Moji Motions

Trong phạm vi trận tranh biện này, thế giới Pa Kaio vận hành theo cách sau: xã hội được chia thành các nhóm khác nhau dựa trên những đặc điểm tính cách chủ đạo như dũng cảm, thông minh, nhân hậu, trung thực, v.v. Mỗi nhóm có một vai trò cụ thể trong xã hội. Những người thuộc nhóm Dũng cảm sẽ đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ và duy trì an ninh, trong khi nhóm Thông minh tập trung vào giáo dục và nghiên cứu khoa học. Những cá nhân có tính cách Nhân hậu sẽ phụ trách các lĩnh vực liên quan đến chăm sóc sức khỏe và phúc lợi cộng đồng, còn những người thuộc nhóm Trung thực sẽ đảm nhận các công việc liên quan đến luật pháp và công lý. Khi thanh thiếu niên đến độ tuổi trưởng thành, họ sẽ làm bài kiểm tra để xác định đặc điểm nổi trội nhất của mình. Dựa trên kết quả, họ sẽ được phân vào nhóm tương ứng với tính cách của mình. Một khi đã được phân vào nhóm, họ không thể thay đổi và phải cam kết gắn bó với vai trò của mình suốt đời.

"Cho đến ngày 11/04/2025, tỉ giá đồng Đô-la Mỹ so với 6 đồng tiền của các nền kinh tế hàng đầu khác đã giảm khoảng 8% so với đầu năm 2025 (theo Forbes, dựa trên số liệu theo dõi tỉ giá DXY). Một mặt, Trump từng nhiều lần khẳng định mong muốn phá giá đồng Đô-la Mỹ, điều đang được thể hiện qua tỉ giả hối đoái của USD hiện nay -- vốn là hệ quả của các chính sách kinh tế Trump đưa ra từ khi nhậm chức ngày 20/01/2025. Cụ thể hơn về vấn đề này, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg vào tháng 07/2024, Trump cho rằng: ""Nước Mỹ có một vấn đề về tỉ giá quá cao,"" dẫn đến thâm hụt thương mại giữa Mỹ và các quốc gia khác vì ""không ai muốn mua hàng Mỹ bởi nó quá đắt."" Mặt khác, cho đến nay, Trump tiếp tục khẳng định mong muốn đồng USD là đồng tiền dự trữ chung của thế giới. Vào tháng 1 năm 2025, Trump đã đe doạ các nước thuộc nhóm BRICS bằng thuế quan lên tới 100% nếu các nước này không từ bỏ tham vọng tạo ra một đồng tiền dự trữ mới thay thế đồng Đô-la. BRICS bao gồm 10 nước thành viên: ban đầu bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi; đã được mở rộng vào năm 2023 sau khi kết nạp Ai Cập, Iran, Ethiopia và UAE. Như được tuyên bố tại cuộc Họp Thượng đỉnh vào tháng 8 năm 2023, một trong các mục tiêu chính của BRICS là ""tạo ra một đồng tiền mới nhằm 'soán ngôi' đồng Đô-la Mỹ."" Tuy nhiên, vào ngày 20/05/2025, Giám đốc phụ trách chính sách tiền tệ Nilton David của Brazil, nước đương kim chủ tịch khối BRICS, thừa nhận rằng: “Hiện tại không có lượng tài sản nào được định danh theo BRICS đủ lớn để thay thế đồng USD. Tôi nghĩ điều đó sẽ không thay đổi trong thập kỷ tới.” (theo Reuters) Đồng USD là đồng tiền được dự trữ và lưu thông nhiều nhất trên thế giới cho đến thời điểm hiện tại. Trong suốt 3 thập kỷ qua, chính sách tiền tệ chủ đạo và nhất của Ngân khố Hoa Kỳ là giữ một đồng Đô-la Mỹ mạnh. Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ Robert Rubin đã từng phát biểu năm 1994: ""Một đồng Đô-la mạnh phục vụ cho lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ."" Hiện nay, các nhà kinh tế học vẫn đang tranh luận xem những chính sách của chính quyền Trump sẽ ảnh hưởng đến đồng Đô-la Mỹ như thế nào trong lâu dài, cũng như mong muốn cuối cùng của chính quyền Trump đối với tỷ giá hối đoái là gì. "

Chính phủ Mỹ (cụ thể là Bộ Giáo dục) đã tiến hành điều tra Đại học Harvard vì những cáo buộc liên quan đến kỳ thị và phân biệt đối xử, đặc biệt là trong quy trình tuyển sinh và quản lý tài chính. Các vấn đề chính bị điều tra bao gồm nhưng không đây đủ:Các cáo buộc đã phân biệt đối xử với sinh viên gốc Á trong quá trình xét tuyển, ưu tiên các nhóm sắc tộc khác dưới danh nghĩa “đa dạng hóa”, không phản ứng quyết liệt trước các hành vi bài Do Thái, đặc biệt là các cuộc biểu tình có yếu tố cực đoan chống Israel, dẫn đến sự mất an toàn của sinh viên Do Thái. Không cung cấp hồ sơ các sinh viên quốc tế Bộ Giáo dục đã tuyên bố Harvard vi phạm Điều VI của Đạo luật Dân quyền khi không ngăn chặn hiệu quả các hành vi kỳ thị dựa trên sắc tộc và nguồn gốc quốc gia. Hệ quả là hơn 2,2 tỷ USD tài trợ liên bang dành cho các chương trình nghiên cứu của Harvard đã bị đóng băng. Đồng thời, Bộ An ninh Nội địa thu hồi chứng nhận chương trình SEVP, khiến Harvard tạm thời mất quyền tuyển sinh sinh viên quốc tế trong năm học 2025–2026. Các biện pháp này không chỉ gây tổn thất tài chính nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn sinh viên quốc tế và danh tiếng học thuật toàn cầu của trường. Harvard nhanh chóng đệ đơn kiện chống lại các lệnh trừng phạt, trong khi chính phủ gấp rút tăng thêm sức ép lên sinh viên và Harvard.

“Gia đình do lựa chọn” (chosen family) là một nhóm người không có quan hệ huyết thống nhưng cung cấp sự hỗ trợ về mặt tinh thần, xã hội, và đôi khi cả vật chất. Mối quan hệ này được hình thành dựa trên sự gắn kết tự nguyện, thay vì dựa trên huyết thống, và thường đảm nhận vai trò của một gia đình truyền thống. “Gia đình do lựa chọn” rất phổ biến trong cộng đồng LGBTQ+, đặc biệt là với những người có ít hoặc không còn liên hệ với gia đình ruột thịt – thường do bị từ chối hoặc chịu tổn thương trong quá khứ.

Kỹ trị là một hình thức chính phủ được đề xuất trong đó những người đứng đầu được lựa chọn trên cơ sở chuyên môn của họ trong một lĩnh vực nhất định, đặc biệt liên quan đến những kiến thức khoa học hoặc kỹ thuật. Hệ thống này trái ngược hoàn toàn với quan niệm rằng các đại diện được bầu nên là người đưa ra các quyết định chính trong chính phủ.

“Mô hình cách ly" của tư pháp hình sự là mô hình mà các cá nhân có khả năng gây nguy hiểm cho xã hội sẽ bị hạn chế tự do một cách nhân đạo. Đối với mô hình trên, hệ thống nhà tù được cho là không cần thiết. Hiểu một cách đơn giản rằng, mô hình này sẽ hạn chế việc kết án thù mà thay vào đó là sử dụng các các biện pháp trừng phạt khác nhằm giảm thiểu việc vi phạm các quyền tự do dân sự. Điều này có thể bao gồm từ những can thiệp tối thiểu, như ngăn chặn những người tham gia vào các cuộc ẩu đả tại quán bar được phép mua rượu, hay việc quản thúc tại gia đối với những tội phạm nguy hiểm nhất. Nếu được cho là cần thiết để ngăn chặn tổn hại cho xã hội, các biện pháp hạn chế cũng có thể được áp dụng cho những người chưa phạm tội (ví dụ: ngăn chặn một thiếu niên bị bắt nạt mua súng).

ICC - Tòa án Hình sự Quốc tế là tòa án quốc tế thường trực đầu tiên và duy nhất có thẩm quyền truy tố các cá nhân về tội ác diệt chủng quốc tế, tội ác chống lại loài người, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược. ICC có quyền bắt giữ các cá nhân là tội phạm thuộc các quốc gia trong ICC. Tuy nhiên, ICC không được phép bắt giữ người tại các quốc gia không thuộc ICC (Nga, Mỹ, etc). ICJ - Tòa Án công lý quốc tế (trực thuộc LHQ) có hai vai trò: giải quyết các tranh chấp pháp lý giữa các quốc gia đệ trình lên theo luật pháp quốc tế; tham vấn các vấn đề pháp lý liên quan các cơ quan của Liên hợp quốc, các phán quyết của tòa mang tính ràng buộc pháp lý. Tuy nhiên, ICJ không có công cụ thực thi các phán quyết của mình.

Tòa hình sự quốc tế (ICC) hiện tại đang là mô hình tòa án cho phép xét xử các nguyên thủ, lãnh đạo quốc gia và các lãnh đạo các văn phòng liên quan trong các tội ác liên quan đến chiến tranh, tội ác diệt chủng, tội ác chống lại loài người và tội ác xâm lược. Với kiến nghị này, một tòa tương tự sẽ được thành lập để xét xử tội phạm môi trường trên toàn thế giới. Các tội ác môi trường bao gồm nhưng không giới hạn các tội trong lãnh thổ một quốc gia (VD: đốt rừng một cách bất công, xâm hại đến tài nguyên môi trường) và các tội quốc tế (VD: tấn công di sản thiên nhiên quốc tế).

Khu vực Nagorno-Karabakh là một vùng đa số người dân tộc Armenia, tuy nhiên, lại thuộc chủ quyền của Azerbaijan. Năm 1994, sau cuộc chiến Nagorno-Karabakh lần thứ nhất, khu vực này và vùng lãnh thổ xung quanh (bao gồm cả các vùng vẫn có đa số người dân tộc Azerbaijan) thuộc quyền kiểm soát của một chính phủ quốc gia ly khai dẫn đầu bởi người Armenia. Chính phủ này nhận sự hậu thuẫn của Cộng Hòa Armenia nhưng không được công nhận bởi cộng đồng quốc tế. Năm 2020, do tiềm lực quân sự ưu việt và sự công nhận chủ quyền của cộng đồng quốc tế, Azerbaijan thắng cuộc chiến khu vực lần 2. Từ đó đến nay, toàn bộ khu vực này đã quay trở về quyền kiểm soát của chính phủ Azerbaijan và chính phủ ly khai bị bãi bỏ. Với nhiều mối lo ngại về bạo lực sắc tộc cũng như nạn diệt chủng có thể xảy ra đối với nhóm người dân tộc Armenia ở khu vực này, hơn 120,000 người Armenia ở đây đã quyết định xin tị nạn trở về Armenia trong động thái được các chuyên gia cho rằng có thể xem là hành vi "thanh lọc sắc tộc" có chủ đích của Azerbaijan.

Liên minh cầm quyền của ông Netanyahu (tổng thống đương thời của Israel) đang tìm kiếm một cuộc đại tu toàn diện đối với hệ thống tư pháp của Israel kể từ khi thành lập. Trong đó, đề xuất cải cách quan trọng nhất là cho phép đa số hẹp trong Knesset (Ủy ban Hiến pháp, Luật pháp và Tư pháp thuộc Quốc hội Israel) lật ngược các phán quyết của Tòa án Tối cao Israel. Ngoài ra, kế hoạch còn hướng đến thay đổi cách lựa chọn thẩm phán và loại bỏ các cố vấn pháp lý độc lập của các bộ trong chính phủ. Nói cách khác, kế hoạch cải cách tư pháp một khi được thông qua sẽ trao cho chính quyền của Thủ tướng Benjamin Netanyahu quyền kiểm soát nhiều hơn đối với việc bổ nhiệm các thẩm phán, qua đó làm suy yếu khả năng của Tòa án Tối cao Israel trong việc bãi bỏ luật hoặc phán quyết chống lại cơ quan hành pháp.

Hệ Thống Hiệp ước Nam Cực (Hay Hiệp Ước Nam Cực) là các hiệp ước có giá trị pháp lý ràng buộc để điều chỉnh quan hệ quốc tế giữa các quốc gia đối với châu Nam Cực, châu lục duy nhất trên Trái Đất không có người bản địa sinh sống. Hiệp ước bảo vệ châu Nam Cực vì mục đích tự do nghiên cứu khoa học và nghiêm cấm các hoạt động quân sự trên châu lục này cũng như nghiêm cấm các quốc gia tuyên bố chủ quyền tại Nam Cực. Vào năm 2048, hiệp ước này sẽ hết hạn và sẽ có thể được điều chỉnh. Biết rằng, nhân loại đang đối mặt với các cuộc khủng hoảng mà có khả năng tiếp diễn đến 2048 như biến đổi khí hậu, chiến tranh, nạn đói, v.v

“Quyền im lặng” là một nguyên tắc pháp lý đảm bảo cho bất kỳ cá nhân nào có quyền từ chối trả lời các câu hỏi từ các cơ quan chức năng có thẩm quyền hoặc các cơ quan tòa án. Nghi phạm hoặc người bị kháng cáo trong một vụ án có quyền im lặng, không phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hay tự buộc mình có tội. Đây là một quyền pháp lý được công nhận một cách rõ ràng dựa trên các điều ước quốc tế, và văn bản pháp lý trong nhiều hệ thống pháp luật trên thế giới.

Gia đình hạt nhân điển hình bao gồm hai người là bạn đời và những đứa con. Ở một số quốc gia, một bộ phận quan trọng và có tiếng nói của phong trào LGBTQ+ đang tích cực theo đuổi việc xây dựng cuộc sống theo kiểu gia đình hạt nhân. Một số hình thức để đạt được mục tiêu này bao gồm xin con nuôi, nhờ mang thai hộ và các biện pháp hỗ trợ sinh sản khác.

Người ngoài chính trị là một người chưa từng đảm nhận vị trí quan trọng trong lĩnh vực chính trị. Họ có thể xuất thân từ các lĩnh vực như kinh doanh, hoạt động xã hội, giải trí, hoặc các lĩnh vực khác ngoài chính trị.

Trong tố tụng hình sự, bằng chứng tâm lý/tâm thần được sử dụng cho nhiều mục đích pháp lý khác nhau. Quan trọng nhất là xác định năng lực chịu trách nhiệm hình sự và năng lực hầu tòa của bị cáo, tức khả năng nhận thức và tham gia tố tụng. Ngoài ra, dạng bằng chứng này còn được dùng làm tình tiết giảm nhẹ, đánh giá nguy cơ tái phạm và khả năng cải tạo. Bằng chứng tâm lý cũng giúp đánh giá độ tin cậy của lời khai và trạng thái tâm thần của nạn nhân trong các vụ án. Để được chấp nhận, các đánh giá này thường phải do chuyên gia được tòa án công nhận hoặc thông qua giám định pháp y tâm thần chính thức.

"Hai mươi năm trước, Liên minh Hypocro thắng Chiến tranh Thế giới và lập ra Justice International Court (JIC), tòa án quốc tế đầu tiên dùng để xét xử tội ác chiến tranh. Kết án đầu tiên của JIC tuyên án các lãnh đạo quốc gia của phe thua bị tử hình vì tội ác chiến tranh. Hiến chương JIC trở thành nền tảng của luật pháp quốc tế hiện đại, được viện dẫn trong mọi phiên tòa tội ác chiến tranh về sau. Tháng trước, một ủy ban sử gia độc lập công bố tài liệu mật: trong 72 giờ cuối trước khi phe thua đầu hàng, khi kết quả chiến tranh đã được quyết định, Bộ chỉ huy Hypocro ra lệnh ném bom ba thành phố dân sự lớn của phe đối lập, giết chết ước tính 180.000 thường dân. Mệnh lệnh được ghi với mục tiêu: ""Gây sức ép tâm lý để đẩy nhanh đầu hàng vô điều kiện."" Không có mục tiêu quân sự nào trong ba thành phố đó. Theo Hiến chương JIC do Liên minh Hypocro soạn thảo, hành động này cấu thành tội ác chiến tranh. Công tố viên trưởng của JIC là công dân thành viên của Liên minh. Nếu như chính phủ cũ các quốc gia Hypocro bị khởi tố, JIC sẽ có nguy cơ mất uy tín quốc tế từ các quốc gia thành viên. Chính phủ cũ các quốc gia Hypocro đã không còn đương nhiệm, nhưng họ được coi là các lãnh đạo tiên phong cho hoà bình thế giới."

Nguyên tắc Ưu tiên của Luật Liên minh châu Âu (EU) (Principle of Primacy/Supremacy of EU Law) là nguyên tắc cốt lõi trong hệ thống pháp luật EU, khẳng định luật EU có quyền cao hơn luật quốc gia của các nước thành viên khi có xung đột, đảm bảo luật EU được áp dụng thống nhất và hiệu quả trên toàn khối, được xác lập bởi Tòa án Công lý châu Âu (ECJ) và được các thành viên tôn trọng, dẫn đến việc các cơ quan tư pháp và hành pháp quốc gia phải ưu tiên luật EU hơn luật nội địa.

Bồi thường kinh tế bao gồm nhưng không giới hạn ở: chuyển tiền hoặc bồi thường trực tiếp, đầu tư công, phân phối lại quyền sở hữu đất đai, v.v. Bồi thường chính trị bao gồm nhưng không giới hạn ở: trao thêm quyền biểu quyết hoặc tăng quyền đại diện trong bầu cử, quy định tỷ lệ ghế tối thiểu trong quốc hội hoặc cơ quan lập pháp dành cho các nhóm nhất định, trao quyền tự trị cho một khu vực hoặc cộng đồng, v.v.

Mai-Mai (hay còn gọi là Mayi Mayi) dùng để chỉ các nhóm dân quân có vũ trang, hoạt động chủ yếu ở miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Các nhóm này vẫn tiếp tục tồn tại do các nỗ lực giải giáp, giải ngũ và tái hòa nhập (DDR) nhiều lần thất bại. Do lịch sử xung đột tại khu vực này, mà lực lượng chính phủ gần như vắng bóng, an sinh xã hội không ổn định, và các mối đe doạ an ninh thường trực khiến một số nhóm được cộng đồng địa phương coi là lực lượng tự vệ duy nhất. Một số nhóm cũng hình thành từ các cộng đồng từng bị áp bức. Họ duy trì hoạt động nhờ buôn bán khoáng sản bất hợp pháp, thu thuế hoặc nhận quyên góp tại địa phương. Khu vực này thường xuyên xảy ra các cuộc giao tranh cục bộ do tranh chấp tài nguyên, đất đai giữa các nhóm Mai-Mai và xung đột với lực lượng chính phủ.

Đa dạng thần kinh (neurodiversity) là quan điểm cho rằng sự khác biệt giữa các cá nhân trong cách nhận thức, học tập, và tương tác xã hội là bình thường và tất yếu, thay vì bị xem là những "rối loạn" (disorders). Các tình trạng thường được xem là nằm trong phổ đa dạng thần kinh bao gồm, nhưng không giới hạn ở: Rối loạn Tăng động Giảm chú ý (ADHD), Rối loạn Phổ Tự kỷ (ASD), và các dạng khác của sự khác biệt về thần kinh. Thuật ngữ "queer" được dùng để chỉ những bản dạng giới, xu hướng tính dục và cách thể hiện giới nằm ngoài hệ thống dị tính (heteronormativity) và nhị nguyên giới (gender binary).