Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Bạn là một người trẻ quan tâm đến các tiến bộ xã hội (như quyền lợi các nhóm yếu thế, các phong trào xã hội...). Một ngày, bạn tỉnh dậy trong một thế giới nơi ký ức có thể được mua bán như tiền tệ. Trong thế giới giả tưởng này, công nghệ đã cho phép con người trích xuất, lưu trữ và truyền tải ký ức như một loại dữ liệu. Những ký ức này có thể được trải nghiệm lại thông qua thiết bị thần kinh (neural interface), cho phép người mua cảm nhận đầy đủ cảm xúc, hình ảnh và đau đớn như thể chính họ đã trải qua. Một ngành công nghiệp mới mang tên "thị trường đồng cảm" (empathy market) đã ra đời, nơi những ký ức – đặc biệt là những trải nghiệm chấn thương như chiến tranh, kỳ thị chủng tộc, bạo lực tình dục, hay nghèo đói – được rao bán trên các nền tảng trực tuyến. Các tập đoàn truyền thông, bảo tàng ký ức, nghệ sĩ tương tác và nhà sưu tập tư nhân là những khách hàng chính. Một ký ức càng "mạnh", càng hiếm hoặc gắn với sự kiện lịch sử lớn thì càng có giá cao.

Đa dạng thần kinh (neurodiversity) là quan điểm cho rằng sự khác biệt giữa các cá nhân trong cách nhận thức, học tập, và tương tác xã hội là bình thường và tất yếu, thay vì bị xem là những "rối loạn" (disorders). Các tình trạng thường được xem là nằm trong phổ đa dạng thần kinh bao gồm, nhưng không giới hạn ở: Rối loạn Tăng động Giảm chú ý (ADHD), Rối loạn Phổ Tự kỷ (ASD), và các dạng khác của sự khác biệt về thần kinh. Thuật ngữ "queer" được dùng để chỉ những bản dạng giới, xu hướng tính dục và cách thể hiện giới nằm ngoài hệ thống dị tính (heteronormativity) và nhị nguyên giới (gender binary).

Outsider art (Tạm dịch: Nghệ thuật của dân ngoại đạo) là thuật ngữ chỉ các tác phẩm nghệ thuật được sáng tác bởi những người nằm ngoài hệ thống nghệ thuật chính thống — ví dụ: tù nhân, người mắc bệnh tâm thần, hoặc các cộng đồng bị gạt ra ngoài lề xã hội. Trong những năm gần đây, nhiều phòng triển lãm và nhà sưu tập nghệ thuật danh tiếng đã tích cực đón nhận nghệ thuật ngoài lề như một dạng nghệ thuật xã hội và đậm chất "thô mộc" (rawly authentic).

Mặt trận giải phóng động vật (Animal Liberation Front) là một tổ chức vận động bảo vệ và thực hành quyền động vật. Chiến lược của ALF bao gồm nhưng không giới hạn những hành động bạo lực hay bất hợp pháp. Một số hành động từ tổ chức này bao gồm việc phá huỷ những cơ sở vật chất từng được sử dụng để tra tấn/giết mổ động vật, phá huỷ các phòng thí nghiệm động vật, vi phạm quyền riêng tư bằng việc bí mật ghi lại bằng chứng về những hành động bạo hành động vật, v.v.

Trung tâm Kennedy, tên đầy đủ là Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn John F. Kennedy, là một tổ chức văn hóa hàng đầu tọa lạc tại Washington, D.C. Khai trương vào năm 1971, nơi đây là trung tâm quốc gia cho các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, tổ chức nhiều sự kiện như kịch, múa, ba lê, hòa nhạc giao hưởng, nhạc jazz và nhạc đại chúng. Trung tâm là nơi hoạt động của các tổ chức danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia và Nhà hát Opera Quốc gia Washington. Được đặt theo tên Tổng thống John F. Kennedy, trung tâm còn thúc đẩy giáo dục và các chương trình tiếp cận nghệ thuật trên toàn nước Mỹ. Đội ngũ sáng tạo đứng sau vở opera Fellow Travelers, một vở opera nói về cuộc khủng hoảng Lavender ("Lavender Scare") nhằm chống lại cộng đồng LGBTQ+ vào những năm 1950s, đã hủy bỏ một buổi biểu diễn đã lên kế hoạch tại Trung tâm Kennedy ở Washington, D.C., để phản đối việc chính quyền Trump gần đây tiếp quản trung tâm biểu diễn nghệ thuật này mặc dù vẫn chưa có thông báo chính thức từ chính quyền Trump về việc họ có được phép trình diễn hay không. Trong lá thư của nhóm Fellow Travelers có đoạn viết: “Fellow Travelers là một câu chuyện tình yêu lấy bối cảnh là cuộc thanh trừng tàn nhẫn những người LGBTQ+ khỏi Bộ Ngoại giao vào những năm 1950. [...] Việc mở rộng quyền tự do cho tất cả mọi người là những giá trị cốt lõi của vở opera và cuốn sách mà vở kịch dựa trên. Việc chính quyền hiện tại tiếp quản Trung tâm Kennedy và nhiều chính sách của chính quyền này mâu thuẫn với những giá trị đó”. Họ nói thêm rằng Trung tâm không còn là “nơi mà nhóm cảm thấy thoải mái khi trình bày tác phẩm nữa”.

Từ năm 2024 trở lại đây, từ khóa "Brain rot" (tạm dịch: thối não) được định nghĩa là: (1) Các nội dung bị cho là vô bổ hoặc chất lượng thấp trên mạng xã hội (2) Sự sa sút về tinh thần hoặc trí tuệ của một người biểu hiện qua việc tiêu thụ quá mức cần thiết các nội dung nêu trên (chưa có căn cứ khoa học). Cụm từ này nổi lên trong thời đại kĩ thuật số, đặc biệt trên ứng dụng Tiktok bởi những cộng đồng được cho là GenZ và Gen Alpha.

ESG là một bộ tiêu chí được sử dụng để đánh giá mức độ bền vững và đạo đức trong hoạt động của doanh nghiệp. ESG bao gồm ba yếu tố chính: Môi trường (Environmential), tức là các nỗ lực của công ty trong việc giảm phát thải carbon, quản lý chất thải, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và ứng phó với biến đổi khí hậu; Xã hội (Societal), tức là cách công ty xây dựng mối quan hệ với nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp và cộng đồng; và Quản trị (Governance), tức là các chính sách nội bộ, quy trình quản lý và cách công ty vận hành để đảm bảo minh bạch và có trách nhiệm.. Hiện nay, ESG đang được các nhà đầu tư, tổ chức tài chính và doanh nghiệp sử dụng như một tiêu chuẩn để định hướng chiến lược, quản trị rủi ro và xây dựng hình ảnh thương hiệu.

Nam Phi là một quốc gia từng trải qua chế độ Apartheid kéo dài từ năm 1948 đến năm 1994. Trong thời kỳ này, người da đen và các nhóm sắc tộc không phải da trắng bị tước quyền công dân, bị loại khỏi các cơ hội giáo dục, y tế, quyền sở hữu đất và quyền tham gia vào các hoạt động kinh tế quan trọng. Sau khi chế độ Apartheid chấm dứt, chính phủ Nam Phi đã triển khai một loạt các chính sách được gọi là Black Economic Empowerment (BEE) nhằm khắc phục bất bình đẳng lịch sử. BEE tập trung vào việc trao quyền kinh tế cho người da đen, người da màu và người Ấn Độ. Chính sách này yêu cầu các doanh nghiệp ưu tiên người da đen trong quyền sở hữu, quản lý, tuyển dụng, đào tạo và chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp sẽ được chấm điểm BEE, điểm số càng cao thì càng có lợi trong đấu thầu hợp đồng nhà nước. Ngoài ra, chính sách cũng khuyến khích các công ty đầu tư vào phát triển cộng đồng người da đen. Tính đến năm 2025, dù thu nhập của các hộ gia đình người da đen đã tăng mạnh (46 % từ 2006 đến 2023), mức thu nhập trung bình của người da trắng vẫn gấp gần năm lần người da đen. Tuy nhiên, các đảng đối lập và Ngân hàng Thế giới đang cho rằng BEE cản trở thu hút đầu tư, trong khi Mỹ yêu cầu Nam Phi miễn áp dụng BEE với các doanh nghiệp Mỹ như một điều kiện để thúc đẩy quan hệ thương mại

Mái vòm vàng (Golden Dome) là một hệ thống phòng thủ tên lửa đa tầng toàn diện, được khởi xướng bởi Tổng thống Trump vào tháng 1/2025. Dự án hướng đến việc triển khai hàng trăm vệ tinh cảm biến và đầu đạn tấn công không gian, tích hợp với các hệ thống phòng thủ mặt đất, nhằm phát hiện và tiêu diệt tên lửa đạn đạo, hành trình và siêu thanh. Đây là lần đầu tiên Mỹ xem xét đưa vũ khí vào không gian như một thành phần chính trong hệ thống phòng thủ quốc gia. Tuy nhiên, Mái vòm vàng cũng vấp phải một số chỉ trích dữ dội vì lo ngại về an ninh. Dự án này dự kiến sẽ cần xây dựng trong khoảng từ 3 đến 20 năm

Violet Evergarden là một cựu quân nhân phục vụ trong quân đội Leidenschaftlich và từng tham gia vào chiến tranh của đất nước. Ở trong cuộc chiến ấy, Violet được dạy để trở thành một cỗ máy giết chóc, dẫn đến việc cô ấy trở nên vô hồn, không còn hiểu được những cảm xúc của mình cũng như là của người khác. Thứ duy nhất đọng lại trong đầu cô chỉ đơn giản là: "Giết hoặc bị giết." Tuy nhiên, cô may mắn gặp được thiếu tá Gilbert Bougainvillea, người đã chỉ cho cô cách nói, viết, giúp cô thể hiện cảm xúc của mình đến những người xung quanh. Cô rất trân quý thiếu tá. Thế nhưng trong chiến dịch đột kích vào căn cứ địch, thiếu tá không may trúng đạn. Trong lúc hấp hối, thiếu tá đã nói với Violet: "aishiteru" (Anh yêu em) và kêu cô hãy chạy đi, để anh ở lại, qua đó có thể giữ được tính mạng của cô. Violet không hiểu "aishiteru" có nghĩa là gì dù cô rất muốn hiểu, thế nên cô quyết định trở thành búp bê kí ức, một công việc có nhiệm vụ ghi chép lại những suy nghĩ và cảm nghĩ của mọi người, sử dụng máy đánh chữ. Violet làm việc tại một công ty bưu chính ở Leiden (thủ đô của Leidenschaftlich), nơi mà bạn cũ của thiếu tá, Claudia Hodgins làm chủ. Claudia Hodgins được thiếu tá giao phó hãy chăm sóc Violet, thế nên anh luôn quan tâm, hỗ trợ cô trong công việc cũng như là cuộc sống thường ngày. Khi cô đã hiểu được ý nghĩa của "aishiteru", cô nhận được một lá thư nói rằng có người nhìn thấy Gilbert tại một hòn đảo hoang, thứ khiến cô cảm thấy nghi ngờ về độ xác thực vì tận mắt cô đã thấy thiếu tá bị một mảnh tường đè sập xuống. Nếu cô lựa chọn đi tìm thiếu tá, cô sẽ phải chấp nhận mất một khoảng thời gian dài vì phương tiện duy nhất vào thời điểm đó là tàu thuyền. Điều này dẫn đến việc cô sẽ phải chấp nhận việc bị thay thế trong công ty và mất đi công việc hiện tại của mình.

Bạn là nhân vật chính trong trò chơi Stardew Valley. Sau khi thừa hưởng chăn trại của ông nội bạn, bạn đã từ bỏ cuộc sống công sở và di chuyển đến Thị trấn Bồ nông để làm nông. Ở giữa thị trấn có nhà cộng đồng đổ vỡ, để khôi phục thì cần phải sửa chữa từng phòng trong nhà cộng đồng bằng một trong hai cách: tự tay hoàn thành gói vật phẩm hoặc trở thành thành viên JojaMart. Mỗi khi một phòng được sửa chữa, thị trấn sẽ dần được cải thiện theo những cách khác nhau, ví dụ như: tuyến xe buýt hoạt động trở lại hay nhà kính được sửa chữa trong chăn trại bạn. Nếu tự sửa chữa nhà cộng đồng, bạn sẽ phải hoàn thành các gói vật phẩm bằng cách trồng trọt, câu cá, khai thác khoáng sản để lấy vật phẩm làm thành gói. Khi hoàn tất một gói vật phẩm, một phòng trong nhà cộng đồng sẽ được khôi phục và thị trấn sẽ dần sẽ được cải thiện. Sau khi được khôi phục hoàn toàn, nhà cộng đồng trở thành nơi kết nối cộng đồng, và bạn nhận được sự hỗ trợ từ các cư dân thị trấn. Tuy nhiên, con đường này tốn nhiều công sức và thời gian vì yêu cầu bạn thu thập đa dạng vật phẩm trong điều kiện cụ thể (theo mùa, thời tiết, v.v.). Đồng thời, sau khi hoàn thành sửa chữa thì siêu thị JojaMart trong thị trấn sẽ phá sản. Được biết là thị trấn có một cửa hàng tạp hóa của Pierre. Ngược lại, nếu chọn gia nhập JojaMart, bạn chỉ cần trả tiền để sửa chữa từng phòng, từ đó cải thiện thị trấn. Điều này giúp quá trình phát triển nhanh hơn và phù hợp với lối chơi tập trung vào tài chính và hiệu suất. Tuy nhiên, hệ quả là nhà cộng đồng sẽ bị phá bỏ để xây nhà kho hàng hiệu Joja, khiến hàng hóa trong siêu thị thị trấn đa dạng hơn và rẻ hơn.

Bóng đá thực dụng là lối chơi yêu cầu các đội đề cao sự chặt chẽ và tính toán khoa học trong đấu pháp chiến thuật. Các đội thường sẽ lựa chọn các phương án như phòng ngự phản công, kiểm soát bóng, chờ đợi các cơ hội dứt điểm nhằm đảm bảo tỉ lệ thắng của toàn đội. Ngược lại, lối đá tấn công tổng lực là một triết lý bóng đá trong đó toàn đội đều tham gia vào tấn công, không phân biệt vị trí. Các đội sẽ liên tục dâng cao đội hình, tấn công đa dạng, đổi vị trí linh hoạt, dồn ép đối thủ,... Qua đó khiến cho trận đấu trở nên hấp dẫn hơn. Bóng đá Hà Lan thường được biết đến với biệt danh "Cơn lốc màu da cam" nhờ lối đá tấn công tổng lực của mình. Thế nhưng những năm gần đây đội tuyển quốc gia Hà Lan đang dần chuyển sang bóng đá thực dụng, dù vẫn sở hữu cho mình nhiều cầu thủ xuất sắc trên hàng công như Memphis Depay hoặc Cody Gakpo. Điều này tuy giúp đội tuyển quốc gia Hà Lan đạt được các thành tích tốt gần đây như vào tới bán kết giải vô địch bóng đá Châu Âu 2024 (Euro 2024) nhưng lại vấp phải nhiều tranh cãi vì khiến cho các trận đấu của Hà Lan trở nên nhàm chán hoặc làm mất đi cái chất của bóng đá Hà Lan