Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

PactePacted transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền. d transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền.

Kiến trúc thù địch là một chiến lược thiết kế không gian công cộng nhằm ngăn chặn các hành vi "không mong muốn". Ví dụ: Lắp đinh nhọn trên bậu cửa sổ, chia ghế đá công viên thành các khoang nhỏ có tay vịn ở giữa (để người vô gia cư không thể nằm ngủ), hoặc dùng ánh sáng chói lóa ở gầm cầu.

Vào đầu tháng 1/2026, ca sĩ Indie Em Ellata (chủ nhân hit Ngày ấy) đã gây bão mạng xã hội khi tuyên bố sẽ giải nghệ nếu không tạo ra thu nhập. Em phát ngôn: "Em yêu âm nhạc thì âm nhạc phải yêu Em. Còn nếu không thì Em xin chấm dứt sự đau khổ mà mình đã phải chịu đựng từ khi lựa chọn nghệ thuật." Xoay quanh sự kiện ra mắt album Giữa một vạn người (cuối 2025 - đầu 2026), ca sĩ Phùng Khánh Linh chia sẻ về hành trình hơn một thập kỷ làm nghề. Cô không ngần ngại kể về những ngày tháng sống chật vật đến mức "phải ăn bánh tráng qua ngày", đi lắp ráp camera để nuôi mộng âm nhạc. Tuy nhiên, cô khẳng định: "Nỗi buồn với tôi là một món quà".

Hiện nay, sự phát triển vượt bậc của lĩnh vực 'Mỹ học thần kinh' (Neuroaesthetics) kết hợp với các công nghệ cảm biến (như theo dõi chuyển động mắt, đo sóng não) đã cho phép ghi nhận chính xác các phản ứng sinh lý vô thức của khán giả. Những chỉ số như nhịp tim, độ giãn đồng tử hay mồ hôi tay giờ đây trở thành dữ liệu định lượng rõ ràng về cảm xúc. Ví dụ: AI có thể xác định chính xác giây thứ bao nhiêu trong một bộ phim khiến tim khán giả đập nhanh vì phấn khích, hay phân cảnh nào khiến sự chú ý của họ giảm sút (thể hiện qua chuyển động mắt rời rạc). Từ nền tảng đó, xu hướng “Giám tuyển Sinh trắc học” đang trỗi dậy mạnh mẽ. Thay vì dựa vào trực giác chủ quan của các nhà phê bình, các nhà sản xuất phim và bảo tàng ngày càng phụ thuộc vào các chỉ số sinh học này để đưa ra quyết định: Từ việc cắt dựng lại kết thúc phim để tối ưu hóa sự hưng phấn của khán giả, đến việc sắp đặt không gian triển lãm sao cho não bộ người xem đạt trạng thái thỏa mãn nhất.

“Thấu cảm” (empathy) là một năng lực tâm lý – xã hội phức tạp, có nguồn gốc từ khái niệm Einfuhlung trong tiếng Đức (nghĩa là “cảm vào bên trong”). Thấu cảm không chỉ dừng lại ở việc hiểu hay nhận diện cảm xúc, nỗi đau và hành vi của người khác, mà còn là một quá trình kết nối cảm xúc có động lực, trong đó cá nhân chia sẻ và nội hóa trải nghiệm cảm xúc của người khác.

Dựa trên học thuyết của Thánh Augustine, Giáo hội Công giáo Rôma tin rằng tất cả con người sinh ra đều kế thừa Tội Nguyên Tổ (peccatum originale). Do Adam và Eva chọn làm trái lời Thiên Chúa, con cháu của họ, tức nhân loại, chịu hệ quả (reatus) là mất đi sự bất tử. Nhưng bên cạnh đó, nhân loại còn chịu cả phần tội khiên (culpa) của Adam. Từ đó, mọi đứa trẻ sinh ra đã mắc tội lỗi, bị vấy bẩn, mất Ân sủng của Chúa (charis), và có khuynh hướng tha hóa hướng về Dục vọng (concupiscence). Từ giây phút chào đời, hành trình tôn giáo của con người là sự Chuộc Tội và kiếm tìm sự Cứu rỗi (apolutrosis). Trong Chính thống Ki-tô giáo Đông Phương hay Do Thái Giáo, con người vẫn mất đi sự bất tử tại Vườn Địa đàng như hình phạt chung (reatus) cho hành động của Adam và Eva. Tuy nhiên, từng con người sau hai Nguyên Tổ được sinh ra vẫn là một bản thể hoàn hảo, thuần khiết của Chúa, không bị ảnh hưởng bởi tội khiên (culpa) của tổ tiên mình. Đặc biệt trong Do Thái Giáo, con người có cả khuynh hướng Thiện (yetzer hara) và Ác (yetzer hatov). Và vì vậy, hành trình tôn giáo của con người là hướng tới cái Thiện và tái hợp với Chúa (Teshuva - Do Thái Giáo) hay để gìn giữ và trở thành hình ảnh phản chiếu chân thực của Chúa (Theosis - Chính thống Đông Phương Giáo).

"Bắc Ireland, hiện thuộc Vương quốc Anh, được điều hành thông qua một chính quyền tự trị theo mô hình chia sẻ quyền lực bắt buộc (power-sharing), hậu lịch sử xung đột chính trị - cộng đồng. Mô hình này yêu cầu Thủ tướng và Phó Thủ tướng phải có 1 người đến từ phe đảng Liên hiệp (mong muốn Bắc Ireland thuộc Vương Quốc Anh) và 1 người đến từ phe đảng Chủ nghĩa Dân tộc (mong muốn Ireland thống nhất), hai người này có quyền lực ngang bằng nhau và mọi quyết định đều phải được cả hai người thông qua. Tháng 2/2022, Đảng Liên hiệp Dân chủ rút khỏi chính quyền hành pháp, đóng băng chính quyền để phản đối các sắp xếp mà Vương Quốc Anh dành cho Bắc Ireland, bao gồm nhưng không giới hạn ở việc Bắc Ireland tiếp tục áp dụng một phần quy định của EU về hàng hoá nhằm tránh phải dựng “biên giới cứng” giữa Bắc Ireland và Cộng hoà Ireland thuộc EU,..."

Chứng chỉ học tập ngắn hạn (micro-credentials) là các chứng nhận tập trung vào một kỹ năng hoặc năng lực chuyên biệt, được thiết kế để giúp người học nhanh chóng bổ sung kiến thức, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động mà không cần theo học các chương trình dài hơi, ví dụ như chứng chỉ Phân tích dữ liệu, lập trình một ngôn ngữ cụ thể, marketing kỹ thuật số,... Trong bối cảnh trận tranh biện này, chứng chỉ học tập ngắn hạn phải có chứng nhận theo tiêu chuẩn của các doanh nghiệp, ví dụ chứng chỉ từ Google hoặc IBM được trao trên nền tảng Coursera.

Bồi thường kinh tế bao gồm nhưng không giới hạn ở: chuyển tiền hoặc bồi thường trực tiếp, đầu tư công, phân phối lại quyền sở hữu đất đai, v.v. Bồi thường chính trị bao gồm nhưng không giới hạn ở: trao thêm quyền biểu quyết hoặc tăng quyền đại diện trong bầu cử, quy định tỷ lệ ghế tối thiểu trong quốc hội hoặc cơ quan lập pháp dành cho các nhóm nhất định, trao quyền tự trị cho một khu vực hoặc cộng đồng, v.v.

Có hai trường phái triết học về tình yêu để lý giải khi nào chúng ta có tình yêu cho một người. Quan điểm tình yêu dựa trên phẩm chất cho rằng một người chỉ nên yêu một người khác khi họ thực sự trân trọng những phẩm chất nội tại của người đó, ví dụ như sự tử tế, trí thông minh, ngoại hình ưa nhìn của họ; tôi yêu bạn vì bạn là người như thế nào. Quan điểm tình yêu dựa trên sự gắn bó cho rằng một người chỉ nên yêu một người khác khi giữa họ đã hình thành những trải nghiệm chung và từ đó có sự gắn kết; tôi yêu bạn vì những gì chúng ta đã cùng trải qua.

Đấng cứu thế là một nhân vật được các nhà tiên tri báo trước là sẽ được phái xuống trần gian để giải cứu nhân loại, thiết lập công lý, và mang lại bình an.