Moji Motions

Việt Nam hiện duy trì cách tiếp cận “không cấm nhưng không công nhận” hôn nhân cùng giới theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, do đó các cặp đôi cùng giới không thể đăng ký kết hôn và không được hưởng các quyền pháp lý gắn với hôn nhân, bao gồm việc cùng đứng tên làm cha mẹ hợp pháp. Trong thực tế, một số gia đình đồng giới vẫn cùng nuôi dưỡng trẻ em, nhưng pháp luật hiện hành thường chỉ công nhận một người là phụ huynh hợp pháp. Điều này dẫn đến các tranh luận về quyền giám hộ, đại diện pháp lý và bảo vệ quyền lợi của trẻ, bao gồm các vấn đề cụ thể như: quyền đại diện pháp lý trong các giao dịch hoặc tranh chấp liên quan đến trẻ; quyền thừa kế tài sản; cũng như quyền tiếp tục chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trong trường hợp người phụ huynh hợp pháp qua đời hoặc mất khả năng chăm sóc. Tại phiên thảo luận về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) tháng 4/2026, Đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh đã đề xuất xem xét việc công nhận đầy đủ cả hai người nuôi dưỡng trong gia đình đồng giới trên giấy tờ hộ tịch, nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ quyền lợi của trẻ em, ngay cả khi chưa có sự thay đổi về công nhận hôn nhân. Tuy nhiên, trong hệ thống pháp luật Việt Nam, các quyền liên quan đến con cái thường gắn chặt với chế định hôn nhân. Trên thế giới, nhiều quốc gia như Hà Lan, Canada và Mỹ đã công nhận hôn nhân đồng giới trước khi mở rộng đầy đủ quyền làm cha mẹ. Mặc dù Luật Hộ tịch và Luật Hôn nhân & Gia đình là hai hệ thống pháp luật riêng biệt, thế nhưng Luật Hộ tịch chỉ chủ yếu đóng vai trò ghi nhận và quản lý các quan hệ nhân thân, trong khi nhiều quyền liên quan đến gia đình, con cái và cha mẹ trong thực tế vẫn gắn chặt với quan hệ hôn nhân được pháp luật công nhận. Hiện tồn tại hai hướng tiếp cận chính: một là ưu tiên giải quyết các vấn đề thực tế liên quan đến quyền lợi của trẻ em; hai là cho rằng việc thay đổi cần bắt đầu từ công nhận hôn nhân để làm nền tảng pháp lý cho các quyền liên quan.

"Chung kết cùng khu vực" đề cập đến bối cảnh phổ biến trong ngành thể thao điện tử của nhiều tựa game khác nhau, khi những trận chung kết thế giới nhiều năm liền đều là các đội tuyển đến từ cùng một khu vực nhất định. Có thể kể đến một số tựa game nổi bật với các đội tuyển mạnh đến từ khu vực Châu Á, qua lịch sử các giải đấu thế giới nhiều năm liền liên tục là giữa các đội tuyển của khu vực này đối đầu với nhau (VD: League of Legends, PUBG mobile,...); ngược lại, một số tựa game khác liên tục ghi nhận nhà vô địch thế giới của họ các năm liền luôn là những đội tuyển đến từ khu vực Châu Âu - Bắc Mỹ (VD: CS:GO, Dota 2,...). Ngay cả khi những đội tuyển từ khu vực ít hiện diện hơn đang dần có những bước tiến vào vòng loại sâu hơn, điều này vẫn là không đủ và những trận "chung kết cùng khu vực" vẫn là kết thúc áp đảo tại các giải đấu thế giới.

OPEC và OPEC+ là viết tắt của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (Organization of the Petroleum Exporting Countries) gồm 12 thành viên và bản mở rộng của nó gồm 23 thành viên. Đây là các tổ chức gồm các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn trên thế giới, có thể kể đến là: Nga, Iran, Iraq, UAE, Ả Rập Xê Út, Venezuela, Kazakhstan, Malaysia, Mexico, Oman, Nam Sudan,.. Mục tiêu chính của OPEC là phối hợp chính sách dầu mỏ giữa các thành viên, điều chỉnh sản lượng để ổn định giá dầu trên thị trường thế giới và bảo vệ lợi ích của các nước sản xuất dầu. Vào ngày 1 tháng 5 năm 2026, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã chính thức rút khỏi OPEC và OPEC+ sau gần 60 năm tham gia. Trước khi rút khỏi OPEC (trước ngày 1/5/2026), quota sản lượng được quy định cho UAE là khoảng 3.5 triệu thùng/ngày. Đây là mức quota mà UAE cảm thấy quá thấp, vì công suất sản xuất thực tế của họ đã đạt khoảng 4.85 triệu thùng/ngày và đang hướng tới 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027. UAE đã đầu tư rất lớn (hơn 150 tỷ USD) để nâng công suất, nhưng bị ràng buộc bởi quota chỉ cho phép sản xuất ở mức thấp hơn khả năng thực tế khoảng 30%. Lý do chính là họ muốn được tự do sản xuất dầu nhiều hơn theo nhu cầu của bản thân, thay vì phải tuân theo hạn ngạch (quota) do OPEC quy định.

Kích thích tài khoá là khi chính phủ trực tiếp thúc đẩy nền kinh tế bằng cách tăng chi tiêu công hoặc giảm thuế để người dân và doanh nghiệp có nhiều tiền hơn để tiêu dùng và đầu tư. Ví dụ, chính phủ có thể xây dựng cơ sở hạ tầng, trợ cấp doanh nghiệp hoặc hỗ trợ tiền cho người dân nhằm tăng tổng cầu (tổng nhu cầu mua sắm hàng hoá, dịch vụ và đầu tư trong nền kinh tế) và tạo việc làm. Kích thích tiền tệ là khi Ngân hàng Trung ương thúc đẩy nền kinh tế bằng cách giảm lãi suất hoặc tăng cung tiền (lượng tiền đang lưu thông trong nền kinh tế, được bơm thêm thông qua các công cụ như mua trái phiếu hoặc cho vay với lãi suất thấp) để việc vay vốn trở nên dễ dàng hơn. Khi lãi suất thấp, người dân sẽ có xu hướng vay tiền để tiêu dùng nhiều hơn, còn doanh nghiệp sẽ vay để mở rộng đầu tư và sản xuất.

Hiện nay, các vận động viên quần vợt chuyên nghiệp chỉ nhận được khoảng 17,5% tổng doanh thu hằng năm từ các giải đấu dưới dạng tiền thưởng. Con số này thấp hơn đáng kể so với nhiều môn thể thao khác: các vận động viên golf chuyên nghiệp nhận khoảng 25% doanh thu giải đấu, các võ sĩ quyền anh nhận từ 60–70% doanh thu sự kiện, còn các cầu thủ bóng đá và bóng rổ nhận khoảng 47–50%. Trên thực tế, chỉ khoảng 150–200 tay vợt nam và 150–200 tay vợt nữ hàng đầu thế giới có khả năng hòa vốn hoặc kiếm được lợi nhuận từ sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp. Dù vậy, cho đến nay, các tay vợt hàng đầu mới chỉ bày tỏ sự bất mãn thông qua truyền thông và các cuộc phỏng vấn, thay vì tiến hành những hành động tập thể mạnh mẽ hơn như tẩy chay (bao gồm nhưng không giới hạn: đình công, không tham dự giải đấu, ...)

Năm 2021, Trung Quốc ban hành chính sách hạn chế dạy thêm, yêu cầu các cơ sở dạy kèm sau giờ học phải tái cấu trúc thành các tổ chức phi lợi nhuận, cấm niêm yết công khai, chỉ cho phép dạy kèm vào các ngày trong tuần với số giờ giới hạn

World Cup 2026 sẽ được đồng đăng cai bởi Mỹ, Canada và Mexico, trong đó Mỹ là quốc gia tổ chức phần lớn các trận đấu. Trước thềm giải đấu, Mỹ đang xem xét áp dụng một chính sách nhập cư đặc biệt, yêu cầu công dân từ một số quốc gia (chủ yếu tại châu Phi và các nước đang phát triển có tỷ lệ ở lại trái phép cao) phải đóng một khoản tiền cọc lên tới 15.000 USD khi xin visa nhập cảnh. Khoản tiền này nhằm mục đích trang trải chi phí an ninh, trục xuất hoặc xử lý pháp lý trong trường hợp cá nhân vi phạm luật di trú. Khoản cọc sẽ được hoàn trả đầy đủ ngay sau khi cổ động viên có xác nhận xuất cảnh khỏi nước chủ nhà đúng thời hạn.

Việt Nam hiện đang theo đuổi một chiến lược tăng trưởng rất tham vọng, đặt mục tiêu đạt mức tăng trưởng GDP tối thiểu 2 chữ số (>10%) mỗi năm giai đoạn 2026–2030 thông qua một loạt chính sách đồng thời như mở rộng tín dụng, đẩy mạnh đầu tư công quy mô lớn, thúc đẩy công nghiệp chế biến - chế tạo và dịch vụ, cũng như chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Bên cạnh đó, chính phủ còn tập trung cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm tăng năng suất lao động và nâng cấp vị thế trong chuỗi cung ứng và giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, chiến lược này đi kèm nhiều rủi ro đáng kể. Việc dựa nhiều vào tín dụng và đầu tư công làm tăng nguy cơ nợ và bất ổn tài chính trong tương lai. Bên cạnh đó, khi vừa kích thích tăng trưởng vừa phải kiểm soát nền kinh tế, áp lực lạm phát và tỷ giá có thể gia tăng, ảnh hưởng đến chi phí sống và ổn định kinh tế. Cuối cùng, nếu Việt Nam chưa chuyển đổi kịp sang mô hình dựa trên công nghệ và năng suất mà vẫn phụ thuộc vào lao động giá rẻ và xuất khẩu, thì tăng trưởng nhanh hiện tại có thể không những không bền vững trong dài hạn, mà còn tăng nguy cơ phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài. Bên cạnh những rủi ro, Việt Nam hiện cũng đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng cho tăng trưởng. Nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao so với khu vực, cho thấy sức phục hồi và khả năng thích ứng tốt. Xuất khẩu tiếp tục là động lực quan trọng với sự tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi dòng vốn đầu tư nước ngoài vẫn ổn định nhờ môi trường kinh doanh cải thiện. Đồng thời, chính phủ đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số và cải cách thể chế, giúp nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.

Chế độ kỹ trị là một mô hình chính phủ trong đó các nhà lãnh đạo được lựa chọn dựa trên năng lực chuyên môn và kỹ thuật, thay vì thông qua bầu cử phổ thông.

Các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) là bộ 17 mục tiêu toàn cầu do Liên Hợp Quốc đề ra vào năm 2015, nhằm giải quyết những thách thức lớn như nghèo đói, bất bình đẳng và biến đổi khí hậu vào năm 2030. Dựa trên 5 trụ cột (5P) gồm Con người, Hành tinh, Thịnh vượng, Hòa bình và Quan hệ đối tác, SDGs hướng tới một mô hình phát triển toàn diện; tuy nhiên, việc áp dụng một khuôn khổ chung cho mọi quốc gia cũng đặt ra tranh cãi về tính phù hợp, linh hoạt và các đánh đổi giữa các mục tiêu. Việt Nam đứng thứ hai Đông Nam Á về chỉ số SDGs năm 2025, với nhiều tiến bộ trong giảm nghèo, năng lượng sạch và khả năng chi trả. Tuy vậy, các lĩnh vực như môi trường biển, tài nguyên đất và đổi mới sáng tạo - hạ tầng vẫn ở mức thách thức, phản ánh áp lực phải cân bằng giữa tăng trưởng và bền vững.

"Tại Trung Quốc, việc tham gia của trẻ vị thành niên vào các hoạt động tôn giáo có tổ chức nhìn chung bị kiểm soát và hạn chế ở nhiều mức độ khác nhau. Ở một số khu vực như Tân Cương, các quy định mang tính pháp lý đặt ra lệnh cấm rõ ràng, trong khi tại nhiều địa phương khác, các cơ quan quản lý áp dụng và diễn giải các quy định theo hướng hạn chế sự tham gia của trẻ em. Trong thực tế, các hạn chế này thường được thể hiện qua việc các cơ sở tôn giáo không tiếp nhận người dưới 18 tuổi, cũng như việc trẻ vị thành niên bị ngăn tham gia các hoạt động như lễ nghi tôn giáo, sinh hoạt thờ phượng, lớp học giáo lý hoặc các chương trình đào tạo tôn giáo."

"Đẩy thuyền" (shipping) là hành vi người hâm mộ tưởng tượng hoặc ủng hộ mối quan hệ tình cảm giữa hai cá nhân (người thật hoặc nhân vật hư cấu). Nó có xu hướng lãng mạn hóa các mối quan hệ, diễn giải các tương tác trong đời sống theo hướng tình cảm. Trong bối cảnh đó, văn hóa đẩy thuyền góp phần thúc đẩy việc người hâm mộ chủ động ghép đôi và lan truyền rộng rãi nhiều cặp đồng giới trong cộng đồng fan.

Vào ngày 17/3, Ngân hàng Trung uơng Úc (Reserve Bank of Australia) đã đưa ra quyết định tăng mức lãi suất cơ sở từ 3.85% lên 4.1%. Quyết định này củng cố chính sách thắt chặt tiền tệ của chính phủ Úc, sau khi đã tăng từ mốc 3.6% vào đầu năm nay và vẫn đang thể hiện mong muốn tiếp tục gia tăng mức lãi suất cơ sở. Trong bối cảnh mâu thuẫn căng thẳng tại Trung Đông khiến giá xăng dầu ở Úc chịu ảnh hưởng rất nặng nề, chính sách này được tin rằng sẽ giúp kìm hãm lạm phát trong tương lai dài. Tuy nhiên, việc gia tăng lãi suất cũng đặt gánh nặng lớn lên người tiêu dùng vốn đã đang trải qua cuộc khủng hoảng nhà ở nghiêm trọng tại các thành phố lớn của Úc.

Thành phố New York đã đưa ra kế hoạch đóng băng tiền thuê nhà đối với gần 1 triệu căn hộ thuộc diện bình ổn tiền thuê, cụ thể là đặt mức tăng tiền thuê căn hộ này ở 0% trong vòng 4 năm cho những người đi thuê. Căn hộ thuộc diện bình ổn tiền thuê là loại căn hộ mà chính quyền kiểm soát mức tăng tiền thuê mỗi năm để bảo vệ người thuê khỏi việc giá thuê tăng quá nhanh. Loại căn hộ này không cho phép những người chủ nhà được tự ý tăng tiền thuê, mà mức tăng thường phụ thuộc vào quyết định của pháp luật địa phương.

Phán quyết Wickard v. Filburn (1942) xuất phát từ việc nông dân Roscoe Filburn bị phạt vì trồng lúa mì vượt hạn ngạch theo Đạo luật Điều chỉnh Nông nghiệp 1938, dù phần dư chỉ dùng trong trang trại. Filburn lập luận rằng hoạt động này không phải thương mại liên bang nên không thuộc thẩm quyền Quốc hội. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao (9-0) cho rằng nếu nhiều người cùng làm, sẽ ảnh hưởng đến cung – cầu và giá cả toàn thị trường. Từ đó, Tòa thiết lập “nguyên tắc tổng hợp” (aggregation principle), xác nhận rằng ngay cả hoạt động sản xuất quy mô nhỏ, tại địa phương, không nhằm mục đích bán thương mại cũng có thể bị liên bang điều tiết nếu nó có "tác động đáng kể" đến thương mại liên bang khi được nhìn nhận tổng thể. Phán quyết mở rộng mạnh quyền điều tiết kinh tế của chính phủ liên bang. Dù chưa bị hủy bỏ, các án lệ sau như United States v. Lopez (1995) đã bắt đầu đặt giới hạn cho nguyên tắc này.