Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Việt Nam hiện duy trì cách tiếp cận “không cấm nhưng không công nhận” hôn nhân cùng giới theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, do đó các cặp đôi cùng giới không thể đăng ký kết hôn và không được hưởng các quyền pháp lý gắn với hôn nhân, bao gồm việc cùng đứng tên làm cha mẹ hợp pháp. Trong thực tế, một số gia đình đồng giới vẫn cùng nuôi dưỡng trẻ em, nhưng pháp luật hiện hành thường chỉ công nhận một người là phụ huynh hợp pháp. Điều này dẫn đến các tranh luận về quyền giám hộ, đại diện pháp lý và bảo vệ quyền lợi của trẻ, bao gồm các vấn đề cụ thể như: quyền đại diện pháp lý trong các giao dịch hoặc tranh chấp liên quan đến trẻ; quyền thừa kế tài sản; cũng như quyền tiếp tục chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trong trường hợp người phụ huynh hợp pháp qua đời hoặc mất khả năng chăm sóc. Tại phiên thảo luận về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) tháng 4/2026, Đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh đã đề xuất xem xét việc công nhận đầy đủ cả hai người nuôi dưỡng trong gia đình đồng giới trên giấy tờ hộ tịch, nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ quyền lợi của trẻ em, ngay cả khi chưa có sự thay đổi về công nhận hôn nhân. Tuy nhiên, trong hệ thống pháp luật Việt Nam, các quyền liên quan đến con cái thường gắn chặt với chế định hôn nhân. Trên thế giới, nhiều quốc gia như Hà Lan, Canada và Mỹ đã công nhận hôn nhân đồng giới trước khi mở rộng đầy đủ quyền làm cha mẹ. Mặc dù Luật Hộ tịch và Luật Hôn nhân & Gia đình là hai hệ thống pháp luật riêng biệt, thế nhưng Luật Hộ tịch chỉ chủ yếu đóng vai trò ghi nhận và quản lý các quan hệ nhân thân, trong khi nhiều quyền liên quan đến gia đình, con cái và cha mẹ trong thực tế vẫn gắn chặt với quan hệ hôn nhân được pháp luật công nhận. Hiện tồn tại hai hướng tiếp cận chính: một là ưu tiên giải quyết các vấn đề thực tế liên quan đến quyền lợi của trẻ em; hai là cho rằng việc thay đổi cần bắt đầu từ công nhận hôn nhân để làm nền tảng pháp lý cho các quyền liên quan.

Manchester United là một trong những câu lạc bộ giàu truyền thống và có lượng người hâm mộ lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, kể từ sau khi huấn luyện viên huyền thoại Sir Alex Ferguson giải nghệ, đội bóng đã trải qua một giai đoạn sa sút kéo dài với sự thiếu ổn định cả về chiến thuật lẫn bộ máy quản lý. Ở mùa giải 2024–25, Manchester United kết thúc Premier League ở vị trí thứ 15. Đây là thành tích tệ nhất của họ trong kỷ nguyên Premier League. Nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân dẫn đến sự bất ổn kéo dài của Manchester United đến từ áp lực truyền thông và kỳ vọng khổng lồ từ người hâm mộ, khiến câu lạc bộ liên tục theo đuổi các giải pháp ngắn hạn nhằm nhanh chóng phục hồi thành tích. Điều này thể hiện qua việc chi rất nhiều tiền cho các bản hợp đồng đắt giá nhưng thiếu sự phù hợp với hệ thống chiến thuật, cũng như liên tục thay đổi huấn luyện viên dù mỗi người theo đuổi một triết lý bóng đá khác nhau. Bên cạnh đó, dù học viện Carrington vẫn sản sinh nhiều tài năng trẻ, áp lực phải đạt kết quả ngay lập tức khiến các huấn luyện viên khó kiên nhẫn với quá trình phát triển cầu thủ trẻ trong dài hạn. Sau mùa giải thảm họa 2024–2025, câu lạc bộ tiếp tục thay đổi ban huấn luyện khi sa thải Rúben Amorim giữa mùa 2025–26 và bổ nhiệm tạm quyền Michael Carrick. Dưới thời Carrick, đội bóng có sự hồi sinh đáng kể khi kết thúc mùa 2025–26 ở vị trí thứ 3 Premier League và giành quyền trở lại Champions League. Michael Carrick là cựu đội trưởng và cũng là một trong những cầu thủ biểu tượng của Manchester United dưới thời Sir Alex Ferguson. Sau khi giải nghệ, Carrick từng tham gia ban huấn luyện của Manchester United trong giai đoạn Ole Gunnar Solskjær dẫn dắt đội bóng và được xem là người có sự thấu hiểu sâu sắc về văn hóa, triết lý cũng như áp lực đặc thù của câu lạc bộ. Dù được xem là người hiểu rõ văn hóa và bản sắc của Manchester United, Michael Carrick vẫn là một huấn luyện viên còn khá ít kinh nghiệm ở cấp độ đỉnh cao và chưa từng dẫn dắt một đội bóng chịu áp lực vô địch lớn như Manchester United trong thời gian dài.

Hiện nay, các vận động viên quần vợt chuyên nghiệp chỉ nhận được khoảng 17,5% tổng doanh thu hằng năm từ các giải đấu dưới dạng tiền thưởng. Con số này thấp hơn đáng kể so với nhiều môn thể thao khác: các vận động viên golf chuyên nghiệp nhận khoảng 25% doanh thu giải đấu, các võ sĩ quyền anh nhận từ 60–70% doanh thu sự kiện, còn các cầu thủ bóng đá và bóng rổ nhận khoảng 47–50%. Trên thực tế, chỉ khoảng 150–200 tay vợt nam và 150–200 tay vợt nữ hàng đầu thế giới có khả năng hòa vốn hoặc kiếm được lợi nhuận từ sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp. Dù vậy, cho đến nay, các tay vợt hàng đầu mới chỉ bày tỏ sự bất mãn thông qua truyền thông và các cuộc phỏng vấn, thay vì tiến hành những hành động tập thể mạnh mẽ hơn như tẩy chay (bao gồm nhưng không giới hạn: đình công, không tham dự giải đấu, ...)

Năm 2021, Trung Quốc ban hành chính sách hạn chế dạy thêm, yêu cầu các cơ sở dạy kèm sau giờ học phải tái cấu trúc thành các tổ chức phi lợi nhuận, cấm niêm yết công khai, chỉ cho phép dạy kèm vào các ngày trong tuần với số giờ giới hạn

"Tại Trung Quốc, việc tham gia của trẻ vị thành niên vào các hoạt động tôn giáo có tổ chức nhìn chung bị kiểm soát và hạn chế ở nhiều mức độ khác nhau. Ở một số khu vực như Tân Cương, các quy định mang tính pháp lý đặt ra lệnh cấm rõ ràng, trong khi tại nhiều địa phương khác, các cơ quan quản lý áp dụng và diễn giải các quy định theo hướng hạn chế sự tham gia của trẻ em. Trong thực tế, các hạn chế này thường được thể hiện qua việc các cơ sở tôn giáo không tiếp nhận người dưới 18 tuổi, cũng như việc trẻ vị thành niên bị ngăn tham gia các hoạt động như lễ nghi tôn giáo, sinh hoạt thờ phượng, lớp học giáo lý hoặc các chương trình đào tạo tôn giáo."

"Đẩy thuyền" (shipping) là hành vi người hâm mộ tưởng tượng hoặc ủng hộ mối quan hệ tình cảm giữa hai cá nhân (người thật hoặc nhân vật hư cấu). Nó có xu hướng lãng mạn hóa các mối quan hệ, diễn giải các tương tác trong đời sống theo hướng tình cảm. Trong bối cảnh đó, văn hóa đẩy thuyền góp phần thúc đẩy việc người hâm mộ chủ động ghép đôi và lan truyền rộng rãi nhiều cặp đồng giới trong cộng đồng fan.

Nuclear latency (trạng thái đạt ngưỡng hạt nhân) là khả năng của một quốc gia sở hữu đủ công nghệ, chuyên môn kỹ thuật và cơ sở hạ tầng hạt nhân dân sự để nhanh chóng sản xuất vũ khí hạt nhân, nhưng chưa thực sự chế tạo chúng. Những quốc gia đạt ngưỡng hạt nhân, bao gồm nhưng không giới hạn, là: Nhật Bản, Đức, Brazil, Canada và Hà Lan.

NBA Draft là kỳ tuyển sinh các cầu thủ hàng năm của giải bóng rổ Hoa Kỳ (National Basketball Association), với sự tham gia của rất nhiều các cầu thủ đại học nội địa và quốc tế. Kỳ NBA Draft sử dụng cơ chế lottery pick, các đội có thành tích càng tệ trong mùa giải trước sẽ có khả năng được các pick (lựa chọn) cao hơn. Điều này đảm bảo tính cạnh tranh cho giải đấu, tuy nhiên cũng khiến các đội có xu hướng “tanking” ở nửa sau mùa giải, khi họ cố tình thua để có cơ hội tốt hơn ở kỳ draft năm sau.

Nguyên tắc kiểm soát hiệu quả đòi hỏi quốc gia phải chỉ đạo trực tiếp từng hành động cụ thể như gửi mệnh lệnh tấn công trực tiếp các mục tiêu cụ thể, trong khi kiểm soát tổng thể chỉ yêu cầu quốc gia tham gia tổ chức hoặc điều phối chung hoạt động của nhóm như cung cấp tài chính, vũ khí, huấn luyện và giúp nhóm phiến quân lập kế hoạch quân sự.

PactePacted transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền. d transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền.

Ngày 28/02/2026, chiến dịch không kích của Mỹ và Israel vào Tehran đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng giới chóp bu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Sự kiện này tạo ra cục diện hai chiều. Một mặt, đòn tấn công đã làm tê liệt đầu não của Cộng hòa Hồi giáo, suy yếu nghiêm trọng hạ tầng hạt nhân và chặt đứt chuỗi cung ứng vũ khí cho các mạng lưới khủng bố khắp Trung Đông. Mặt khác, khoảng trống quyền lực đột ngột lại tạo cơ hội để tàn dư IRGC thâu tóm toàn bộ nhà nước. Nhóm này nhanh chóng biến Iran thành một nền độc tài quân phiệt, dùng thiết quân luật bóp nghẹt các phong trào dân chủ, đồng thời kích hoạt làn sóng trả đũa kinh tế và khủng bố bất đối xứng trên phạm vi toàn cầu.

Trong những năm gần đây, thế giới đang chứng kiến xu hướng tách rời nền kinh tế (economic decoupling), khi các quốc gia hay khu vực dần giảm mức độ phụ thuộc kinh tế lẫn nhau hoặc các nước lớn vì các lý do an ninh, địa chính trị và chiến lược. Một số ví dụ cho chiến lược tách rời nền kinh tế có thể bao gồm nhưng không giới hạn việc tăng cường đa dạng hoá thương mại, mở rộng giao thương trong khu vực thay cho thương mại toàn cầu, định vị quốc gia hoặc khu vực là trung tâm sản xuất trung lập, v.v.

A là một huấn luyện viên bóng đá trẻ, triển vọng, đang tìm kiếm thử thách mới trong sự nghiệp. A hiện nhận được hai lời mời: Dẫn dắt đội tuyển quốc gia quê nhà – một nền bóng đá thuộc quốc gia đang phát triển, tiềm năng nhưng thiếu thành tích và vị thế quốc tế; hoặc Trở thành huấn luyện viên của một câu lạc bộ lớn đang sa sút, thi đấu tại một trong năm giải vô địch quốc gia hàng đầu châu Âu (Anh, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha). A là người hâm mộ câu lạc bộ này từ khi còn nhỏ. Lưu ý: Mỗi giải vô địch quốc gia chỉ bao gồm các câu lạc bộ đến từ quốc gia đó

Căng thẳng giữa Trung Quốc, Nhật Bản và Mỹ đang leo thang sau khi một tàu chiến Trung Quốc bắn đạn thật bên trong Vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản gần đảo Okinotori. Sự việc này diễn ra tiếp nối một rạn nứt ngoại giao kéo dài, vốn bùng phát từ các tuyên bố của Tokyo về việc bảo vệ Đài Loan, các vấn đề giữa Mỹ và Trung Quốc, cùng các biện pháp siết chặt xuất khẩu đất hiếm gay gắt từ phía Trung Quốc nhắm vào Nhật Bản.

"988 Lifeline" là đường dây nóng (hotline) phi lợi nhuận được tài trợ bởi chính phủ Mỹ, với vai trò ngăn chặn tự sát và chăm sóc các khủng hoảng tâm lí bằng việc lắng nghe, thấu hiểu và trò chuyện với những cá nhân có ý định tự sát. Tại đây, họ được giúp đỡ và khuyên nhủ bởi các chuyên gia tâm lí một cách miễn phí và bảo mật thông tin. Tuy nhiên, tính hiệu quả của hotline 988 vẫn còn là chủ đề gây tranh cãi. Năm 2020, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật yêu cầu 988 Lifeline phải cung cấp dịch vụ và chuyên gia dành riêng cho những người thuộc cộng đồng thiểu số như LGBTQ, hoặc một số nhóm thiểu số khác. Đạo luật này viết rằng, theo thống kê, người trẻ thuộc cộng đồng LGBTQ có nguy cơ tự sát gấp 4 lần bạn bè đồng trang lứa. Khi gọi điện cho hotline, người dùng có thể bấm phím 3 để được gặp chuyên gia tư vấn dành riêng cho nhóm LGBTQ, là những người được đào tạo và có hiểu biết về vấn đề một số người LGBTQ hay gặp trong cuộc sống (bao gồm nhưng không giới hạn ở khó khăn khi come out với người thân, cảm thấy lạc lõng, cảm thấy bị phân biệt, ...). Năm 2025, chính quyền Trump yêu cầu 988 Lifeline chấm dứt cung cấp dịch vụ riêng biệt cho cộng đồng LGBTQ, và thay vào đó là tập trung nguồn lực để giúp đỡ tất cả người dùng hotline. Bất chấp những chỉ trích từ dư luận, chính quyền Trump cho rằng việc chính phủ tài trợ thêm là quá tốn kém cho ngân sách và tất cả người gọi đến hotline nên được tiếp đón một cách bình đẳng.

Vào năm 2022, các cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc đã ban hành quy định yêu cầu những người sáng tạo nội dung trực tuyến (streamers, influencers) phải sở hữu và xuất trình chứng chỉ chuyên môn hợp pháp cho các nền tảng mạng xã hội trước khi phát sóng hoặc đăng tải nội dung thuộc các lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn cao (ví dụ như y tế, tài chính, luật pháp và giáo dục). Các nền tảng có trách nhiệm xác thực bằng cấp và kiểm duyệt nội dung của những nhà sáng tạo không đủ tiêu chuẩn.