Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Trong Dự thảo sửa đổi "Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác" công bố mới đây, Bộ Y tế Việt Nam đã đề xuất cho phép cơ sở y tế lấy mô, tạng của người đã đăng ký hiến sau khi họ qua đời mà không cần thêm sự đồng ý của gia đình.

Bạn là D, một bác sĩ nội khoa vừa hoàn thành chương trình nội trú chuyên khoa vào năm 1912 sau 12 năm học tập. Với đam mê và ước mơ cứu người từ nhỏ, sau khi tốt nghiệp, bạn nhận công việc đầu tiên trên tàu RMS Titanic và đưa đứa con duy nhất đi cùng trong chuyến hành trình đến New York, trong khi vợ bạn ở nhà, háo hức chờ đợi bạn và con trở về an toàn. Bốn ngày sau khi khởi hành, Titanic đâm phải một tảng băng trôi và bắt đầu chìm. Hỗn loạn xảy ra khi người ta phát hiện rằng số xuồng cứu sinh không đủ. Trong lúc mọi người chen lấn để giành một chỗ trên xuồng thì đã khiến con của bạn bị thương nặng, và vì vậy đứa trẻ bị từ chối lên xuồng vì họ ưu tiên những hành khách khỏe mạnh hơn. Trong khi đó, bạn được đề nghị một chỗ trên xuồng cứu sinh cuối cùng vì mọi người tin rằng bác sĩ sẽ tăng cơ hội sống sót cho họ. Bạn biết rằng Titanic đã phát tín hiệu cầu cứu, nhưng bạn không biết liệu có ai đáp lại hay không. Bốn ngày sau khi khởi hành, Titanic đâm phải một tảng băng trôi và bắt đầu chìm. Hỗn loạn xảy ra khi người ta phát hiện rằng số xuồng cứu sinh không đủ. Trong lúc mọi người chen lấn để giành một chỗ trên xuồng thì đã khiến con của bạn bị thương nặng, và vì vậy đứa trẻ bị từ chối lên xuồng vì họ ưu tiên những hành khách khỏe mạnh hơn. Trong khi đó, bạn được đề nghị một chỗ trên xuồng cứu sinh cuối cùng vì mọi người tin rằng bác sĩ sẽ tăng cơ hội sống sót cho họ. Bạn biết rằng Titanic đã phát tín hiệu cầu cứu, nhưng bạn không biết liệu có ai đáp lại hay không.

"Sự lạc quan của Disney" trình bày một thế giới với: Thiện và ác rõ ràng. Song với đó, cái thiện luôn chiến thắng cái ác. "Sự lạc quan của Ghibli" trình bày một thế giới với: Không có cái ác thực sự và đạo đức là chủ quan. Song với đó, sự thỏa hiệp hòa bình cuối cùng là khả thi, nơi không bên nào nhất thiết phải chiến thắng.

Homeschooling là hình thức dạy học cho con cái hay trẻ em tại nhà hoặc nhiều nơi khác mà không đến trường học. Giáo dục tại nhà có thể theo hoặc không theo tiêu chuẩn và giáo trình của chính phủ sở tại và thường được tiến hành bởi phụ huynh, gia sư hoặc giáo viên trực tuyến.

Cộng đồng bản địa (Indigenous communities/people) là các nhóm dân tộc có mối liên hệ lịch sử, văn hóa và lãnh thổ với một vùng đất trước khi bị chiếm đóng hoặc thuộc địa hóa, duy trì bản sắc văn hóa riêng biệt và hiện là thiểu số trong quốc gia của họ. Ví dụ: Aboriginal và Torres Strait Islander (Úc), Native Americans (Mỹ), Māori (New Zealand), First Nations (Canada), Sámi (Scandinavia).

Gần đây tại Việt Nam, Bộ Công an đã triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán gần 600 loại sữa bột giả. Trong khoảng bốn năm, các nghi phạm đã tuồn ra thị trường các loại sữa giả, gom về doanh thu tới gần 500 tỉ đồng. Dù đường dây này đã bị triệt phá nhưng quảng cáo bán hàng các loại sữa giả vẫn ngập tràn trên mạng, đặc biệt có sự liên quan tới hình ảnh của những người nổi tiếng. Hiện nay, trách nhiệm của các Bộ liên quan (Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công thương) trong việc kiểm soát an toàn thực phẩm và việc công bố sản phẩm vẫn chưa rõ ràng.

Ngày 4/10/2025, bà Sanae Takaichi thắng cử Chủ tịch Đảng dân chủ tự do, đảng đang chiếm đa số ghế trong Hạ viện Nhật. Đây là một sự kiện rất quan trọng, vì ở Nhật, lãnh đạo đảng cầm quyền gần như chắc chắn sẽ trở thành Thủ tướng, do đảng đó có số phiếu đa số trong quốc hội. Nếu trở thành thủ tướng thì bà Sanae Takaichi sẽ trở thành thủ tướng nữ đầu tiên của Nhật. Đây được cho là một sự kiện mang tính bước ngoặt trong phong trào nữ quyền tại Nhật Bản, khi mà sự hiện diện của của phụ nữ trong chính trị tại Nhật rất thấp. Trong năm 2025, chỉ có 2 trên 20 cá nhân là phụ nữ trong nội các chính phủ. Ở Nhật Bản, vai trò truyền thống của phụ nữ trong gia đình (chăm con cái, nội trợ) vẫn thường được coi là mặc định, ảnh hưởng lớn đến cơ hội nghề nghiệp của họ. Bà Sanae Takaichi tuy có khả năng cao là người thủ tướng nữ đầu tiên ở Nhật Bản. Tuy nhiên bà lại là một người khá là truyền thống. Bà thường đưa ra các tuyên bố nhằm phản đối các điều luật thúc đẩy bình đẳng giới như tên họ sau hôn nhân, kế vị trong hoàng gia và hôn nhân đồng giới. Bà cũng hay có những phát ngôn nhấn mạnh vai trò truyền thống của phụ nữ trong gia đình như “vợ tốt”, “mẹ tốt”.

Tư tưởng cấp tiến là những hệ thống niềm tin khác với và có thể mâu thuẫn với các hệ thống niềm tin truyền thống trong quá khứ. Tư tưởng cấp tiến bao gồm nhưng không giới hạn như: nhận thức về vấn đề giới, sự ủng hộ cho quyền của cộng đồng LGBTQIA+, góc nhìn trong các vấn đề chính trị và vấn đề quốc tế,...

Trong những năm gần đây, nhiều hoạt động tôn giáo đã được số hoá. Các cơ sở tôn giáo tổ chức lễ nghi thông qua livestream, cho phép tín đồ tham gia cầu nguyện, tụng kinh, hoặc nghe giảng pháp trực tuyến. Nhiều nền tảng kỹ thuật số và ứng dụng di động cũng ra đời, cung cấp dịch vụ như ghi danh cầu an, cầu siêu, hoặc đóng góp tài chính trực tuyến. Một số cộng đồng thậm chí còn xây dựng không gian tôn giáo trong thế giới ảo (như metaverse), nơi tín đồ có thể “tham dự” nghi lễ và giao lưu tâm linh mà không cần hiện diện trực tiếp. Những thực hành này ngày càng phổ biến, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh và sự phát triển của công nghệ.

Vingroup là công ty tư nhân và là tập đoàn đa ngành lớn nhất tại Việt Nam. Tập đoàn Vingroup hoạt động trong nhiều lĩnh vực, bao gồm y tế, công nghệ và bất động sản. Vingroup hiện đang thống lĩnh thị trường tiêu dùng trong nước và xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, Vingroup cũng chịu nhiều cáo buộc như: thâu tóm đất đai, thao túng truyền thông trong nước cũng như nước ngoài, ép buộc các cán bộ nhân viên phải mua sản phẩm, hối lộ tham nhũng...

Cộng đồng underground có thể hiểu là cộng đồng bao gồm những người chơi nhạc Rap hoạt động âm thầm, chưa có ý định hoặc không muốn phủ sóng tên tuổi đến với khán giả đại chúng và những người hâm mộ hưởng ứng xu hướng đó. Cộng đồng Underground có số lượng không lớn, nhưng thường là điểm xuất phát cho sự phát triển của nhiều rapper sau này.

Biohacking (bẻ khóa sinh học) là một phương pháp thu thập dữ liệu sinh học thông qua các thiết bị công nghệ cao như nhẫn thông minh, đồng hồ thông minh hay các xét nghiệm tiên tiến, sau đó được phân tích bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Dựa trên kết quả phân tích cá nhân hóa đó, AI sẽ đưa ra các khuyến nghị về việc áp dụng những phương pháp như nhịn ăn gián đoạn, liệu pháp nhiệt độ, sử dụng kính chặn ánh sáng xanh hay các chất bổ sung phù hợp. Đến nay bẻ khoá sinh học đã trở thành một lĩnh vực thực hành có hệ thống, dựa trên các nguyên tắc khoa học, với mục tiêu tối ưu hóa cơ thể cũng như tâm trí của một cá nhân để đạt được hiệu suất đỉnh cao, tăng cường sức khỏe và miễn dịch với môi trường, cho đến kéo dài tuổi thọ của con người.

Từ năm 2024 trở lại đây, từ khóa "Brain rot" (tạm dịch: thối não) được định nghĩa là: (1) Các nội dung bị cho là vô bổ hoặc chất lượng thấp trên mạng xã hội (2) Sự sa sút về tinh thần hoặc trí tuệ của một người biểu hiện qua việc tiêu thụ quá mức cần thiết các nội dung nêu trên (chưa có căn cứ khoa học). Cụm từ này nổi lên trong thời đại kĩ thuật số, đặc biệt trên ứng dụng Tiktok bởi những cộng đồng được cho là GenZ và Gen Alpha.