Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Mô hình trọng nhân tài tập trung vào việc công nhận, nuôi dưỡng và thưởng cho những cá nhân có năng lực vượt trội thông qua các chương trình học nâng cao, trường chuyên/lớp chọn, học bổng thành tích và kỳ thi tuyển cạnh tranh. Quan điểm trung tâm của mô hình này là năng lực cá nhân (tài năng, sự chăm chỉ, thành tích) nên là yếu tố quyết định ai có thể tiếp cận cơ hội giáo dục chất lượng cao nhất. Mô hình ưu tiên tính tiếp cận hướng đến việc đảm bảo mọi cá nhân, bất kể nền tảng kinh tế, xã hội hay khả năng học tập, đều có cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng. Điều này có thể bao gồm giáo dục miễn phí hoặc giá rẻ, ưu tiên trao học bổng cho các ứng viên có hoàn cảnh khó khăn, hệ thống hỗ trợ cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, loại bỏ các rào cản tuyển chọn gắt gao và thiết kế chương trình học linh hoạt. Quan điểm trung tâm của mô hình này là giáo dục nên là một quyền lợi phổ quát, không bị hạn chế bởi năng lực cá nhân hay sự cạnh tranh.

Thuyết Internet Chết (Dead Internet Theory) là một thuyết âm mưu (conspiracy theory) cho rằng phần lớn nội dung trên Internet ngày nay không còn do con người tạo ra, mà được tự động sản xuất bởi bot, AI và các thuật toán, với mục tiêu thao túng dư luận, quảng cáo, và kiểm soát thông tin.

Chủ nghĩa nữ quyền Marxist là một nhánh của phong trào nữ quyền. Theo quan điểm này, áp bức phụ nữ bắt nguồn chủ yếu từ hệ thống tư bản, nơi phụ nữ bị bóc lột không chỉ trong lao động sản xuất mà còn trong lao động tái sản xuất (như chăm sóc con cái, nội trợ, sinh sản...). Chủ nghĩa nữ quyền Marxist cho rằng: Gia đình hạt nhân và phân công lao động theo giới là công cụ duy trì trật tự tư bản. Đồng thời, sự giải phóng phụ nữ không thể đạt được hoàn toàn nếu chỉ dựa vào cải cách pháp lý hay thay đổi văn hóa, mà phải đi cùng với thay đổi cấu trúc kinh tế, đặc biệt là xóa bỏ sự chiếm hữu tư liệu sản xuất và chống áp bức giới tính cần gắn liền với đấu tranh giai cấp.

Khu Tam Thái Tử không phải là một địa danh chính thức, mà là cách gọi phổ biến để chỉ những khu vực phức tạp nằm gần biên giới Campuchia, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp và cộng đồng người Trung Quốc. Một trong những khu vực nổi bật được gọi là "Tam Thái Tử" nằm tại thành phố Bavet, tỉnh Svay Rieng, gần biên giới với Việt Nam. Cụ thể, khu vực này cách Cửa khẩu Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh) chỉ vài km về phía bên trái khi nhập cảnh từ Việt Nam.

Trong thế giới Minecraft, bạn có thể lựa chọn giữa hai chế độ sống: Chế độ Sáng tạo (Creative Mode) và Chế độ Sinh tồn (Survival Mode). Ở Chế độ Sáng tạo, bạn trở thành một "vị thần" trong thế giới của riêng mình. Bạn không bị giới hạn bởi cái đói, thời gian, hay nguy hiểm. Bạn có thể bay, xây dựng vô hạn, và tạo ra bất kỳ thứ gì mà bạn tưởng tượng, từ lâu đài trên mây đến thành phố dưới biển. Không có gì có thể đe dọa bạn, không có cái chết, và không có hình phạt cho sai lầm. Ngược lại, ở Chế độ Sinh tồn, cuộc sống là một chuỗi những thử thách. Bạn phải tự tay khai thác tài nguyên, xây dựng nơi trú ẩn, chế tạo công cụ, và chống lại quái vật vào ban đêm. Bạn phải ăn để sống, có thể bị tổn thương, và cái chết là một hậu quả thật. Mỗi thành quả đạt được đều đi kèm với mồ hôi, thời gian và rủi ro.

- Keshi: ca sĩ R&B người Mỹ gốc Việt, được mệnh danh là hoàng tử nhạc Lofi - Chimamanda Ngozi Adichie: nữ nhà văn Nigeria thành danh ở Mỹ - Ocean Vuong (Vương Quốc Vinh): nhà thơ gốc Việt nổi tiếng trên văn đàn Mỹ

Cáo Già là một nhà hoạt động vì quyền động vật. Trong một cuộc phiêu lưu, Cáo Già tìm ra một nút đỏ mà khi ấn sẽ khiến cho mọi loài động vật có khả năng cảm nhận và suy nghĩ tương đương với con người. Hành động này sẽ là không thể vãn hồi.

Trong bối cảnh hiện đại, nhiều tác phẩm nghệ thuật đã gây tranh cãi vì bị cho là khuyến khích hành vi bạo lực, gieo rắc thù hận, hoặc gây tổn thương sâu sắc đến những nhóm cộng đồng cụ thể (dựa trên tôn giáo, chủng tộc, giới tính, xu hướng tính dục, quá khứ lịch sử, v.v.). Những tác phẩm này có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức như âm nhạc (rap cổ súy trả thù, bạo lực súng đạn), tranh vẽ (biếm họa xúc phạm tôn giáo), phim ảnh (tôn vinh hành vi khủng bố), hoặc thơ, truyện (bạo lực ngôn từ nhắm vào các cộng đồng khác nhau). Các ví dụ bao gồm: bức ảnh “Immersion” (tạm dịch: “Ngâm”) của nhiếp ảnh gia Andres Serrano, chương trình “Family Guy”. Các tác phẩm trên được cho là có những hậu quả sâu rộng như thù hận giữa các cộng đồng trong xã hội, kỳ thị, bạo lực, phân cực giữa các nhóm chính trị, etc. Tuy nhiên, nhiều nghệ sĩ lập luận rằng họ chỉ đang phản ánh thực trạng, bày tỏ cảm xúc cá nhân, hoặc sử dụng yếu tố gây sốc hoặc trào phúng để thu hút sự chú ý vào vấn đề xã hội.

Chủ nghĩa Duy Con Người (Anthropocentrism) là học thuyết cho rằng con người là trung tâm của mọi sự vật/ sự việc, và là thực thể quan trọng nhất trong vũ trụ. Học thuyết này thường được sử dụng để đánh giá/ diễn giải thế giới dựa trên các giá trị và kinh nghiệm của con người. Trong các cuộc thảo luận về quyền động vật, Chủ nghĩa Duy Con người thường được biểu hiện qua các đánh giá của con người về quyền động vật dựa trên các giá trị giống con người (i.e. trí thông minh, khả năng cảm nhận, etc.) và các thang đạo đức của con người. Các ví dụ bao gồm, nhưng không giới hạn: việc cho rằng có thiên đàng dành cho chó mèo, việc đề cao khả năng trí nhớ và cảm xúc của voi, việc nhấn mạnh khả năng cảm nhận nỗi đau của các động vật cấp thấp như cá, việc ví việc đập muỗi như sát sinh. Ngược lại với chủ nghĩa duy con người cũng tồn tại các chủ nghĩa khác như chủ nghĩa sinh thái (eco-centrism), cho rằng con người là một phần bình đẳng trong mạng lưới sự sống, yêu cầu con người cần cân nhắc tác động của hành động lên toàn bộ hệ sinh thái và thay đổi cách ứng xử, từ việc khai thác tài nguyên vô hạn sang tôn trọng và bảo vệ đa dạng sinh học cũng như sự cân bằng tự nhiên. Theo đó, chủ nghĩa sinh thái chỉ trích việc ưu tiên các loài nhất định vì sự tương đồng của chúng với con người, cũng như phản đối quan niệm rằng "bảo vệ môi trường là vì tương lai con em chúng ta," mà cho rằng mà cho rằng mọi thành phần trong tự nhiên đều có giá trị riêng, cần được tôn trọng và bảo vệ ngay ở hiện tại, không chỉ vì lợi ích lâu dài của loài người.

Liên minh Châu Âu (EU) là một tổ chức kinh tế và chính trị liên quốc gia, có danh sách thành viên bao gồm 27 quốc gia trong đó chủ yếu ở Châu Âu. Các quốc gia thành viên ủy quyền một phần đưa quyết định và lập chính sách cho Liên minh, tức là chia sẻ quyền lực cai trị với Liên minh. Một số đặc điểm nổi bật của Liên minh Châu Âu bao gồm: người dân của các quốc gia thành viên có quyền tự do di cư và làm việc ở bất kỳ quốc gia thành viên nào khác; một số quốc gia thành viên tham gia vào khu vực đồng Euro, lấy đồng Euro làm đơn vi tiền tệ chính thức và ủy quyền đưa ra chính sách tiền tệ cho Ngân hàng Trung ương Châu Âu; không có thuế quan giữa các quốc gia thành viên, v.v. Hiện tại, Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) là khối gồm 33 quốc gia Mỹ Latin và Caribe với mục đích liên kết các quốc gia này để tăng cường đối thoại chính trị và hội nhập văn hóa xã hội của khu vực, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao phúc lợi cho người dân. Cộng đồng có chức năng tổ chức những hội đàm, hội nghị nhưng không có chức năng hành pháp hoặc lập pháp cụ thể, tức là không thể tạo những thỏa thuận có ràng buộc giữa các quốc gia thanh viên.

Thuốc "Ngọc Ngà" là một loại dược phẩm mà khi người bệnh uống vào, họ sẽ ngay lập tức khỏi bệnh và quay trở về trạng thái sống như trước khi mắc bệnh (không loại trừ khả năng tái phát). Đổi lại, người sử dụng thuốc sẽ đánh mất tất cả ký ức về một người quan trọng nhất trong cuộc đời họ. Voi Trung Niên là một người đang ở độ tuổi trung niên, vừa được chẩn đoán mắc một căn bệnh hiểm nghèo với tỷ lệ chữa trị thành công rất thấp. Thỏ Ngọc bỗng hiện ra và cho phép ông lựa chọn uống thuốc Ngọc Ngà. Tuy nhiên, quyết định này phải được đưa ra ngay lập tức. Thuốc chỉ được sử dụng 1 lần và nếu từ chối, Thỏ Ngọc sẽ biến mất, và cơ hội ấy cũng sẽ không bao giờ quay lại.

Thành phố 15 phút là mô hình thiết kế đô thị tập trung vào việc xây dựng các thành phố tự cung tự cấp, nơi mà mọi nhu cầu thiết yếu của cư dân như làm việc, học tập, mua sắm, chăm sóc sức khỏe và giải trí đều có thể tiếp cận trong vòng 15 phút đi bộ hoặc đi xe đạp từ nhà. Nó nhấn mạnh phát triển đa chức năng, dịch vụ địa phương và tính bền vững của phát triển đô thị. Mô hình này được giới thiệu vào năm 2016 bởi nhà đô thị học Carlos Moreno và nhanh chóng được đánh giá như một giải pháp giảm thiểu tình trạng quá tải giao thông, ô nhiễm môi trường, cô lập xã hội, và sự chuyên môn hóa về khu vực của các tiện ích xã hội. Tuy nhiên, nhiều tranh cãi cho rằng mô hình này sẽ gây ra quá tải dân số đô thị, bất bình đẳng xã hội, và sự hình thành các “bong bóng địa phương” – nơi cư dân bị giới hạn trong không gian sống quen thuộc, làm suy giảm sự tương tác, giao thoa văn hóa và cơ hội tiếp cận tài nguyên đô thị ở quy mô rộng hơn.

Trong xã hội, nhiều hành động và quan niệm thường bị đánh giá một cách nhị nguyên — hoặc là đúng, hoặc là sai. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn những cách nhìn nhận phức tạp hơn. Góc nhìn "Hươu Cao Cổ" cho rằng có những hành động mang tính nghĩa vụ đạo đức (moral duty) — tức là hành động đó vừa đúng đắn vừa bắt buộc, được xã hội coi là điều hiển nhiên mà ai cũng phải làm. Những hành động này không được khen ngợi/ thưởng vì đơn giản, đó là điều phải làm. Ví dụ: không giết người. Ngược lại, góc nhìn "Heo Con" đánh giá một hành động là vượt trên nghĩa vụ đạo đức (supererogatory). Đây là những hành vi đúng đắn và được cho phép về mặt đạo đức, nhưng không bắt buộc. Nếu được thực hiện, những hành động này thường nhận được sự tuyên dương/ thưởng vì chúng vượt khỏi những gì được kỳ vọng ở một cá nhân. Ví dụ: luôn tử tế, giúp đỡ người khác.

Trong quá trình thúc đẩy bình đẳng giới trong xã hội (ví dụ: nghề nghiệp, ngành nghiên cứu, tỉ lệ giới trong các trường đại học), hiện tượng "Di cư Nam giới" (male flight) mô tả tình trạng số lượng nam giới rời bỏ một lĩnh vực kinh tế nào đó cao hơn số lượng phụ nữ gia nhập vào. Điều này thường phản ánh việc ngành nghề đó dần bị coi nhẹ và nhận được ít đầu tư hơn. Tuy vậy, hiện tượng “di cư nam giới” cũng được xem là biểu hiện của sự tái cấu trúc không gian giới, trong đó phụ nữ dần chiếm lĩnh vị trí trung tâm ở những lĩnh vực từng bị nam giới thống trị. Một số ví dụ tiêu biểu cho hiện tượng "Di cư Nam giới" bao gồm: các ngành kế toán, y tá, bác sĩ thú y tại Mỹ; ngành sư phạm tại Việt Nam; hay hoạt động cổ vũ (cheerleading) tại các trường đại học Mỹ, v.v.

Hãy tưởng tượng hai thế giới có thể xảy ra. Ở thế giới 1, 25% dân số có chất lượng cuộc sống rất cao và 75% dân số có chất lượng cuộc sống rất thấp. Ở thế giới 2, tất cả mọi người đều có chất lượng cuộc sống thấp.