Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Trong xã hội, nhiều hành động và quan niệm thường bị đánh giá một cách nhị nguyên — hoặc là đúng, hoặc là sai. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn những cách nhìn nhận phức tạp hơn. Góc nhìn "Hươu Cao Cổ" cho rằng có những hành động mang tính nghĩa vụ đạo đức (moral duty) — tức là hành động đó vừa đúng đắn vừa bắt buộc, được xã hội coi là điều hiển nhiên mà ai cũng phải làm. Những hành động này không được khen ngợi/ thưởng vì đơn giản, đó là điều phải làm. Ví dụ: không giết người. Ngược lại, góc nhìn "Heo Con" đánh giá một hành động là vượt trên nghĩa vụ đạo đức (supererogatory). Đây là những hành vi đúng đắn và được cho phép về mặt đạo đức, nhưng không bắt buộc. Nếu được thực hiện, những hành động này thường nhận được sự tuyên dương/ thưởng vì chúng vượt khỏi những gì được kỳ vọng ở một cá nhân. Ví dụ: luôn tử tế, giúp đỡ người khác.

"The Boys" (2019) là một chương trình truyền hình nổi tiếng với cái nhìn đen tối hơn về các siêu anh hùng. Trong phim, các siêu anh hùng không phải là những người bảo vệ vị tha của xã hội mà thay vào đó là những kẻ hư hỏng, ích kỷ và thường nguy hiểm đến xã hội và chính bản thân họ. Tất cả các siêu anh hùng hiện nay đang nằm dưới quyền sử dụng bởi công ty chủ thể, Vought, cho các mục đích riêng (bao gồm quảng bá, trinh thám và thậm chí là ám sát) bởi Vought là công ty duy nhất có khả năng tạo ra siêu anh hùng.

Các phong trào quyền nam giới bao gồm các nhóm và cá nhân tập trung vào vấn đề do xã hội hoặc chính phủ gây bất lợi, phân biệt đối xử với nam giới và trẻ em trai. Các mối quan tâm của phong trào quyền nam giới bao gồm nhưng không giới hạn đến sự ưu ái dành cho phụ nữ trong luật gia đình (quyền nuôi con, tiền cấp dưỡng và phân phối tài sản hôn nhân,..), sinh sản, bạo lực gia đình đối với nam giới, quân dịch bắt buộc, mạng lưới an sinh xã hội và các chính sách y tế,..v.v . Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng phong trào quyền nam giới là một phần của việc kỳ thị nữ giới và chống đối nữ quyền.

"X là một cá nhân sử dụng Twitter với mục đích thương mại và chia sẻ. Ví dụ bao gồm chạy quảng cáo, chia sẻ quan điểm về cuộc sống, v.v. Các nội dung bạn chia sẻ thường liên quan đến các tiến bộ xã hội (như quyền lợi các nhóm yếu thế, chia sẻ các bài viết về phong trào xã hội...). Gần đây, Elon Musk, một tỷ phú có tính cách lập dị, đã mua lại nền tảng này và tiến hành cải tổ nền tảng với tiêu chí ""tự do tuyệt đối"", bao gồm việc xóa bỏ lệnh cấm các tài khoản (Donald Trump). Có nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng việc Elon Musk mua lại Twitter nhằm mục đích định hướng và kiểm soát dư luận, tạo ra môi trường để phát triển các ý tưởng cực đoan. Một vài phân tích đã chỉ ra có sự gia tăng đáng kể các thông tin sai lệch và ngôn từ thù ghét (gồm tăng 500% số từ ngữ bôi nhọ sắc tộc). Để phản đối, một số công ty đã ngừng chạy quảng cáo trên nền tảng này. "

Luật Sharia là một hệ thống luật pháp và đạo đức trong Hồi giáo, được xây dựng dựa trên các nguồn gốc chính là Kinh Qur'an và Hadith (những lời dạy của nhà tiên tri Muhammad). Sharia không chỉ là một bộ luật hình sự mà còn là một hệ thống quy tắc chi tiết hướng dẫn mọi khía cạnh của cuộc sống người Hồi giáo, từ các vấn đề tôn giáo, đạo đức, gia đình, kinh doanh đến các vấn đề xã hội. Luật Sharia đặt ra những nguyên tắc đặc biệt cho hoạt động ngân hàng, nhằm đảm bảo rằng mọi giao dịch đều tuân thủ các giá trị Hồi giáo. Nguyên tắc cốt lõi nhất của luật Sharia đối với hoạt động ngân hàng là việc cấm lãi suất cao và xem rằng việc cho và nhận lãi suất cao là một điều bất công. Các nguyên tắc khác bao gồm nhưng không giới hạn bởi việc cấm đầu tư vào các hoạt động được xem như vi phạm đạo đức trong luật Sharia như cờ bạc, rượu bia, v.v.; việc rủi ro và lợi nhuận được phân chia đối xứng cho tất cả các bên tham gia giao dịch, đảm bảo không ai được hưởng lợi quá mức so với những người khác theo luật Sharia;...

Bạn là một sinh viên đại học đã đạt được những thành tích nhất định trong các giải đấu tranh biện. Sắp tới, trường đại học của bạn sẽ tổ chức một buổi tọa đàm với sự góp mặt của một nhân vật tầm cỡ trong giới chính trị. Người này dự định sẽ có một cuộc tranh luận trực tiếp với sinh viên về chủ đề mà bạn vô cùng tâm huyết. Tuy nhiên, bạn tin rằng những quan điểm của họ là sai lệch và gây hại. Sự kiện này sẽ được phát trực tiếp, và gần như chắc chắn, những đoạn cắt từ cuộc tranh luận sẽ được họ sử dụng để làm truyền thông trên các nền tảng mạng xã hội. Hiện tại, bạn đã nhận được lời mời tham gia tranh biện tại sự kiện này.

Thỏ Yêu là một hệ thống sinh học-hành vi được kích hoạt mỗi khi một cá nhân tham gia vào một mối quan hệ tình cảm lãng mạn. Hệ thống này liên tục thu thập dữ liệu từ cả hai người trong mối quan hệ và tổng hợp thành một chỉ số gọi là Chỉ số Chất lượng Mối quan hệ (CM). CM được tạo thành từ ba ẩn dữ liệu chính: Các chỉ số sinh lý: Nhịp tim, hoạt động thần kinh, phản ứng cơ thể khi ở gần hoặc nghĩ về đối phương, phản ánh mức độ cảm xúc vô thức và phản ứng sinh học. Chỉ số động cơ hành vi: Các hành vi và tín hiệu xã hội thể hiện sự đầu tư vào mối quan hệ như thời gian dành cho nhau, mức độ chủ động trong giao tiếp, hành động thể hiện tình cảm (ôm, chăm sóc, hỗ trợ), v.v. Chỉ số biến thiên theo thời gian: Mức độ thay đổi của cả cảm xúc và hành vi qua từng giai đoạn, nhằm xác định xu hướng tăng trưởng, ổn định, hay suy giảm của mối quan hệ. Chỉ các cá nhân trong mối quan hệ tình cảm lãng mạn mới có quyền truy cập vào chỉ số CM của chính mối quan hệ đó.

Bạn là một người phụ nữ sinh ra và lớn lên trong một xã hội tương đối bảo thủ, đồng thời có một người yêu đồng giới gắn bó với mình từ thời trung học. Người yêu bạn luôn ủng hộ các lựa chọn cá nhân của bạn nhưng có mong muốn lâu dài là quay trở về và cống hiến cho quê hương, trong khi bạn muốn xây dựng cuộc sống ở nước ngoài để tìm kiếm sự tự do và cơ hội phát triển hơn.

Vào đầu tháng 1/2026, ca sĩ Indie Em Ellata (chủ nhân hit Ngày ấy) đã gây bão mạng xã hội khi tuyên bố sẽ giải nghệ nếu không tạo ra thu nhập. Em phát ngôn: "Em yêu âm nhạc thì âm nhạc phải yêu Em. Còn nếu không thì Em xin chấm dứt sự đau khổ mà mình đã phải chịu đựng từ khi lựa chọn nghệ thuật." Xoay quanh sự kiện ra mắt album Giữa một vạn người (cuối 2025 - đầu 2026), ca sĩ Phùng Khánh Linh chia sẻ về hành trình hơn một thập kỷ làm nghề. Cô không ngần ngại kể về những ngày tháng sống chật vật đến mức "phải ăn bánh tráng qua ngày", đi lắp ráp camera để nuôi mộng âm nhạc. Tuy nhiên, cô khẳng định: "Nỗi buồn với tôi là một món quà".

“Thấu cảm” (empathy) là một năng lực tâm lý – xã hội phức tạp, có nguồn gốc từ khái niệm Einfuhlung trong tiếng Đức (nghĩa là “cảm vào bên trong”). Thấu cảm không chỉ dừng lại ở việc hiểu hay nhận diện cảm xúc, nỗi đau và hành vi của người khác, mà còn là một quá trình kết nối cảm xúc có động lực, trong đó cá nhân chia sẻ và nội hóa trải nghiệm cảm xúc của người khác.

Phi lãnh thổ hóa (deterritorialization) là quá trình mà một thực thể, bản sắc hoặc thực hành văn hóa dần tách khỏi sự gắn kết với một không gian địa lý và bối cảnh xã hội cụ thể. Thay vì bị giới hạn bởi lãnh thổ, các giá trị, biểu tượng và thực hành của nó có thể lan tỏa, biến đổi và được tái tạo trong nhiều bối cảnh khác nhau. Quá trình này đồng thời làm suy yếu sự phụ thuộc vào các chuẩn mực, hệ tư tưởng và cấu trúc quyền lực cố định vốn gắn với lãnh thổ ban đầu. Trong phạm vi đề này, "đại diện văn hoá" bao gồm những cá nhân có vai trò định hình, duy trì hoặc lan tỏa văn hóa, như nghệ sĩ, nhà sáng tạo, người tổ chức cộng đồng hoặc các thành viên có ảnh hưởng trong cộng đồng đó.

Trong Phật giáo, Bồ Tát (Bodhisattva) là người trên con đường giác ngộ, phát nguyện cứu giúp chúng sinh thoát khỏi đau khổ với tinh thần vô ngã, vượt lên khỏi mọi phân biệt, kể cả giới tính. Trong kinh điển nguyên thủy, Quán Thế Âm Bồ Tát thường mang hình tướng trung tính. Khi truyền sang Đông Á (như Trung Quốc, Việt Nam), hình tượng này dần được nữ tính hóa, gắn liền với những phẩm chất như lòng từ bi vô hạn, sự hy sinh lớn lao, và đức hạnh thanh khiết. Trong bối cảnh trận tranh biện này, “nữ tính hóa” được hiểu là quá trình trong đó hình tượng Quán Thế Âm được thể hiện với dáng vẻ nữ giới, được tôn vinh qua các phẩm chất mẫu tính nói trên, và được các tín đồ nữ tiếp nhận như một khuôn mẫu đạo hạnh trong đời sống tinh thần và xã hội.

Mai-Mai (hay còn gọi là Mayi Mayi) dùng để chỉ các nhóm dân quân có vũ trang, hoạt động chủ yếu ở miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Các nhóm này vẫn tiếp tục tồn tại do các nỗ lực giải giáp, giải ngũ và tái hòa nhập (DDR) nhiều lần thất bại. Do lịch sử xung đột tại khu vực này, mà lực lượng chính phủ gần như vắng bóng, an sinh xã hội không ổn định, và các mối đe doạ an ninh thường trực khiến một số nhóm được cộng đồng địa phương coi là lực lượng tự vệ duy nhất. Một số nhóm cũng hình thành từ các cộng đồng từng bị áp bức. Họ duy trì hoạt động nhờ buôn bán khoáng sản bất hợp pháp, thu thuế hoặc nhận quyên góp tại địa phương. Khu vực này thường xuyên xảy ra các cuộc giao tranh cục bộ do tranh chấp tài nguyên, đất đai giữa các nhóm Mai-Mai và xung đột với lực lượng chính phủ.

Honkaiverse là 1 thế giới nơi tồn tại các vị ""thần"" với ""định mệnh"" mà họ dẫn lối. Sẽ tồn tại những khu vực và những nhóm người khác nhau lựa chọn đi theo những vận mệnh và phụng sự cho ""ý nghĩa"" của những vị thần đó. Ví dụ: Nhóm người ở Penacony bước theo vận mệnh ""Hoà Hợp"", tạo ra 1 xã hội với thế giới trong mộng, nơi bạn không thể chết và có thể làm được nhiều thứ khác nhau, để tạo ra sự ""hoà hợp"" trong cảm xúc, và trạng thái sống. Có những vận mệnh đã chết/mất tích/suy yếu nếu vị thần của họ không còn sống, hoặc vận mệnh của họ bị sát nhập vào vận mệnh rộng hơn, ví dụ như ""Trật tự"" đã bị sát nhập bởi ""Hoà hợp"". Những người này có quyền chọn vận mệnh họ đi theo. Bạn không có nghĩa vụ công bố vận mệnh của bạn với mọi người nhưng luôn phải bước trên 1 vận mệnh. Thế giới này phát triển về công nghệ, phép thuật, vũ khí,... Tồn tại những hành tinh rất xa nhau, phương tiện di chuyển giữa những hành tinh này.

Mô hình trọng nhân tài tập trung vào việc công nhận, nuôi dưỡng và thưởng cho những cá nhân có năng lực vượt trội thông qua các chương trình học nâng cao, trường chuyên/lớp chọn, học bổng thành tích và kỳ thi tuyển cạnh tranh. Quan điểm trung tâm của mô hình này là năng lực cá nhân (tài năng, sự chăm chỉ, thành tích) nên là yếu tố quyết định ai có thể tiếp cận cơ hội giáo dục chất lượng cao nhất. Mô hình ưu tiên tính tiếp cận hướng đến việc đảm bảo mọi cá nhân, bất kể nền tảng kinh tế, xã hội hay khả năng học tập, đều có cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng. Điều này có thể bao gồm giáo dục miễn phí hoặc giá rẻ, ưu tiên trao học bổng cho các ứng viên có hoàn cảnh khó khăn, hệ thống hỗ trợ cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, loại bỏ các rào cản tuyển chọn gắt gao và thiết kế chương trình học linh hoạt. Quan điểm trung tâm của mô hình này là giáo dục nên là một quyền lợi phổ quát, không bị hạn chế bởi năng lực cá nhân hay sự cạnh tranh.

Triết gia X đã chọn sống trong cô độc và nghèo khó cả đời mình để viết về những tư tưởng của bản thân, về luân lý, thực trạng xã hội thời bấy giờ,... Những tư tưởng của ông đều không được người đương thời đón nhận. Tuy vậy, điều này sớm đã được X dự đoán từ trước vì ông tin rằng chỉ sau khi ông mất đi, những người thời đại sau này mới cảm nhận và hiểu rõ được giá trị trong triết lý mà ông mang lại. Y là người đến từ tương lai, đã quay về và gặp mặt triết gia X khi các tác phẩm của ông mới ra mắt, kể cho ông nghe về việc những tư tưởng của ông đã và đang đóng góp vào sự phát triển của thế giới hiện đại ra sao. Y đưa ra đề nghị sẽ cung cấp cho ông một cuộc sống sung túc về của cải, vật chất từ giờ đến cuối đời như một lời tri ân cho những đóng góp của ông với nhân loại trong tương lai.

“Gia đình do lựa chọn” (chosen family) là một nhóm người không có quan hệ huyết thống nhưng cung cấp sự hỗ trợ về mặt tinh thần, xã hội, và đôi khi cả vật chất. Mối quan hệ này được hình thành dựa trên sự gắn kết tự nguyện, thay vì dựa trên huyết thống, và thường đảm nhận vai trò của một gia đình truyền thống. “Gia đình do lựa chọn” rất phổ biến trong cộng đồng LGBTQ+, đặc biệt là với những người có ít hoặc không còn liên hệ với gia đình ruột thịt – thường do bị từ chối hoặc chịu tổn thương trong quá khứ.

Tại nhiều quốc gia Đông Nam Á, trước khi chịu sự thuộc địa của các nước phương Tây, văn hóa và tín nghĩa bản địa có nhiều đặc điểm đa dạng về giới như: + Tại Việt Nam, hoạt động hầu đồng được thực hiện bởi “đồng cô bóng cậu” - nữ cải nam trang theo căn các cậu Hoàng và ngược lại, nam cải nữ trang theo căn các thánh Mẫu hay Công chúa. Từ thế kỉ 20, trước ảnh hưởng của văn hóa phương Tây cùng "văn minh, tiến bộ", hầu đồng bắt đầu nhận chỉ trích là mê tín dị đoan. + Các xã hội Philippines tiền thuộc địa tôn kính các nhà lãnh đạo tinh thần Babaylan - được cho là sở hữu tính hai mặt về mặt tinh thần, thể hiện cả năng lượng nam tính và nữ tính. Babaylan có thể là nữ, nam, hoặc người liên giới tính. Những người này được cho là có khả năng triệu hồi linh hồn và các vị thần. Sau khi Đế quốc Tây Ban Nha đánh chiếm, Philippines chịu ảnh hưởng Công giáo, khiến phong tục này bị mai một. Trong khi phương Tây thường được định hình là nguyên mẫu của sự "hiện đại" và "tiến bộ" bởi các "bước tiến" về công nhận quyền LGBTQ+, thì phương Đông, trái lại, thường được hiểu là nơi lạc hậu và chưa phát triển cho quyền của người LGBTQ+. Nhiều học giả cho rằng cách định hình này đang sử dụng cách diễn đạt của chủ nghĩa thực dân.

Chinatown tại Úc là một khu phố đông đúc, sầm uất và phong phú về văn hóa và ẩm thực Trung Quốc. Nơi đây có những ngôi đền và chùa lớn, các cửa hàng, nhà hàng, quán cà phê và siêu thị chuyên về thực phẩm châu Á. Không chỉ là một địa điểm thu hút du khách, Chinatown còn là nơi sinh hoạt của cộng đồng người Hoa tại Úc. Hiện nay, các hình thức phân biệt chủng tộc ở Úc vẫn còn tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, bao gồm sự kỳ thị, phân biệt đối xử trong công việc và giáo dục, và các hành vi phân biệt chủng tộc trên mạng xã hội và truyền thông. Vương Tú Anh là một cô gái người Hoa hiện đang sống tại Chinatown, nơi gia đình cô đang sở hữu một nhà hàng dimsum vô cùng nổi tiếng. Bố mẹ cô kỳ vọng rằng cô sẽ tiếp quản nhà hàng trong tương lai. Tuy nhiên, cô không hề mong muốn điều này mà định hướng sẽ đi làm tại các tập đoàn lớn nằm ngoài khu vực Chinatown.

Trong trận tranh biện này, "'Hôn nhân giả" đề cập đến cuộc hôn nhân giữa một người đồng tính nam và một phụ nữ đồng tính nữ nhằm mục đích tạo ra vẻ ngoài là người dị tính và trốn tránh sự kỳ thị của xã hội đối với nhóm LGBTQIA+. Chúng đặc biệt phổ biến ở Trung Quốc.