Moji Motions

Các chương trình truyền hình liên quan đến tài chính cá nhân thường bao gồm các nội dung như tài chính cá nhân, đầu tư, kinh tế,.. xoay quanh các gameshow mang tính giật gân nhằm thu hút khán giả. Tuy nhiên, chương trình thường gặp phải sự chỉ trích do "đơn giản hóa" các khái niệm liên quan tới kinh tế

Trật tự thế giới tự do là trật tự được xác lập sau Thế chiến 2, với siêu cường Mỹ định hình. Trật tự thế giới tự do đặc trưng bởi nền kinh tế thị trường tự do tư bản, sự hình thành các tổ chức quốc tế, khu vực, và sự đề cao các giá trị dân chủ, nhân quyền, quy tắc, luật lệ.

Vào ngày 18 tháng 6, 2026, Hoa Kỳ và Iran đã ký thỏa thuận tạm hoãn xung đột. Thỏa thuận này bao gồm lệnh ngừng bắn giữa hai bên trong vòng 60 ngày, việc gỡ bỏ tất cả các trừng phạt kinh tế lên Iran từ Hoa Kỳ, việc 300$ tỷ đô (được tài trợ bởi các công ty tư nhân và đồng minh tại Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh) được sử dụng để tái xây dựng tại Iran, việc Iran cho phép các tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz, việc Iran được phép phát triển hệ thống tên lửa đạn đạo, và việc Iran sẽ tiếp tục thỏa thuận để phi hạt nhân hóa vũ trang.

Theo Quyết định số 1091/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển công nghệ chiến lược giai đoạn 2026 – 2030, Việt Nam chính thức nâng mục tiêu lọt vào Top 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI. Để hiện thực hóa điều này, Chính phủ triển khai hai sáng kiến hạ tầng và ứng dụng cốt lõi: Kiến tạo 10 "Sếu đầu đàn" công nghệ nội địa: Hình thành ít nhất 10 doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn (doanh thu trên 1 tỷ USD, trích tối thiểu 3% doanh thu cho R&D, sở hữu bằng sáng chế top 5 thế giới) làm lực lượng nòng cốt nhằm làm chủ tối thiểu 70% công nghệ chiến lược. Hạ tầng và Hệ thống AI đặc thù: Xây dựng thêm ít nhất 5 trung tâm dữ liệu xanh quy mô lớn và phát triển tối thiểu 6 hệ thống AI dựa trên dữ liệu Việt Nam phục vụ các lĩnh vực thiết yếu (tư pháp, tài chính, y tế, giáo dục, nông nghiệp, văn hóa).

"Tại Trung Quốc, việc tham gia của trẻ vị thành niên vào các hoạt động tôn giáo có tổ chức nhìn chung bị kiểm soát và hạn chế ở nhiều mức độ khác nhau. Ở một số khu vực như Tân Cương, các quy định mang tính pháp lý đặt ra lệnh cấm rõ ràng, trong khi tại nhiều địa phương khác, các cơ quan quản lý áp dụng và diễn giải các quy định theo hướng hạn chế sự tham gia của trẻ em. Trong thực tế, các hạn chế này thường được thể hiện qua việc các cơ sở tôn giáo không tiếp nhận người dưới 18 tuổi, cũng như việc trẻ vị thành niên bị ngăn tham gia các hoạt động như lễ nghi tôn giáo, sinh hoạt thờ phượng, lớp học giáo lý hoặc các chương trình đào tạo tôn giáo."

Trong phạm vi của cuộc tranh luận này, “Severance” là một ca phẫu thuật não cho phép một cá nhân tách thành hai nhân cách riêng biệt, rủi ro y tế bằng không. Một nhân cách là “innie”: chỉ tồn tại trong môi trường làm việc và thực hiện công việc hằng ngày. Nhân cách còn lại là “outie”: sống cuộc sống bên ngoài công việc. Hai nhân cách này sẽ chuyển đổi ngay một khi bước vào và khi rời khỏi khu vực làm việc, và không có bất kỳ sự chia sẻ ký ức nào giữa hai bên.

Cộng đồng bản địa là các nhóm dân tộc có mối liên hệ lịch sử-văn hóa-lãnh thổ với một vùng đất trước khi bị chiếm đóng/thuộc địa hóa, có bản sắc riêng và hiện là thiểu số trong quốc gia. Người Maasai là cộng đồng bản địa ở Nam Kenya và Bắc Tanzania, có truyền thống sống du mục và chăn thả gia súc. Gần đây, họ gia tăng diện tích trồng trọt và định cư do rủi ro kinh tế từ chăn nuôi cùng các dự án bảo tồn và du lịch sinh thái. Các cuộc thảo luận về bảo tồn thiên nhiên từ các tổ chức bảo vệ môi trường phương Tây và đề xuất chính sách của chính phủ Tanzania cho rằng lối sống mới của người Maasai gây hại cho môi trường, bao gồm nhưng không giới hạn ở việc gây ảnh hưởng lên đất đai, gây áp lực lên các hành lang di chuyển của động vật hoang dã,... Những chỉ trích này tạo sức ép khiến người Maasai phải di dời khỏi lãnh thổ và hy sinh một phần văn hoá bản địa của cộng đồng họ.

Ngoại giao động vật đề cập đến việc các chính phủ sử dụng động vật sống trong quan hệ quốc tế. Hình thức ngoại giao này đã xuất hiện từ thời cổ đại, thường dưới hình thức trao tặng các loài động vật hoang dã (như sư tử, voi, hươu cao cổ) hoặc thú cưng (như ngựa, chó, chim săn mồi) giữa các nguyên thủ quốc gia như một lễ vật. Từ thế kỷ 20 trở đi, ngoại giao động vật dần được xem như một công cụ quyền lực mềm và được nhiều quốc gia tích hợp vào chiến lược ngoại giao công chúng; trong đó, ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc là ví dụ điển hình nhất.

Aaron Bushnell, một cựu quân nhân Không quân Hoa Kỳ, đã qua đời một cách bi thảm vào năm 2024 sau khi tự thiêu trước Đại sứ quán Israel tại Washington, D.C. Hành động này được xem là một hình thức phản đối chính sách của Hoa Kỳ trong việc ủng hộ Israel. Luigi Mangione bị buộc tội đã bắn chết Brian Thompson, Giám đốc điều hành của UnitedHealthcare, vào năm 2024. Theo các tài liệu điều tra và lời khai ban đầu, Mangione thực hiện vụ tấn công như một hành động phản đối mang tính chính trị đối với ngành bảo hiểm y tế, mà anh ta cho là biểu tượng của sự bất công và bóc lột trong hệ thống chăm sóc sức khỏe tại Hoa Kỳ. Anh hiện đang đối mặt với nhiều cáo buộc nghiêm trọng, bao gồm tội giết người cấp độ một và khủng bố trong nước.

Xứ sở CON CAT là xứ sở song song với thế giới con người. Tại đây, các quốc gia con mèo và các quốc gia con cat áp dụng chương trình "Golden Visa." Chương trình trao quyền cư trú cho các con mèo và con cat nước ngoài nếu họ thực hiện một khoản đầu tư tài chính lớn vào nền kinh tế của xứ sở đó. Khoản đầu tư này có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức, bao gồm nhưng không giới hạn ở: đầu tư vào bất động sản, mua trái phiếu chính phủ meo, quyên góp một lần cho cơ quan nhà nước meo, hoặc đầu tư vào các quỹ meo dài hạn không sinh lãi, v.v.

Hệ thống vũ khí tấn công tự động (Lethal autonomous weapon systems - LAWS) là hệ thống vũ khí có khả năng nhắm mục tiêu và khởi xướng việc sử dụng vũ lực có khả năng gây chết người mà không cần sự giám sát trực tiếp của con người hay sự tham gia trực tiếp của con người vào việc ra quyết định gây chết người. Theo định nghĩa ở trên, các hệ thống vũ khí bán tự động có thể hiểu là có sự giám sát trực tiếp/tham gia trực tiếp của con người trong việc đưa ra quyết định gây chết người. Mức độ can thiệp của con người trong những cỗ máy (cả tự động và bán tự động) này có thể chia ra như sau: - Bán tự động (con người trong vòng lặp): Các hệ thống, sau khi được kích hoạt, có thể chọn mục tiêu và áp dụng vũ lực – nhưng chỉ khi có sự cho phép của con người. - Tự động có giám sát (con người trong vòng lặp): Các hệ thống, sau khi được kích hoạt, có thể chọn mục tiêu và áp dụng vũ lực mà không cần sự cho phép của con người nhưng được giám sát bởi một con người có thể can thiệp để ghi đè lên hệ thống. - Hoàn toàn tự động (con người ngoài vòng lặp): Các hệ thống, sau khi được kích hoạt, có thể chọn mục tiêu và áp dụng vũ lực mà không cần sự cho phép, giám sát hoặc can thiệp của con người. Ví dụ thực tế của các hệ thống vũ khí tấn công tự động/bán tự động đang được sử dụng bao gồm nhưng không giới hạn: - Hệ thống vũ khí Phalanx (Raytheon – Hoa Kỳ) áp dụng trên biển và trên bộ. Trên biển, nó “tự động phát hiện, đánh giá, theo dõi, tham gia và thực hiện đánh giá tiêu diệt đối với tên lửa chống hạm và các mối đe dọa từ máy bay tốc độ cao”. Trên bộ, Phalanx đánh chặn “tên lửa, pháo và đạn cối trên không trước khi va chạm”. - HARPY (Israel Aerospace Industries – Israel) là một loại vũ khí chống bức xạ tự động hoàn toàn “được trang bị để săn lùng—tìm kiếm mục tiêu trong một khu vực được chỉ định, định vị và nhận dạng tần số của chúng, và tự động theo đuổi một cuộc tấn công từ mọi hướng, ở các cấu hình lặn nông hoặc dốc”. Nói một cách dễ hiểu, đây là một máy bay không người lái (UAV) tự động “bắn và quên” và là một tên lửa được thiết kế để phá hủy các cơ sở radar của đối phương. Nó không cần thông tin tình báo trước về vị trí của mục tiêu trước khi được phóng.

Quỹ tài sản quốc gia (Sovereign Wealth Fund - SWF) là một quỹ đầu tư thuộc sở hữu nhà nước, được thành lập và quản lý bởi chính phủ liên bang, nhằm đầu tư nguồn tiền công - như thặng dư ngân sách, doanh thu từ tài nguyên thiên nhiên, hoặc các khoản thu nhập quốc gia khác - vào một danh mục tài sản đa dạng (ví dụ: cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và cơ sở hạ tầng) để tạo ra lợi nhuận tài chính lâu dài và hỗ trợ sự ổn định kinh tế quốc gia cũng như các ưu tiên chiến lược của đất nước.

Quá trình toàn cầu hóa thường được chia thành 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn thứ 3 bắt đầu từ sau Chiến tranh Lạnh và kéo dài đến giờ. Giai đoạn này có những đặc thù riêng biệt so với hai giai đoạn trước, bao gồm sự phát triển của Internet và công nghệ số, gia tăng sự phụ thuộc kinh tế lẫn nhau giữa các quốc gia, tăng cường tự do thương mại và mở cửa thị trường thông qua các hiệp định thương mại và tổ chức thương mại thế giới (WTO).

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM, Carbon Border Adjustment Mechanism) là một loại thuế carbon áp dụng đối với các sản phẩm có cường độ phát thải carbon cao, chẳng hạn như thép, xi măng và một số loại điện năng, được nhập khẩu vào Liên minh châu Âu. Đây là một chính sách nhằm giải quyết vấn đề rò rỉ carbon và đảm bảo cạnh tranh công bằng trong thương mại quốc tế bằng cách điều chỉnh chi phí carbon đối với hàng nhập khẩu. Cơ chế này hoạt động bằng cách áp thuế carbon (tarrif) lên các sản phẩm nhập khẩu dựa trên lượng khí thải carbon phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này có nghĩa là nếu một quốc gia áp dụng các quy định nghiêm ngặt về phát thải carbon, họ có thể áp mức chi phí carbon tương đương lên các sản phẩm nhập khẩu từ những quốc gia có quy định lỏng lẻo hơn. Mục tiêu của CBAM là khuyến khích áp dụng các biện pháp giảm phát thải carbon trên toàn cầu và bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước khỏi cạnh tranh không lành mạnh do sự khác biệt về tiêu chuẩn môi trường. Liên minh châu Âu (EU) đang triển khai CBAM, với giai đoạn chính thức áp dụng từ năm 2026, trong khi giai đoạn chuyển tiếp hiện tại kéo dài từ năm 2023 đến 2025. Tuy nhiên, các quốc gia BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) và nhiều nước đang phát triển khác đã bày tỏ sự phản đối đối với CBAM.

Y học hoá nghiện (medicalization of addiction) là cách tiếp cận coi nghiện là một bệnh lý mãn tính về não thay vì hành vi lệch chuẩn cần trừng phạt. Theo hướng này, người nghiện được xem là bệnh nhân cần được điều trị bằng các biện pháp y tế như dùng thuốc hỗ trợ cai nghiện (ví dụ: methadone), trị liệu tâm lý, và phục hồi chức năng.

Trí tuệ nhân tạo tổng quát (Artificial General Intelligence) là một dạng trí tuệ nhân tạo có khả năng thực hiện các công việc như một con người, và có thể học cách thực hiện các công việc mới. Ngược lại, trí tuệ nhân tạo giới hạn (narrow AI, ví dụ như Siri, Chat-GPT, xe tự lái,...) được thiết kế để thực hiện một công việc nhất định. Trí tuệ nhân tạo tổng quát chưa tồn tại trên thực tế.

"Cướp biển thời hiện đại" là một dạng tội phạm biển, chủ yếu dưới hình thức cướp bóc hàng hoá/tiền mặt hoặc bắt cóc con tin để đòi tiền chuộc (thường rất lớn, được trả thông qua bảo hiểm tiền chuộc). Dạng tội phạm này thường xuất hiện ở những khu vực nghèo nhất trên thế giới, nơi có rất ít hoặc không có cơ hội phát triển kinh tế-xã hội nào khác. Ngoài ra, khá nhiều "cướp biển thời hiện đại" xảy ra để đối phó lại với việc tàu thuyền nước ngoài khai thác tài nguyên của vùng biển các quốc gia nghèo một cách bất hợp pháp. Ở những vùng nơi có hệ thống cướp biển phức tạp, người dân địa phương thường đầu tư vào các phi vụ cướp biển để hưởng một phần chiến lợi phẩm.

Giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và nhà nước (ISDS) là một hệ thống mà qua đó các quốc gia có thể bị nhà đầu tư nước ngoài kiện vì một số hành động của nhà nước ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Hệ thống này thường có hình thức trọng tài quốc tế giữa nhà đầu tư nước ngoài và quốc gia nhận FDI.

Văn hoá X khuyến khích cá nhân chỉ tập trung vào những điều tích cực (kể cả khi sự tích cực là phi thực tế), không được khuyến khích thể hiện hoặc thừa nhận cảm giác, cảm xúc tiêu cực.

Đậu mùa là một loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm gây ra bởi vi-rút variola. Sau một quá trình triệt tiêu bắt đầu từ 1950, đậu mùa được tuyên bố hoàn toàn xóa sổ bởi Tổ chức Y Tế Thế Giới WHO năm 1980. Hiện chỉ còn 2 mẫu vi-rút đậu mùa còn tồn tại trên thế giới: 1 ở Mỹ và 1 ở Nga.