung táo bạo liên quan đến tình dục và những hành vi có thể bị trừng phạt bằng cái chết. Nhiều bài landay châm biếm đàn ông về sự hèn nhát trên giường và ngoài chiến trận, qua đó phá vỡ chuẩn mực xã hội bằng cách vừa quyến rũ vừa chế giễu những kỹ năng được coi là biểu tượng sức mạnh nam giới. Tương tự, trong một số cộng đồng châu Phi, phụ nữ ứng tác các bài hát ngắn gọi là “toast” để chế giễu sự yếu kém của chồng trong quan hệ tình dục hoặc năng lực chiến đấu, như một cách nói điều không thể nói công khai. Trong xã hội phong kiến, phụ nữ Việt ít được ghi nhận trong văn chương chính thống, nhưng thông qua ca dao, hò, lý, hát ru, họ bộc lộ tình cảm và đôi khi châm biếm đàn ông hoặc phê phán xã hội. Ví dụ: nhiều câu ca dao chế giễu chồng ham rượu, cờ bạc hay sự bất tài của kẻ có quyền.

Khu thương mại tự do (FTZ): là một khu vực địa lý được chính phủ quy định, nơi hàng hóa có thể được nhập khẩu, sản xuất, chế biến, lưu kho, hoặc xuất khẩu mà không chịu các loại thuế nhập khẩu, thuế xuất khẩu hoặc các ràng buộc thương mại thông thường. Hơn nữa, trong khu vực này các doanh nghiệp sẽ được hưởng rất nhiều ưu đãi về thuế quan, bao gồm nhưng không giới hạn ở thuế doanh nghiệp, thuế thuê đất đai và các chính sách hỗ trợ khác. Một số chính sách còn có thể tạo thuận lợi cho việc cấp thị thực cho nhà đầu tư nước ngoài. Hiện nay Việt Nam hiện đang có hai khu thương mại tự do nằm ở Hải Phòng và Đà Nẵng. FTZ ở Hải Phòng được định hướng tập trung mạnh vào sản xuất và logistics, phục vụ chuỗi cung ứng công nghiệp nặng và xuất khẩu. Còn FTZ ở Đà Nẵng hướng tới mô hình đa chức năng, kết hợp logistics, dịch vụ, công nghệ cao, nhằm khai thác tiềm năng kinh tế đặc thù của miền Trung. Dù trải dài trên nhiều lĩnh vực, FTZ Đà Nẵng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển logistics và các ngành công nghiệp trong khu vực, nhờ vị trí chiến lược và hạ tầng kết nối cảng biển và sân bay. Trong bối cảnh hiện nay, nhiều chỉ trích đang cho rằng khu thương mại tự do ở Hải Phòng đang có nhiều ưu đãi về thuế hơn, thủ tục hành chính cũng đơn giản hơn so với những chính sách ở Đà Nẵng. Điều này theo các nhà hoạch định kế hoạch cho rằng sẽ gây ra sự bất lợi cho Đà Nẵng trong việc thu hút nhà đầu tư.

“Gia đình do lựa chọn” (chosen family) là một nhóm người không có quan hệ huyết thống nhưng cung cấp sự hỗ trợ về mặt tinh thần, xã hội, và đôi khi cả vật chất. Mối quan hệ này được hình thành dựa trên sự gắn kết tự nguyện, thay vì dựa trên huyết thống, và thường đảm nhận vai trò của một gia đình truyền thống. “Gia đình do lựa chọn” rất phổ biến trong cộng đồng LGBTQ+, đặc biệt là với những người có ít hoặc không còn liên hệ với gia đình ruột thịt – thường do bị từ chối hoặc chịu tổn thương trong quá khứ.

"Tôi làm đẹp cho chính tôi" là một diễn ngôn thường được sử dụng để bảo vệ hoặc cổ vũ việc làm đẹp của cá nhân, như phẫu thuật thẩm mỹ, trang điểm v.v... Diễn ngôn này quan niệm rằng nếu một người có hành động "làm đẹp" thì đó là vì bản thân họ muốn có được một vẻ ngoài cụ thể nào đó. Do vậy, hành động "làm đẹp cho chính tôi" là được cho là hợp lí vì người ta giả định rằng đó là biểu hiện của sự tự chủ, tự tin, không quan tâm đến ánh mắt bên ngoài.

Bài kiểm tra tình yêu là khi một cá nhân có thể kiểm tra một mối quan hệ của các cặp đôi để xem đây có phải là "cặp đôi hoàn hảo". Bài kiểm tra này cho phép bạn biết về tuổi thọ, mức độ tương thích của hai người, cũng như các yếu tố khác để xác định chất lượng của một mối quan hệ

Kỹ trị là một hình thức chính phủ được đề xuất trong đó những người đứng đầu được lựa chọn trên cơ sở chuyên môn của họ trong một lĩnh vực nhất định, đặc biệt liên quan đến những kiến thức khoa học hoặc kỹ thuật. Hệ thống này trái ngược hoàn toàn với quan niệm rằng các đại diện được bầu nên là người đưa ra các quyết định chính trong chính phủ.

Cặp đôi X và Y là 1 cặp đồng tính nam nổi tiếng trên mạng xã hội vì mối tình đáng mơ ước. Tuy nhiên, cặp đôi cũng vướng phải những chỉ trích liên quan đến các phát ngôn gây tranh cãi về cộng đồng LGBTQIA+ (ví dụ: đề cập đến nhóm dị tính là "những người có gen bình thường", các fan phản đối việc cặp đôi được nhắc tới với danh tính "cặp đôi đồng tính"). Điều này dẫn tới sự chỉ trích hướng tới cặp đôi này từ nhiều trang truyền thông xã hội, các hội nhóm có liên quan tới cộng đồng LGBTQIA+.

"Cảm xúc" là những nhân vật được nhân hóa, bao gồm Vui Vẻ, Buồn Bã, Giận Giữ. Ghê Tởm và Sợ Hãi. Những cảm xúc có vai trò hành chính và vận hành trong đầu một con người, điều khiển cách họ phản ứng và phản hồi với những tình huống xung quanh. Đội ngũ cảm xúc có 1 cảm xúc chủ đạo làm người lãnh đạo đội ngũ, mỗi cảm xúc có một chức năng riêng biệt và góp phần nào đó trong việc quản trị não bộ. Vì mục đích trận tranh biện, Vui vẻ (Joy) ưu tiên tạo ra khoảnh khắc và phản ứng vui vẻ. Ghê tởm (Disgust) bày tỏ sự không thích, phản đối, và đánh giá đối với những thứ không vừa ý hoặc không phù hợp.

Một đất nước châu Á đang xảy ra bệnh dịch truyền nhiễm bí ẩn chỉ gây ra cái chết cho nam giới. Hậu quả của bệnh dịch này là số lượng nam giới trở nên vô cùng ít, dẫn đến việc nữ giới bắt đầu đảm nhận các vai trò vốn được xem như truyền thống của nam giới như đi làm, cày cấy, kinh doanh, v.v.. Về các mối quan hệ khác giới, chỉ có những người nữ giàu có mới có thể cưới chồng, còn những người nữ tầng lớp trung lưu, hạ lưu thì chỉ có thể quan hệ với trai mại dâm.

“Tính trung lập của công ty” đề cập đến một bộ chính sách được thực hiện tại một số công ty. Các chính sách này cấm diễn ngôn chính trị hay thể hiện quan điểm về các vấn đề xã hội của nhân viên trên mọi nền tảng. Ngoài ra, cũng cấm các cuộc thảo luận tại nơi làm việc liên quan đến chính trị và xã hội ngoài phạm vi sứ mệnh của công ty.

“Mô hình cách ly" của tư pháp hình sự là mô hình mà các cá nhân có khả năng gây nguy hiểm cho xã hội sẽ bị hạn chế tự do một cách nhân đạo. Đối với mô hình trên, hệ thống nhà tù được cho là không cần thiết. Hiểu một cách đơn giản rằng, mô hình này sẽ hạn chế việc kết án thù mà thay vào đó là sử dụng các các biện pháp trừng phạt khác nhằm giảm thiểu việc vi phạm các quyền tự do dân sự. Điều này có thể bao gồm từ những can thiệp tối thiểu, như ngăn chặn những người tham gia vào các cuộc ẩu đả tại quán bar được phép mua rượu, hay việc quản thúc tại gia đối với những tội phạm nguy hiểm nhất. Nếu được cho là cần thiết để ngăn chặn tổn hại cho xã hội, các biện pháp hạn chế cũng có thể được áp dụng cho những người chưa phạm tội (ví dụ: ngăn chặn một thiếu niên bị bắt nạt mua súng).

ICC - Tòa án Hình sự Quốc tế là tòa án quốc tế thường trực đầu tiên và duy nhất có thẩm quyền truy tố các cá nhân về tội ác diệt chủng quốc tế, tội ác chống lại loài người, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược. ICC có quyền bắt giữ các cá nhân là tội phạm thuộc các quốc gia trong ICC. Tuy nhiên, ICC không được phép bắt giữ người tại các quốc gia không thuộc ICC (Nga, Mỹ, etc). ICJ - Tòa Án công lý quốc tế (trực thuộc LHQ) có hai vai trò: giải quyết các tranh chấp pháp lý giữa các quốc gia đệ trình lên theo luật pháp quốc tế; tham vấn các vấn đề pháp lý liên quan các cơ quan của Liên hợp quốc, các phán quyết của tòa mang tính ràng buộc pháp lý. Tuy nhiên, ICJ không có công cụ thực thi các phán quyết của mình.

Để kỉ niệm cột mốc bán ra 3 triệu chiếc quần lót, Coolmate đã thực hiện một chiến dịch truyền thông quảng bá đồ lót của mình với hình ảnh của nhiều người đàn ông với sự khác nhau về ngoại hình, xu hướng tính dục,… nhằm tôn vinh sự đa dạng và đặc biệt tập trung vào sự phóng khoáng trong cách thể hiện bản thân (ví dụ nhưng không giới hạn: các trang phục cắt xẻ táo bạo, để nhiều lông trên cơ thể). Tuy nhiên, chiến dịch với nhiều hình ảnh nhạy cảm bị đánh giá là phản cảm và chịu nhiều chỉ trích do mang yếu tố gợi dục.

Trong những năm gần đây, các chương trình giải trí xoay quanh các chủ đề xã hội gây tranh cãi đã xuất hiện ngày càng nhiều. Một ví dụ tiêu biểu là kênh YouTube "Jubilee", nổi tiếng với các series như Middle Ground và Surrounded. Các video trên kênh này thường đạt hàng triệu lượt xem với nội dung là các cu ộc tranh luận giữa hai phe có quan điểm trái ngược, chẳng hạn như: "Trump vs Harris 2024", "Nhà vận động Nữ quyền vs Nhà vận động Nam quyền", "Israel vs Palestine", "Hindu vs Muslim", v.v. Những cuộc tranh luận tại các chương trình này thường bị giới hạn về mặt thời gian và lượt nói. Người tham gia chương trình có xuất thân đa dạng và không cần phải nghiên cứu hay có chuyên môn về chủ đề họ tranh luận.

Thuyết chiến tranh chính nghĩa” (“Just War Theory”) bao gồm các nguyên tắc đạo đức nhằm giảm thiệt hại của chiến tranh. Trong lịch sử, các nguyên tắc này được chia thành 2 giai đoạn, tiền chiến (“Jus ad bellum”) và tham chiến (“Jus in bello”), và được áp dụng trong các văn bản quy phạm luật chiến tranh quốc tế như Công ước Geneva năm 1949. Ngày nay, một số học giả xây dựng thêm nhóm nguyên tắc "Jus post bellum" (tạm dịch "công lý hậu chiến") bao gồm: tập trung vào tái thiết, trừng phạt tội ác chiến tranh, hòa giải mâu thuẫn hậu chiến, và bồi thường tương xứng cho các bên liên quan. Tuy nhiên, đa số luật sư nhân quyền quốc tế cho rằng khái niệm này còn khá mơ hồ và tiềm tàng nhiều quan ngại, vậy nên hiện không có văn bản luật quốc tế nào quy phạm các nguyên tắc hậu chiến này.