Moji Motions

Trật tự thế giới tự do là trật tự được xác lập sau Thế chiến 2, với siêu cường Mỹ định hình. Trật tự thế giới tự do đặc trưng bởi nền kinh tế thị trường tự do tư bản, sự hình thành các tổ chức quốc tế, khu vực, và sự đề cao các giá trị dân chủ, nhân quyền, quy tắc, luật lệ.

Kể từ sau cuộc cách mạng năm 1979, Chính phủ Iran coi việc mang hijab là một biểu tượng tôn giáo và chính trị để duy trì chế độ thần quyền và yêu cầu phụ nữ bắt buộc mang hijab. Một trong những mục tiêu của chính quyền Tổng thống Iran Amini Khamenei là bảo vệ "truyền thống và văn hóa" Iran. Ông tin rằng đảm bảo phẩm giá quốc gia sẽ giúp Iran tránh khỏi các can thiệp từ phương Tây, đặc biệt là Mỹ. Tuy nhiên, hiện nay, tình hình an ninh quốc gia Iran đang bị đe dọa nghiêm trọng. Ngày 16 tháng 9 năm 2022, sự ra đi vĩnh viễn của Mahsa Amini đã dấy lên những cuộc biểu tình đòi quyền của phụ nữ Iran. Sự tham gia của cuộc biểu tình lần này chứng kiến số lượng tăng của cả nam giới và nhiều người đến từ đa dạng tầng lớp xã hội, cũng như sự ủng hộ từ quốc tế. Ngoài việc đòi quyền bình đẳng, các cuộc biểu tình còn kêu gọi lật đổ chính quyền Iran. Các quốc gia trên thế giới cũng kêu gọi lên án chính quyền Iran. Ngày 22 tháng 9, Mỹ đã tuyên bố trừng phạt "cảnh sát đạo đức" và một số lãnh đạo Iran.

1/ "Tội lỗi Dân tộc", hay Kollektivschuld, là quan niệm/khái niệm về tội lỗi tập thể do nước Đức và mọi người dân nước này gây ra Thảm Sát Holocaust (diệt chủng người Do Thái, Xla-vơ, LGBT, khuyết tật,...) và các hành động tàn bạo khác trong Thế chiến II. Tội lỗi này có ảnh hưởng rất lớn lên với mọi mặt của xã hội Đức, ví dụ ở trong hệ thống giáo dục, họ được dạy rằng họ không được cảm thấy tự hào vì quốc gia mình hay cảm thấy tự hào về lịch sử của dân tộc vì sự liên hệ giữa chủ nghĩa tự tôn dân tộc và chủ nghĩa phát xít xưa cũng như các chủ nghĩa cực đoan. Quan niệm này ảnh hưởng rất lớn đến chính sách đối nội và ngoại của Đức. 2/ Về mặt quan hệ quốc tế trong Liên Minh Châu Âu (EU), tội lỗi này thường được đưa lên bởi các quốc gia Đông Âu mà từng phải hứng chịu nạn diệt chủng của Đức trong Thế chiến II để chỉ trích nước Đức khi không hỗ trợ họ hay khi Đức có động thái gây gợi nhớ lại hành vi của Phát Xít Đức, như khi Đức bắt đầu đầu tư nhiều hơn vào quân đội hay hợp tác với Nga.

Tại Việt Nam, chương trình giáo dục phổ thông là chương trình dành cho các cấp Tiểu học, Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông, với mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của học sinh; trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng sống và định hướng nghề nghiệp; đồng thời chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên bậc cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động. Trong bối cảnh của trận tranh biện này, “tranh biện học thuật” được hiểu là hoạt động học tập và rèn luyện tranh biện dựa trên các bộ luật thi đấu quốc tế chính thức và phổ biến như British Parliamentary (BP), World Schools Debating Championship (WSDC) hay Asian Parliamentary (AP).

NBA Draft là kỳ tuyển sinh các cầu thủ hàng năm của giải bóng rổ Hoa Kỳ (National Basketball Association), với sự tham gia của rất nhiều các cầu thủ đại học nội địa và quốc tế. Kỳ NBA Draft sử dụng cơ chế lottery pick, các đội có thành tích càng tệ trong mùa giải trước sẽ có khả năng được các pick (lựa chọn) cao hơn. Điều này đảm bảo tính cạnh tranh cho giải đấu, tuy nhiên cũng khiến các đội có xu hướng “tanking” ở nửa sau mùa giải, khi họ cố tình thua để có cơ hội tốt hơn ở kỳ draft năm sau.

A là một huấn luyện viên bóng đá trẻ, triển vọng, đang tìm kiếm thử thách mới trong sự nghiệp. A hiện nhận được hai lời mời: Dẫn dắt đội tuyển quốc gia quê nhà – một nền bóng đá thuộc quốc gia đang phát triển, tiềm năng nhưng thiếu thành tích và vị thế quốc tế; hoặc Trở thành huấn luyện viên của một câu lạc bộ lớn đang sa sút, thi đấu tại một trong năm giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu (Anh, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha). A là người hâm mộ câu lạc bộ này từ khi còn nhỏ. Lưu ý: Mỗi giải vô địch quốc gia chỉ bao gồm các câu lạc bộ đến từ quốc gia đó

Ngoại giao động vật đề cập đến việc các chính phủ sử dụng động vật sống trong quan hệ quốc tế. Hình thức ngoại giao này đã xuất hiện từ thời cổ đại, thường dưới hình thức trao tặng các loài động vật hoang dã (như sư tử, voi, hươu cao cổ) hoặc thú cưng (như ngựa, chó, chim săn mồi) giữa các nguyên thủ quốc gia như một lễ vật. Từ thế kỷ 20 trở đi, ngoại giao động vật dần được xem như một công cụ quyền lực mềm và được nhiều quốc gia tích hợp vào chiến lược ngoại giao công chúng; trong đó, ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc là ví dụ điển hình nhất.

Hội nghị các Bên tham gia Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu, còn gọi là COP, là một hội nghị quốc tế được tổ chức để đánh giá tiến độ ứng phó với biến đổi khí hậu, thảo luận và xây dựng kế hoạch hành động khí hậu trong khuôn khổ Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC). COP đã đưa ra nhiều quyết định mang tính bước ngoặt trong quá khứ, bao gồm Nghị định thư Kyoto tại COP3, Thỏa thuận Cancún tại COP16, Hiệp định Khí hậu Paris tại COP21, Thỏa thuận Toàn cầu về Loại bỏ dần Nhiên liệu Hóa thạch tại COP28, v.v. Tuy nhiên, COP liên tục đối mặt với sự chỉ trích đến từ những nhà hoạt động xã hội trong việc sự thiếu quyết đoán trong hành động khí hậu, cho phép ngành dầu mỏ gây ảnh hưởng và đặt áp lực không công bằng lên các nước đang phát triển, trong khi các quốc gia phát triển không thực hiện đầy đủ cam kết.

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM, Carbon Border Adjustment Mechanism) là một loại thuế carbon áp dụng đối với các sản phẩm có cường độ phát thải carbon cao, chẳng hạn như thép, xi măng và một số loại điện năng, được nhập khẩu vào Liên minh châu Âu. Đây là một chính sách nhằm giải quyết vấn đề rò rỉ carbon và đảm bảo cạnh tranh công bằng trong thương mại quốc tế bằng cách điều chỉnh chi phí carbon đối với hàng nhập khẩu. Cơ chế này hoạt động bằng cách áp thuế carbon (tarrif) lên các sản phẩm nhập khẩu dựa trên lượng khí thải carbon phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này có nghĩa là nếu một quốc gia áp dụng các quy định nghiêm ngặt về phát thải carbon, họ có thể áp mức chi phí carbon tương đương lên các sản phẩm nhập khẩu từ những quốc gia có quy định lỏng lẻo hơn. Mục tiêu của CBAM là khuyến khích áp dụng các biện pháp giảm phát thải carbon trên toàn cầu và bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước khỏi cạnh tranh không lành mạnh do sự khác biệt về tiêu chuẩn môi trường. Liên minh châu Âu (EU) đang triển khai CBAM, với giai đoạn chính thức áp dụng từ năm 2026, trong khi giai đoạn chuyển tiếp hiện tại kéo dài từ năm 2023 đến 2025. Tuy nhiên, các quốc gia BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) và nhiều nước đang phát triển khác đã bày tỏ sự phản đối đối với CBAM.

Ngoại giao Kênh I là hình thức ngoại giao liên quan đến các quy trình chính thức của chính phủ và các tương tác giữa các nhà ngoại giao, đại sứ và bộ ngoại giao của các quốc gia khác nhau. Đây được coi là công cụ chính cho các vấn đề hòa bình và an ninh vì nó ảnh hưởng đến các cấu trúc quyền lực chính trị. Ngoại giao kênh I cũng có thể mang lại nhiều công nhận hơn cho các mục tiêu chính trị, tăng tính phù hợp với luật pháp quốc tế và các nguồn lực ủng hộ. Hậu phương chiến lược có nhiệm vụ cung cấp các nguồn lực, động viên, cổ vũ tinh thần các lực lượng vũ trang tác chiến trên một hướng chiến lược hoặc chiến trường nhằm đạt mục tiêu chiến lược nhất định; là nơi xây dựng và dự trữ tiềm lực chủ yếu cả về chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa, khoa học kỹ thuật được huy động cho các lực lượng vũ trang theo kế hoạch tác chiến chiến lược. Trong xung đột, tỉ lệ phụ nữ tham gia ít hơn vào vai trò đàm phán, ngoại giao trực tiếp thường thấp hơn nhiều so với nam giới. Phụ nữ thường được khắc họa như những người đóng góp "sau hậu trường", đóng góp cho sự thành công trong các chiến dịch.

Quỹ tài sản quốc gia (Sovereign Wealth Fund - SWF) là một quỹ đầu tư thuộc sở hữu nhà nước, được thành lập và quản lý bởi chính phủ liên bang, nhằm đầu tư nguồn tiền công - như thặng dư ngân sách, doanh thu từ tài nguyên thiên nhiên, hoặc các khoản thu nhập quốc gia khác - vào một danh mục tài sản đa dạng (ví dụ: cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và cơ sở hạ tầng) để tạo ra lợi nhuận tài chính lâu dài và hỗ trợ sự ổn định kinh tế quốc gia cũng như các ưu tiên chiến lược của đất nước.

Đại học có trụ sở tại phương Tây (gọi tắt là đại học phương Tây) là trường đại học áp dụng hệ thống giáo dục khai phóng và tuyển sinh của phương Tây. VD: Đại học Fulbright Việt Nam, Đại học RMIT Việt Nam, v.v. Đại học truyền thống Việt Nam là trường đại học theo chương trình giảng dạy của Việt Nam và thường tập trung vào một lĩnh vực nghiên cứu cụ thể. VD: Đại học Kinh tế Quốc dân, Học viện Ngoại giao, v.v.

Trong hệ thống của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), việc một nước được công nhận là “nền kinh tế thị trường” (Market Economy Status) sẽ ảnh hưởng đến cách các quốc gia khác áp thuế chống bán phá giá đối với hàng hóa từ nước đó. Từ năm 2007, khi Việt Nam gia nhập WTO, nhiều quốc gia đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, bao gồm các nền kinh tế lớn như Canada, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, nhưng Mỹ đến nay vẫn chưa công nhận. Nếu Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, điều này sẽ ảnh hưởng đến quan hệ thương mại song phương, niềm tin chính trị và cách Mỹ xử lý các vụ điều tra chống bán phá giá với hàng hóa từ Việt Nam. Theo pháp luật Hoa Kỳ, Bộ Thương mại sẽ xem xét 6 tiêu chí để quyết định việc công nhận một quốc gia là nền kinh tế thị trường, bao gồm: 1. Mức độ chuyển đổi tiền tệ trong nước. 2. Mức độ tự do trong việc xác định tiền lương thông qua thương lượng. 3. Cơ hội dành cho các công ty nước ngoài tham gia liên doanh hoặc đầu tư. 4. Sự giám sát của chính phủ đối với nguyên vật liệu sản xuất. 5. Mức độ kiểm soát của chính phủ đối với phân bổ nguồn lực, định giá và quyết định sản lượng của doanh nghiệp. 6. Các yếu tố liên quan khác do cơ quan có thẩm quyền xác định.

"Nền kinh tế vừa đủ" là một triết lý kinh tế do cố Quốc vương Bhumibol Adulyadej của Thái Lan khởi xướng, tập trung vào việc đáp ứng vừa đủ các nhu cầu thiết yếu của con người theo hướng bền vững và tự chủ, nhằm đạt được sự hài hòa giữa xã hội, kinh tế, và môi trường. Triết lý này đề cao sự vừa đủ trong tiêu dùng, tức là con người nên sống giản dị, tiêu thụ vừa đủ theo nhu cầu, tránh lãng phí và lòng tham, tăng cường việc chia sẻ và hợp tác trong cộng đồng.

Bản vị vàng (Gold Standard) là một hệ thống tiền tệ trong đó đơn vị tiền tệ của một quốc gia được liên kết với một lượng vàng cố định. Điều này có nghĩa là chính phủ hoặc ngân hàng trung ương cam kết đổi tiền giấy lấy vàng theo tỷ lệ nhất định. Chẳng hạn, nếu 1 kilogram vàng có giá 1.200 USD, chính phủ sẽ đổi 1.200 USD lấy 1 kilogram vàng. Do đó, ngân hàng trung ương chỉ được phép phát hành tiền tương ứng với lượng vàng dự trữ. Hiện nay, hầu hết các quốc gia đã từ bỏ bản vị vàng và chuyển sang sử dụng tiền pháp định (fiat money), tức là loại tiền không được bảo chứng bằng vàng, mà có giá trị dựa vào niềm tin vào chính phủ và nền kinh tế.

Trong những năm gần đây, thế giới đang chứng kiến xu hướng tách rời nền kinh tế (economic decoupling), khi các quốc gia hay khu vực dần giảm mức độ phụ thuộc kinh tế lẫn nhau hoặc các nước lớn vì các lý do an ninh, địa chính trị và chiến lược. Một số ví dụ cho chiến lược tách rời nền kinh tế có thể bao gồm nhưng không giới hạn việc tăng cường đa dạng hoá thương mại, mở rộng giao thương trong khu vực thay cho thương mại toàn cầu, định vị quốc gia hoặc khu vực là trung tâm sản xuất trung lập, v.v.

Cải cách chính trị chủ yếu bao gồm cải cách hệ thống bầu cử và hệ thống tư pháp, đảm bảo các giá trị của một nhà nước dân chủ. Cải cách kinh tế chủ yếu bao gồm việc dân chủ hóa, phát triển nền kinh tế và cải thiện phúc lợi của công dân.

Quá trình toàn cầu hóa thường được chia thành 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn thứ 3 bắt đầu từ sau Chiến tranh Lạnh và kéo dài đến giờ. Giai đoạn này có những đặc thù riêng biệt so với hai giai đoạn trước, bao gồm sự phát triển của Internet và công nghệ số, gia tăng sự phụ thuộc kinh tế lẫn nhau giữa các quốc gia, tăng cường tự do thương mại và mở cửa thị trường thông qua các hiệp định thương mại và tổ chức thương mại thế giới (WTO).