Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Trong nhiều nền văn hoá, phụ nữ bị hạn chế tiếng nói chính thống đã dùng ca hát và thơ ca dân gian ẩn danh để kháng cự, chế giễu, và khẳng định chủ thể tính danh của mình. Landay là những bài thơ dân gian truyền miệng, thường ẩn danh, do phụ nữ mù chữ ở Afghanistan sáng tác, với nội dung táo bạo liên quan đến tình dục và những hành vi có thể bị trừng phạt bằng cái chết. Nhiều bài landay châm biếm đàn ông về sự hèn nhát trên giường và ngoài chiến trận, qua đó phá vỡ chuẩn mực xã hội bằng cách vừa quyến rũ vừa chế giễu những kỹ năng được coi là biểu tượng sức mạnh nam giới. Tương tự, trong một số cộng đồng châu Phi, phụ nữ ứng tác các bài hát ngắn gọi là “toast” để chế giễu sự yếu kém của chồng trong quan hệ tình dục hoặc năng lực chiến đấu, như một cách nói điều không thể nói công khai. Trong xã hội phong kiến, phụ nữ Việt ít được ghi nhận trong văn chương chính thống, nhưng thông qua ca dao, hò, lý, hát ru, họ bộc lộ tình cảm và đôi khi châm biếm đàn ông hoặc phê phán xã hội. Ví dụ: nhiều câu ca dao chế giễu chồng ham rượu, cờ bạc hay sự bất tài của kẻ có quyền.

Một số nhà sử học cho rằng Phật giáo ra đời như phản ứng chống lại hệ thống đẳng cấp bất bình đẳng của Ấn Độ giáo và nạn tham nhũng trong tầng lớp Brahmana, Kshatriya. Điều này khiến tôn giáo này trở nên hấp dẫn với các đẳng cấp thấp. Phật giáo nhấn mạnh mọi người đều có thể đạt giác ngộ, trái ngược quan niệm trước đó chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu. Tuy nhiên, trong các tu viện vẫn tồn tại quy định phân biệt giới, như 58 giới luật chỉ áp dụng cho ni cô (ví dụ: không được ra ngoài ban đêm, phải tôn trọng các ni đồng nam trẻ hơn). Nhiều học giả cho rằng điều này nhằm duy trì sự ủng hộ xã hội, vì tu sĩ sống nhờ cúng dường, không được tự kiếm sống (theo kinh Vinaya).

Phim ảnh và truyền thông đại chúng thường khắc họa một kiểu mối quan hệ “điển hình” giữa nhân vật nữ (thường là phụ nữ dị tính) và nhân vật nam đồng tính. Họ thường xuất hiện cùng nhau như một cặp/hội bạn thân. Trong đó, nhân vật nam đồng tính thường được gắn liền với những đặc tính được cho là nữ tính (có gu thời trang, rất quan tâm chuyện tình cảm,...)

Đế quốc Ottoman (1299-1922) là một để chế đa sắc tộc và đa tôn giáo trải dài từ châu Âu, Tây Á đến Bắc Phi. Bộ máy cầm quyền dựa trên Hồi giáo Sunni, nhưng cấu trúc millet cho phép các cộng đồng Kitô giáo Chính thống, Công giáo, Armenia Apostolic và Do Thái giáo duy trì luật lệ và tổ chức riêng. Cách quản trị này giúp duy trì một mức độ ổn định trong nhiều thế kỷ, song cũng tạo ra các ranh giới xã hội - tôn giáo dễ bị lợi dụng khi quyền lực trung ương suy yếu. Từ thế kỷ 19, đế chế dần suy tàn bởi áp lực kinh tế, tham những hành chính, cải cách thất bại, cạnh tranh của các cường quốc châu Âu và sự trỗi dậy của các phong trào dân tộc tại Balkan và Trung Đông. Trong bối cảnh Chiến tranh Thế giới thứ nhất, Ottoman sụp đổ, dẫn đến sự ra đời của nhiều quốc gia độc lập, việc phương Tây áp đặt các vùng uy trị theo Hội Quốc Liên, và việc vẽ lại biên giới dựa trên thỏả thuận giữa các cường quốc hơn là cấu trúc tôn giáo - sắc tộc tại chỗ. Hậu quả lâu dài của quá trình này - bao gồm cả các nỗ lực hiện đại hóa, sự hình thành các nhà nước dân tộc, cũng như những xung đột và chia rẽ địa chính trị - vẫn là chủ đề được tranh luận

Nhật lên kế hoạch triển khai tên lửa phòng không tới đảo Yonaguni, cách Đài Loan khoảng 110 km, trong lúc gia tăng căng thẳng với Trung Quốc. "Quyết định triển khai tên lửa này có thể giúp giảm nguy cơ xảy ra tấn công vũ trang vào đất nước chúng ta. Quan điểm cho rằng động thái này sẽ làm gia tăng căng thẳng khu vực là không chính xác", Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi nói ngày 23/11 khi kết thúc chuyến thăm đảo tiền tiêu Yonaguni

Trong lĩnh vực truyền thông quốc tế, “free flow of information” (dòng chảy tự do thông tin) là học thuyết cho rằng thông tin nên lưu chuyển xuyên biên giới một cách tự do, không giới hạn bởi nhà nước, văn hóa hay cơ chế kiểm soát. Học thuyết này hình thành mạnh mẽ trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, gắn với tư tưởng tự do báo chí của phương Tây, và được xem là nền tảng của các hệ thống truyền thông hiện đại, đặc biệt là truyền thông toàn cầu bằng tiếng Anh. Tuy nhiên, các học giả thường chỉ trích học thuyết này vì tính bất bình đẳng thông tin - quyền lực do các hãng thông tấn lớn của phương Tây (BBC, Reuters...) nắm giữ, hay xu hướng thương mại hoá thông tin

"Tự chẩn đoán bệnh tâm lý là việc cá nhân tự dựa vào các biểu hiện hoặc những ví dụ trên mạng xã hội để gán cho mình một rối loạn tâm lý, mà không thông qua các dịch vụ khám chữa bệnh chính thống có chuyên môn. Tại Việt Nam, tự chuẩn đoán bệnh tâm lý đang trở thành một xu hướng phổ biến. Nguyên nhân được cho là xuất phát từ sự thiếu niềm tin vào hệ thống chăm sóc sức khỏe tinh thần chính thống, khi nhiều người cho rằng các cơ sở khám chữa hiện nay chưa đem lại cảm giác an toàn hoặc có đủ tính chuyên môn. Hơn nữa, định kiến xã hội về bệnh tâm lý cũng là rào cản cho việc mọi người có khả năng hoặc đủ tự tin để tiếp cận những có sở khám chữa bệnh chính thống. Tuy nhiên, xu hướng này đang vấp phải nhiều chỉ trích, bởi nó có thể dẫn tới việc gắn nhãn bệnh tâm lý một cách tùy tiện, thiếu cơ sở khoa học và gây hiểu lầm về sức khỏe tinh thần."

"Kiếm tiền để cho đi" là một triết lý cho rằng cách tốt nhất để tạo ra thay đổi là kiếm được thu nhập cao và quyên góp phần lớn số tiền đó cho các tổ chức từ thiện hiệu quả. "Làm việc để tối đa hóa tác động xã hội" là cách tạo ảnh hưởng tích cực thông qua công việc trực tiếp, ví dụ như làm trong các tổ chức phi lợi nhuận hoặc khởi nghiệp xã hội, dù thu nhập thường thấp hơn."

Văn hóa chỉ trích ngụy biện đề cập đến xu hướng phổ biến trong công chúng, đặc biệt trên không gian mạng và trong các môi trường tranh luận, trong đó người ta gọi tên và chỉ ra các lỗi lập luận (như "ngụy biện tấn công cá nhân", "ngụy biện người rơm", "ngụy biện trượt dốc") như một cách thể hiện trí tuệ, lý trí, hoặc sự vượt trội trong lập luận. Hành vi này thường hàm ý rằng người sử dụng ngụy biện đã cố tình thao túng, đánh lạc hướng hoặc tranh luận một cách không trung thực.

Tại nhiều khu vực xung đột hiện nay (như miền Bắc Syria, miền Đông Cộng hòa Dân chủ Congo, Dải Gaza hoặc một số vùng ở Somalia), các tổ chức nhân đạo, chẳng hạn như Médecins Sans Frontières (Bác sĩ Không Biên giới), Hội Chữ Thập Đỏ và các cơ quan của Liên Hợp Quốc, hoạt động với mục tiêu cung cấp viện trợ thiết yếu (ví dụ: lương thực, thuốc men, chăm sóc y tế, nơi ở tạm thời) cho các cộng đồng dân thường dễ tổn thương. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, việc tiếp cận các cộng đồng này có thể bị kiểm soát bởi các lực lượng vũ trang phi chính phủ hoặc không được pháp luật công nhận (như lực lượng nổi dậy, phong trào ly khai, hoặc các tổ chức bị liệt kê là khủng bố). Các nhóm này có thể yêu cầu trả phí, cung cấp tài nguyên hoặc hợp tác dưới một số hình thức để cho phép các tổ chức nhân đạo đi vào vùng lãnh thổ mà họ kiểm soát. Mặc dù Luật Nhân đạo Quốc tế (International Humanitarian Law) cho phép các tổ chức nhân đạo tiếp cận và liên hệ với mọi bên trong xung đột để bảo vệ người dân, nhiều quốc gia (ví dụ: Hoa Kỳ, Anh, Úc) và tổ chức quốc tế (ví dụ: Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính, Liên minh Châu Âu) lại có những quy định nghiêm ngặt cấm cung cấp bất kỳ hình thức hỗ trợ vật chất nào (như tiền, nhiên liệu, phương tiện hoặc dịch vụ) cho các nhóm bị coi là bất hợp pháp, kể cả khi hành động đó có mục đích nhân đạo. Điều này khiến các nỗ lực cứu trợ phải đối mặt với nguy cơ bị hình sự hóa kể cả trong tình huống khẩn cấp.

Xu hướng thần tượng hoá chính trị gia là việc coi chính trị gia như những thần tượng, điển hình với sự xuất hiện của các cộng đồng người hâm mộ - những người ủng hộ nhiệt thành, gắn bó với họ không chỉ trên tư cách là lãnh đạo chính trị mà còn như những biểu tượng văn hoá. Các cộng đồng này hoạt động tương tự như người hâm mộ trong giới giải trí: họ tạo meme, chia sẻ nội dung, sưu tầm vật phẩm đặc biệt (merch) như thẻ, áo, mũ, v.v. và thể hiện lòng trung thành mạnh mẽ trên mạng xã hội.

Authenticity in art refers to creating something that feels real or original, rather than copying others. For example, Inside Out, Billie Eilish’s songs, and Van Gogh’s paintings are praised for their originality and for expressing genuine emotions and deeply personal experiences.

The #MeToo movement is a global social movement against sexual abuse and harassment, which gained widespread attention in 2017 and is known for empowering survivors to share their experiences.