Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Phán quyết Wickard v. Filburn (1942) xuất phát từ việc nông dân Roscoe Filburn bị phạt vì trồng lúa mì vượt hạn ngạch theo Đạo luật Điều chỉnh Nông nghiệp 1938, dù phần dư chỉ dùng trong trang trại. Filburn lập luận rằng hoạt động này không phải thương mại liên bang nên không thuộc thẩm quyền Quốc hội. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao (9-0) cho rằng nếu nhiều người cùng làm, sẽ ảnh hưởng đến cung – cầu và giá cả toàn thị trường. Từ đó, Tòa thiết lập “nguyên tắc tổng hợp” (aggregation principle), xác nhận rằng ngay cả hoạt động sản xuất quy mô nhỏ, tại địa phương, không nhằm mục đích bán thương mại cũng có thể bị liên bang điều tiết nếu nó có "tác động đáng kể" đến thương mại liên bang khi được nhìn nhận tổng thể. Phán quyết mở rộng mạnh quyền điều tiết kinh tế của chính phủ liên bang. Dù chưa bị hủy bỏ, các án lệ sau như United States v. Lopez (1995) đã bắt đầu đặt giới hạn cho nguyên tắc này.

Bóng bầu dục là bộ môn phổ biến và được theo dõi nhiều nhất tại Mỹ. Trong đó, trận Super Bowl, trận chung kết của Giải Bóng Bầu dục Mỹ (National Football League) thường xuyên là chương trình TV có nhiều lượt xem nhất trong năm, với trung bình khoảng hơn 100 triệu người xem trực tiếp chỉ tại Mỹ. Vì thế, trận Super Bowl không chỉ đơn thuần là một sự kiện thể thao, mà là một sự kiện văn hóa quan trọng với người dân Mỹ. Chương trình Halftime Show là chương trình âm nhạc giải trí diễn ra vào giờ nghỉ giữa giờ của mỗi trận Super Bowl, kéo dài khoảng 15 phút và thường được biểu diễn bởi những nghệ sĩ nổi tiếng nhất. Đây cũng thường xuyên là một trong những sự kiện âm nhạc lớn nhất trong năm, với lượt người xem tương đương trận Super Bowl. Tuy nhiên trong những năm gần đây, chương trình Halftime Show đang có xu hướng chính trị hóa, khi các màn trình diễn và thể hiện đang chứa nhiều thông điệp, phong cách, và quan điểm chính trị của cá nhân nghệ sĩ mạnh mẽ hơn. Xu hướng này có thể được nhận thấy qua màn trình diễn của Kendrick Lamar vào năm 2025 với các thông điệp về phân biệt chủng tộc, tính định danh của người Mỹ Phi, và cấu trúc quyền lực - xã hội Hoa Kỳ; hay qua màn trình diễn của Bad Bunny năm 2026 hoàn toàn bằng tiếng Tây Ban Nha với thông điệp về tính định danh của người Mỹ - Latin và Puerto Rican, chống chủ nghĩa thực dân, và bất bình đẳng xã hội.

INFOSLIDE 1: Whalopha là một vùng đất phép thuật cá voi vĩ đại, cung cấp khả năng sử dụng, sản sinh phép thuật cho các sinh vật sinh ra trên mảnh đất này. Tuy nhiên, lượng phép thuật của mỗi cá thể là khác nhau mà không theo bất kỳ quy tắc nào. Regulo là lãnh chúa đời đầu, vô cùng bảo thủ. Ông kiểm soát bằng chế độ chuyên quyền, giới hạn tối đa sự phát triển của phép thuật, bắt buộc tất cả các cư dân không được sử dụng phép thuật. Ai vi phạm sẽ lập tức bị bắt và chịu phạt tù hoặc tử hình. Hình ảnh những người bị bắt hoặc bị tử hình dán tại các bảng thông tin lớn trên phố. Tuy cuộc sống ổn định và kinh tế phát triển cơ bản, nhưng cũng chính nhờ chế độ này mà Regulo kiếm được rất nhiều tiền và có quyền lực gần như là tuyệt đối. Hiểu biết về phép thuật là rất ít ỏi giúp làm tăng thêm sự phụ thuộc của họ vào cấu trúc kinh tế mà Regulo xây dựng. INFOSLIDE 2: Freeria là một pháp sư đặc biệt được sinh ra ngoài hệ thống kiểm soát, được phát triển phép thuật tự do và mạnh mẽ. Ông giải cứu và thu nhập nhiều người bị kết án để xây dựng một lực lượng chiến đấu. Ở tuổi 35, lực lựợng này thành công giết chết và lật đổ Regulo. Bất chấp các cảnh báo, Freeria thiết lập và cổ súy một trật tự mới không còn bất kỳ rào cản nào với sự phát triển phép thuật. Hệ quả là các băng nhóm phép thuật hình thành và chiến tranh liên miên nổ ra. Những người có ít phép thuật bị coi là thấp kém, bị bóc lột, trở thành nhóm yếu thế nhất trong xã hội. Dù có một số nhóm trung lập tồn tại, phần lớn xã hội rơi vào hỗn loạn. 50 năm sau, Whalopha suy tàn: đất đai khô cằn, dân số giảm mạnh, chiến tranh chấm dứt không vì hoà bình mà vì không còn đủ tài nguyên để tiếp tục. "

"Hai mươi năm trước, Liên minh Hypocro thắng Chiến tranh Thế giới và lập ra Justice International Court (JIC), tòa án quốc tế đầu tiên dùng để xét xử tội ác chiến tranh. Kết án đầu tiên của JIC tuyên án các lãnh đạo quốc gia của phe thua bị tử hình vì tội ác chiến tranh. Hiến chương JIC trở thành nền tảng của luật pháp quốc tế hiện đại, được viện dẫn trong mọi phiên tòa tội ác chiến tranh về sau. Tháng trước, một ủy ban sử gia độc lập công bố tài liệu mật: trong 72 giờ cuối trước khi phe thua đầu hàng, khi kết quả chiến tranh đã được quyết định, Bộ chỉ huy Hypocro ra lệnh ném bom ba thành phố dân sự lớn của phe đối lập, giết chết ước tính 180.000 thường dân. Mệnh lệnh được ghi với mục tiêu: ""Gây sức ép tâm lý để đẩy nhanh đầu hàng vô điều kiện."" Không có mục tiêu quân sự nào trong ba thành phố đó. Theo Hiến chương JIC do Liên minh Hypocro soạn thảo, hành động này cấu thành tội ác chiến tranh. Công tố viên trưởng của JIC là công dân thành viên của Liên minh. Nếu như chính phủ cũ các quốc gia Hypocro bị khởi tố, JIC sẽ có nguy cơ mất uy tín quốc tế từ các quốc gia thành viên. Chính phủ cũ các quốc gia Hypocro đã không còn đương nhiệm, nhưng họ được coi là các lãnh đạo tiên phong cho hoà bình thế giới."

INFO SLIDE 1: Joan mất vào năm 80 tuổi vì bệnh ung thư. Người chồng cuối cùng của bà là Larry, một người đàn ông ấm áp, chung thủy, và quan tâm, đã đi cùng Joan suốt 55 năm cuộc sống hôn nhân của họ. Sau khi Joan bị chẩn đoán ung thư, ông đã hứa sẽ chăm sóc cho bà đến cuối đời nhưng ông lại bất ngờ chết trước vì nghẹn đồ ăn. Tình cảm của hai người sau nhiều năm được dựa trên một tình bạn chân thành và thấu hiểu nhiều hơn là một mối tình thật sự cháy bỏng. Hai người đã cùng chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, có 2 người con cùng nhau, chia sẻ những khoảnh khắc thường nhật và những sự kiện quan trọng. Larry là người đã đồng hành cùng Joan trong quãng thời gian đau khổ nhất cuộc đời cô, giúp cô vượt qua nỗi đau về cái chết của Luke, người chồng đầu tiên của cô, để bước tiếp và xây dựng một cuộc đời mới mà Luke không còn là trung tâm. INFO SLIDE 2: Khi còn trẻ, cô yêu và cưới Luke, mối tình đầu, với tất cả sự nhiệt huyết, say mê và những giây phút dạt dào cảm xúc. Luke là một anh chàng rất quyến rũ, khiến trái tim cô rung động theo những cách mãnh liệt nhất, với những ký ức ngắn ngủi nhưng rực rỡ của tuổi thanh xuân và những ước mơ chưa kịp thực hiện. Hôn nhân ngắn ngủi với Luke là một giai đoạn đầy cảm xúc nhưng chưa bao giờ thành công đi đến cuối con đường, bởi cái chết đột ngột của anh khi tham gia chiến tranh đã chấm dứt mọi khả năng về một tương lai mà họ từng tưởng tượng. Joan dành nhiều năm cuộc đời trong đau khổ và tiếc nuối, đến khi về già Joan vẫn đôi khi nhớ đến Luke với một nỗi niềm nuối tiếc hoài niệm khôn nguôi. INFO SLIDE 3: Khi Joan qua đời, cô tìm thấy mình ở Cõi Vĩnh Hằng. Đây là nơi những linh hồn chọn một và chỉ một, người bạn đời để cùng mình chung sống đến vĩnh cửu ở một thiên đường lý tưởng cho cả hai. Ngoại hình của tất cả mọi người đều quay trở thời điểm mà họ hạnh phúc nhất trong cuộc sống, mà với cả 3 người (Joan, Larry, Luke) đều là giai đoạn thanh xuân, xinh đẹp nhất của họ. Joan bất ngờ gặp lại Luke ở trạm chờ đến Cõi Vĩnh Hằng, nơi anh đã chờ đợi cô suốt 57 năm sau cái chết của mình để cùng cô sống cuộc đời vĩnh hằng sau khi chết. Larry, vừa mới qua đời, cũng đang đợi cô để cùng tiếp tục cuộc sống chung của cả hai. Lúc này, Joan đối diện với quyết định, không thể vãn hồi, chỉ được lựa chọn một người để bước tiếp cùng mình trong cõi vĩnh hằng.

Năm 1904, Phan Bội Châu thành lập Duy Tân hội, tôn Kỳ Ngoại hầu Cường Để làm minh chủ, hướng tới mục tiêu đánh đuổi thực dân Pháp và xây dựng thể chế Quân chủ lập hiến theo mô hình của Nhật Bản lúc bấy giờ. Tuy nhiên, bối cảnh chính trị khu vực sau đó có nhiều biến động: Nhật Bản thỏa hiệp với Pháp trục xuất phong trào Đông Du (1908) và Cách mạng Tân Hợi nổ ra lật đổ chế độ phong kiến, lập ra nhà nước Trung Hoa Dân Quốc (1911). Trước những sự kiện này, vào tháng 5/1912, Phan Bội Châu cùng các cộng sự tuyên bố giải tán Duy Tân hội để thành lập Việt Nam Quang Phục hội. Tổ chức mới chính thức từ bỏ mục tiêu Quân chủ lập hiến, đề ra tôn chỉ: "Đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nước Việt Nam, thành lập nước Cộng hòa Dân quốc Việt Nam".

Thuyết hư vô chính trị là niềm tin cho rằng hệ thống chính trị hiện tại đã thâm căn cố đế trong sự bất toàn đến mức mọi nỗ lực tham gia theo cách chính thống (như đi bầu cử, vận động hành lang, biểu tình ôn hòa) đều trở nên vô nghĩa. Những người theo chủ nghĩa này tin rằng sự tham gia của người dân không mang lại thay đổi thực chất, mà chỉ đang vô tình khoác lên một lớp áo "chính danh giả tạo" để duy trì quyền lực cho giới cầm quyền. Một nền dân chủ bất toàn là nơi hệ thống chính trị vẫn đảm bảo các cơ chế dân chủ nền tảng (bầu cử tự do, đa đảng phái), nhưng bị khiếm khuyết nghiêm trọng về mặt thực chất, và tồn tại những rào cản hệ thống như sự thao túng của các nhóm lợi ích, tham nhũng, hay văn hóa chính trị yếu kém.

Ngày 28/02/2026, chiến dịch không kích của Mỹ và Israel vào Tehran đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng giới chóp bu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Sự kiện này tạo ra cục diện hai chiều. Một mặt, đòn tấn công đã làm tê liệt đầu não của Cộng hòa Hồi giáo, suy yếu nghiêm trọng hạ tầng hạt nhân và chặt đứt chuỗi cung ứng vũ khí cho các mạng lưới khủng bố khắp Trung Đông. Mặt khác, khoảng trống quyền lực đột ngột lại tạo cơ hội để tàn dư IRGC thâu tóm toàn bộ nhà nước. Nhóm này nhanh chóng biến Iran thành một nền độc tài quân phiệt, dùng thiết quân luật bóp nghẹt các phong trào dân chủ, đồng thời kích hoạt làn sóng trả đũa kinh tế và khủng bố bất đối xứng trên phạm vi toàn cầu.

Bạn tự nhận mình là một người theo chủ nghĩa hòa bình, đã thề nguyện tuân thủ các nguyên tắc không gây hại và bất bạo động đối với mọi sinh vật sống, từ những loài côn trùng thấp kém nhất đến con người là loài có trí tuệ cao nhất. Trong nhiều năm qua, bạn đã chăm sóc một cái cây trong sân sau nhà do ông bà để lại. Một ngày nọ, bạn tình cờ phát hiện ra một cánh cổng nằm giữa thân cây, mở ra một thế giới khác nơi sinh sống của những sinh vật có trí tuệ, khả năng cảm nhận và cấu trúc xã hội tương tự như con người. Người đứng đầu của thế giới này cảm ơn bạn vì đã phát hiện ra sự tồn tại của họ và cầu xin bạn chặt đổ cái cây, hành động này sẽ dẫn đến cái chết của toàn bộ những sinh vật đó. Khi được hỏi về lý do cho yêu cầu này, người đứng đầu giải thích rằng theo tôn giáo mà toàn bộ cộng đồng của họ tin theo, cách duy nhất để một cá thể có thể lên thiên đường là khi cái cây cuối cùng bị chặt đổ, điều này đồng nghĩa với việc tất cả đều phải chết. Bạn hoàn toàn chắc chắn rằng toàn bộ cộng đồng này đều thực sự tin tưởng và chia sẻ niềm tin tôn giáo đó.

Trong kiến nghị này, "Cái chết dần dần của Chúa" không được hiểu theo nghĩa đen là sự tồn tại của Chúa chấm dứt, mà là khái niệm triết học của Friedrich Nietzsche nhằm mô tả sự suy tàn của niềm tin tôn giáo.

Dựa trên học thuyết của Thánh Augustine, Giáo hội Công giáo Rôma tin rằng tất cả con người sinh ra đều kế thừa Tội Nguyên Tổ (peccatum originale). Do Adam và Eva chọn làm trái lời Thiên Chúa, con cháu của họ, tức nhân loại, chịu hệ quả (reatus) là mất đi sự bất tử. Nhưng bên cạnh đó, nhân loại còn chịu cả phần tội khiên (culpa) của Adam. Từ đó, mọi đứa trẻ sinh ra đã mắc tội lỗi, bị vấy bẩn, mất Ân sủng của Chúa (charis), và có khuynh hướng tha hóa hướng về Dục vọng (concupiscence). Từ giây phút chào đời, hành trình tôn giáo của con người là sự Chuộc Tội và kiếm tìm sự Cứu rỗi (apolutrosis). Trong Chính thống Ki-tô giáo Đông Phương hay Do Thái Giáo, con người vẫn mất đi sự bất tử tại Vườn Địa đàng như hình phạt chung (reatus) cho hành động của Adam và Eva. Tuy nhiên, từng con người sau hai Nguyên Tổ được sinh ra vẫn là một bản thể hoàn hảo, thuần khiết của Chúa, không bị ảnh hưởng bởi tội khiên (culpa) của tổ tiên mình. Đặc biệt trong Do Thái Giáo, con người có cả khuynh hướng Thiện (yetzer hara) và Ác (yetzer hatov). Và vì vậy, hành trình tôn giáo của con người là hướng tới cái Thiện và tái hợp với Chúa (Teshuva - Do Thái Giáo) hay để gìn giữ và trở thành hình ảnh phản chiếu chân thực của Chúa (Theosis - Chính thống Đông Phương Giáo).

Trong các thảo luận về người nhập cư không có giấy tờ tại Hoa Kỳ, Sanctuary City (Thành phố Bảo hộ) chỉ các thành phố đã thông qua các chính sách hạn chế sự hợp tác của các cơ quan thực thi pháp luật địa phương với các cơ quan nhập cư liên bang, chẳng hạn như Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE). Một số Thành phố Bảo hộ bao gồm San Francisco, New York, Boston. Các chính sách bảo hộ phổ biến thường cấm hoặc hạn chế cảnh sát địa phương: - Hỏi về tình trạng nhập cư của một người. - Giữ một cá nhân trong tù quá thời gian giam giữ bình thường theo yêu cầu của ICE (thường được gọi là "ICE detainer" hoặc "yêu cầu giam giữ"), trừ khi có lệnh của tòa án. - Chia sẻ thông tin cá nhân về tình trạng nhập cư của cư dân với ICE.

"Bắc Ireland, hiện thuộc Vương quốc Anh, được điều hành thông qua một chính quyền tự trị theo mô hình chia sẻ quyền lực bắt buộc (power-sharing), hậu lịch sử xung đột chính trị - cộng đồng. Mô hình này yêu cầu Thủ tướng và Phó Thủ tướng phải có 1 người đến từ phe đảng Liên hiệp (mong muốn Bắc Ireland thuộc Vương Quốc Anh) và 1 người đến từ phe đảng Chủ nghĩa Dân tộc (mong muốn Ireland thống nhất), hai người này có quyền lực ngang bằng nhau và mọi quyết định đều phải được cả hai người thông qua. Tháng 2/2022, Đảng Liên hiệp Dân chủ rút khỏi chính quyền hành pháp, đóng băng chính quyền để phản đối các sắp xếp mà Vương Quốc Anh dành cho Bắc Ireland, bao gồm nhưng không giới hạn ở việc Bắc Ireland tiếp tục áp dụng một phần quy định của EU về hàng hoá nhằm tránh phải dựng “biên giới cứng” giữa Bắc Ireland và Cộng hoà Ireland thuộc EU,..."

Báo cáo Hạnh phúc thế giới (World Happiness Report) là thước đo hạnh phúc được xuất bản bởi cơ quan Mạng lưới Giải pháp phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc (UN Sustainable Development Solutions Network). Số liệu được thu thập từ người dân tại hơn 150 quốc gia. Nó được tính dựa trên 6 tiêu chí sau: (1) GDP bình quân đầu người, (2) hỗ trợ xã hội, (3) tuổi thọ trung bình, (4) quyền tự do lựa chọn cuộc sống, (5) sự rộng lượng và (6) nhận thức về tham nhũng.

Thị trường dự đoán là các nền tảng nơi mọi người đặt cược vào kết quả của các sự kiện trong tương lai. Ví dụ bao gồm: Polymarket và Kalshi. Những sự kiện trong tương lai bao gồm nhưng không giới hạn ở các ví dụ sau: Kết quả bầu cử, kết quả thể thao, kết quả các quyết định chính sách, giá trị dự kiến của cổ phiếu, mức độ tăng trưởng của công ty, giá nhà đất...

Căng thẳng giữa Trung Quốc, Nhật Bản và Mỹ đang leo thang sau khi một tàu chiến Trung Quốc bắn đạn thật bên trong Vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản gần đảo Okinotori. Sự việc này diễn ra tiếp nối một rạn nứt ngoại giao kéo dài, vốn bùng phát từ các tuyên bố của Tokyo về việc bảo vệ Đài Loan, các vấn đề giữa Mỹ và Trung Quốc, cùng các biện pháp siết chặt xuất khẩu đất hiếm gay gắt từ phía Trung Quốc nhắm vào Nhật Bản.

Bồi thường kinh tế bao gồm nhưng không giới hạn ở: chuyển tiền hoặc bồi thường trực tiếp, đầu tư công, phân phối lại quyền sở hữu đất đai, v.v. Bồi thường chính trị bao gồm nhưng không giới hạn ở: trao thêm quyền biểu quyết hoặc tăng quyền đại diện trong bầu cử, quy định tỷ lệ ghế tối thiểu trong quốc hội hoặc cơ quan lập pháp dành cho các nhóm nhất định, trao quyền tự trị cho một khu vực hoặc cộng đồng, v.v.