Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Chủ nghĩa nữ quyền Marxist là một nhánh của phong trào nữ quyền. Theo quan điểm này, áp bức phụ nữ bắt nguồn chủ yếu từ hệ thống tư bản, nơi phụ nữ bị bóc lột không chỉ trong lao động sản xuất mà còn trong lao động tái sản xuất (như chăm sóc con cái, nội trợ, sinh sản...). Chủ nghĩa nữ quyền Marxist cho rằng: Gia đình hạt nhân và phân công lao động theo giới là công cụ duy trì trật tự tư bản. Đồng thời, sự giải phóng phụ nữ không thể đạt được hoàn toàn nếu chỉ dựa vào cải cách pháp lý hay thay đổi văn hóa, mà phải đi cùng với thay đổi cấu trúc kinh tế, đặc biệt là xóa bỏ sự chiếm hữu tư liệu sản xuất và chống áp bức giới tính cần gắn liền với đấu tranh giai cấp.

Liên minh Châu Âu (EU) là một tổ chức kinh tế và chính trị liên quốc gia, có danh sách thành viên bao gồm 27 quốc gia trong đó chủ yếu ở Châu Âu. Các quốc gia thành viên ủy quyền một phần đưa quyết định và lập chính sách cho Liên minh, tức là chia sẻ quyền lực cai trị với Liên minh. Một số đặc điểm nổi bật của Liên minh Châu Âu bao gồm: người dân của các quốc gia thành viên có quyền tự do di cư và làm việc ở bất kỳ quốc gia thành viên nào khác; một số quốc gia thành viên tham gia vào khu vực đồng Euro, lấy đồng Euro làm đơn vi tiền tệ chính thức và ủy quyền đưa ra chính sách tiền tệ cho Ngân hàng Trung ương Châu Âu; không có thuế quan giữa các quốc gia thành viên, v.v. Hiện tại, Cộng đồng các Quốc gia Mỹ Latinh và Caribe (CELAC) là khối gồm 33 quốc gia Mỹ Latin và Caribe với mục đích liên kết các quốc gia này để tăng cường đối thoại chính trị và hội nhập văn hóa xã hội của khu vực, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, kích thích tăng trưởng kinh tế và nâng cao phúc lợi cho người dân. Cộng đồng có chức năng tổ chức những hội đàm, hội nghị nhưng không có chức năng hành pháp hoặc lập pháp cụ thể, tức là không thể tạo những thỏa thuận có ràng buộc giữa các quốc gia thanh viên.

Trong quá trình thúc đẩy bình đẳng giới trong xã hội (ví dụ: nghề nghiệp, ngành nghiên cứu, tỉ lệ giới trong các trường đại học), hiện tượng "Di cư Nam giới" (male flight) mô tả tình trạng số lượng nam giới rời bỏ một lĩnh vực kinh tế nào đó cao hơn số lượng phụ nữ gia nhập vào. Điều này thường phản ánh việc ngành nghề đó dần bị coi nhẹ và nhận được ít đầu tư hơn. Tuy vậy, hiện tượng “di cư nam giới” cũng được xem là biểu hiện của sự tái cấu trúc không gian giới, trong đó phụ nữ dần chiếm lĩnh vị trí trung tâm ở những lĩnh vực từng bị nam giới thống trị. Một số ví dụ tiêu biểu cho hiện tượng "Di cư Nam giới" bao gồm: các ngành kế toán, y tá, bác sĩ thú y tại Mỹ; ngành sư phạm tại Việt Nam; hay hoạt động cổ vũ (cheerleading) tại các trường đại học Mỹ, v.v.

1: Một đoạn trích trong truyện ngắn “Những vùng trời khác nhau" của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã được sử dụng làm ngữ liệu cho bài thi môn Ngữ Văn kỳ thi THPTQG năm 2025. Từ đó, những mô tả về mối quan hệ giữa hai nhân vật chính đã trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi của cộng đồng mạng dạo gần đây. 2: “Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lần đầu gặp gỡ, Lê không có thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trắng trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn trở thành đôi bạn thân. Họ cùng về Nghệ An đóng quân cạnh làng của Lê. Trong một trận chiến đấu, Sơn bị thương nặng phải vào Quân y viện. Khi Sơn trở lại đơn vị, anh được phân công tiếp tục ở lại Nghệ An, còn Lê được điều động ra Hà Nội. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đến chiến đấu ở những vùng trời khác nhau. 3: Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung quanh ì ầm tiếng sấm và tiếng nước lũ đổ về.... Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành quân. Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn: – Mấy hôm nay ngày nào chúng cũng cho máy bay trinh sát... -Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá... – Tớ rất tin... Tớ rất tin cậu! ...Họ chia nhau tấm giát nằm, vài tấm do sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu. Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – "Đi nhá!”. Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy. [...] Thế là hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ... Lê tựa lưng vào vách ụ pháo và nhớ lại giấc mơ vừa quả: Phải rồi, Sơn có ra ngoài này đâu? Sơn đang chiến đấu trong vùng trời quê hương của Lê. Ngày nào hai người mới từ biệt nhau trên gò đất trận địa của đại đội Sơn,.... Đất phù sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh “Như thế là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách thú vị – bên cạnh Hà Nội, cái thành phố Thủ đô mà Sơn từng thân thuộc từng gốc cây, từng mảnh tường và cả từng sắc mây trên nóc phổ".”

1: Amanda Nguyễn sinh năm 1991 tại bang California, Mỹ. Cô là nhà sáng lập của tổ chức nhân quyền Rise tại Hoa Kỳ, là người khởi xướng phong trào Stop Asian Hate và cô cũng tham gia soạn thảo luật để đấu tranh cho quyền của những người sống sót sau bạo lực tình dục. 2: Năm 2025, Amanda Nguyễn trở thành phi hành gia nữ gốc Việt đầu tiên bay vào vũ trụ. Hành trình của cô được thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường không gian lên sức khỏe thực vật và thử nghiệm một số công nghệ hỗ trợ sức khỏe mới của các nhà khoa học tại MIT. Tuy nhiên, cũng trong chuyến hành trình này, Amanda đã lựa chọn hợp tác cùng Blue Origin, một tập đoàn hàng không vũ trụ thuộc sở hữu của tỷ phú Jeff Bezos. Cả Bezos và doanh nghiệp của hắn đều là trọng tâm của nhiều cáo buộc về các vụ tấn công tình dục, nguy hiểm lao động, bóc lột lao động, truyền thông bẩn, gian lận thuế. Sự thân hữu của Bezos đối với những thành viên giới tài phiệt cai trị khác, như Donald Trump, một điều đang trực tiếp ảnh hưởng đến quyền tự do của người dân Mỹ và thế giới cũng là một điểm nhấn. Và cụ thể hơn, chuyến bay này được thực hiện bởi Blue Origin nhằm mục đích thu lợi nhuận từ du lịch hàng không vũ trụ dành cho giới tài phiệt - một ngành du lịch bị phản đối dữ dội vì tính chất hưởng thụ của nó cũng như tác hại to lớn của nó đối với môi trường.

Theo nội dung dự thảo thỏa thuận khoáng sản vào ngày 25 tháng 2 năm 2025, Mỹ và Ukraine sẽ thành lập Quỹ Đầu tư Tái thiết. Quỹ này sẽ được tài trợ từ việc khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên chưa được khai thác của Ukraine. Cụ thể, Ukraine sẽ đóng góp vào quỹ 50% tổng doanh thu sau khi trừ đi chi phí vận hành từ các nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình, bao gồm khoáng sản, hydrocacbon và các vật liệu khai thác khác. Đổi lại, Mỹ cam kết hỗ trợ dài hạn để phát triển một Ukraine “ổn định và thịnh vượng về kinh tế.”

Botgymdam, một trend tiktok được khởi xướng bởi một tiktoker Việt Nam thuộc cộng đồng LGBTQI+, thể hiện các video về những người đàn ông có cơ thể cường tráng, mạnh mẽ nhưng thể hiện các hành động nữ tính. Trend này được hưởng ứng mạnh mẽ vì sự hài hước cũng như thay đổi góc nhìn về đặc điểm của bộ phận các bạn bottom trong cộng đồng, tuy nhiên cũng có nhiều sự nghi ngại vì sử dụng các hình ảnh cơ thể nhạy cảm hay queerbaiting

NBA (National Basketball Association) là liên đoàn bóng rổ chuyên nghiệp lớn nhất tại Hoa Kỳ và đóng vai trò tổ chức giải đấu bóng rổ chuyên nghiệp ở Bắc Mỹ. Tính đến thời điểm hiện tại, NBA là liên đoàn bóng rổ mạnh nhất thế giới, khi chiến thắng đa số các giải đấu có quy mô quốc tế và thu hút được nhiều cầu thủ quốc tế thi đấu ở giải đấu quốc nội. Tuy vậy, hiện nay trong giải đấu quốc nội của NBA, đã xuất hiện một số cầu thủ trẻ quốc tế đang vươn lên trở thành những cá nhân xuất sắc nhất trong giải đấu, vượt qua cả những cầu thủ đến từ Hoa Kỳ (như Giannis Antetokounmpo đến từ Hy Lạp, Luka Doncic đến từ Slovenia, Nikola Jokic đến từ Serbia,...). Cùng với đó, ở giải đấu quốc tế gần nhất của Olympic là Paris 2024, những cầu thủ xuất sắc nhất đến từ Hoa Kỳ mặc dù đạt được chức vô địch nhưng mức độ chênh lệch của họ so với các đội thi đến từ quốc gia khác là không quá đáng kể (Chỉ chênh 10.2 điểm mỗi trận, trung bình mỗi đội thường ghi được 80 đến hơn 100 điểm trong 1 trận đấu)

Luigi Mangione là nghi phạm trong vụ sát hại Brian Thompson, Giám đốc điều hành của UnitedHealthcare. UnitedHealthcare là nhà cung cấp bảo hiểm y tế lớn nhất tại Hoa Kỳ và đã gây tranh cãi vì nhiều lần từ chối điều trị và chi trả cho bệnh nhân cũng như đẩy mạnh giá cả của các loại thuốc và hệ thống điều trị. Sau khi Luigi Mangione bị bắt, một làn sóng ủng hộ trên mạng xã hội đã nổi lên và tôn vinh Luigi Mangione như một người anh hùng đại diện cho tầng lớp trung lưu và người nghèo. Vào ngày 1 tháng 4 năm 2025, Bộ trưởng bộ tư pháp Hoa Kỳ Pam Bondi bày tỏ mong muốn đặt mức án tử hình cho Luigi Mangione. Hành động này là một phần trong nỗ lực khôi phục việc sử dụng rộng rãi án tử hình trong các vụ án liên bang - vốn là mục tiêu của tổng thống Donald Trump

Khu đô thị Phú Mỹ Hưng được xây dựng trên diện tích đất trước đây là đầm lầy, một vùng đất thấp với hệ sinh thái đa dạng. Sau quá trình cải tạo, khu vực này đã trở thành một trung tâm đô thị hiện đại, thu hút dân cư thuộc tầng lớp trung lưu và thượng lưu nhờ cơ sở hạ tầng tốt và môi trường sống chất lượng. Tuy nhiên, việc này cũng góp phần làm gia tăng sự phân hóa dân cư, khi các khu vực xung quanh vẫn giữ mức sống thấp hơn, tạo ra một sự chênh lệch rõ rệt trong xã hội.

Luigi Mangione là nghi phạm trong vụ sát hại Brian Thompson, Giám đốc điều hành của UnitedHealthcare. UnitedHealthcare là nhà cung cấp bảo hiểm y tế lớn nhất tại Hoa Kỳ và đã gây tranh cãi vì nhiều lần từ chối điều trị và chi trả cho bệnh nhân. Sau khi Mangione bị bắt, một làn sóng ủng hộ trên mạng xã hội đã nổi lên, với nhiều người dùng coi Mangione là một anh hùng thời hiện đại.

Triết lý "Di chuyển nhanh và phá vỡ mọi thứ" của Thung lũng Silicon ưu tiên đổi mới nhanh chóng, thử nghiệm và phá vỡ thị trường hơn là sự thận trọng, thiết lập quy đinh hoặc cân nhắc các hậu quả lâu dài. Được phổ biến bởi Meta, phương châm này thể hiện văn hóa khởi nghiệp coi trọng sự linh hoạt, chấp nhận rủi ro và khả năng mở rộng trong các công ty/tổ chức trên nhiều lĩnh vực. Ví dụ về các tổ chức thể hiện phương châm này bao gồm: Ủy ban Hiệu quả Chính phủ (DOGE) của Elon Musk, Dịch vụ AI (Bard) của Google, v.v.

Trong nhiều nền văn hoá, phụ nữ bị hạn chế tiếng nói chính thống đã dùng ca hát và thơ ca dân gian ẩn danh để kháng cự, chế giễu, và khẳng định chủ thể tính danh của mình. Landay là những bài thơ dân gian truyền miệng, thường ẩn danh, do phụ nữ mù chữ ở Afghanistan sáng tác, với nội dung táo bạo liên quan đến tình dục và những hành vi có thể bị trừng phạt bằng cái chết. Nhiều bài landay châm biếm đàn ông về sự hèn nhát trên giường và ngoài chiến trận, qua đó phá vỡ chuẩn mực xã hội bằng cách vừa quyến rũ vừa chế giễu những kỹ năng được coi là biểu tượng sức mạnh nam giới. Tương tự, trong một số cộng đồng châu Phi, phụ nữ ứng tác các bài hát ngắn gọi là “toast” để chế giễu sự yếu kém của chồng trong quan hệ tình dục hoặc năng lực chiến đấu, như một cách nói điều không thể nói công khai. Trong xã hội phong kiến, phụ nữ Việt ít được ghi nhận trong văn chương chính thống, nhưng thông qua ca dao, hò, lý, hát ru, họ bộc lộ tình cảm và đôi khi châm biếm đàn ông hoặc phê phán xã hội. Ví dụ: nhiều câu ca dao chế giễu chồng ham rượu, cờ bạc hay sự bất tài của kẻ có quyền.

Một số nhà sử học cho rằng Phật giáo ra đời như phản ứng chống lại hệ thống đẳng cấp bất bình đẳng của Ấn Độ giáo và nạn tham nhũng trong tầng lớp Brahmana, Kshatriya. Điều này khiến tôn giáo này trở nên hấp dẫn với các đẳng cấp thấp. Phật giáo nhấn mạnh mọi người đều có thể đạt giác ngộ, trái ngược quan niệm trước đó chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu. Tuy nhiên, trong các tu viện vẫn tồn tại quy định phân biệt giới, như 58 giới luật chỉ áp dụng cho ni cô (ví dụ: không được ra ngoài ban đêm, phải tôn trọng các ni đồng nam trẻ hơn). Nhiều học giả cho rằng điều này nhằm duy trì sự ủng hộ xã hội, vì tu sĩ sống nhờ cúng dường, không được tự kiếm sống (theo kinh Vinaya).

Phim ảnh và truyền thông đại chúng thường khắc họa một kiểu mối quan hệ “điển hình” giữa nhân vật nữ (thường là phụ nữ dị tính) và nhân vật nam đồng tính. Họ thường xuất hiện cùng nhau như một cặp/hội bạn thân. Trong đó, nhân vật nam đồng tính thường được gắn liền với những đặc tính được cho là nữ tính (có gu thời trang, rất quan tâm chuyện tình cảm,...)

Chính sách hành động tích cực trong tranh biện nhằm thúc đẩy bình đẳng giới và tăng cường cơ hội cho phụ nữ yêu cầu rằng ít nhất một phần ba thành viên trong mỗi đoàn/mỗi đơn vị phải là phụ nữ. Quy định này được thiết kế để khắc phục sự mất cân bằng giới vốn tồn tại lâu dài, đồng thời khuyến khích sự tham gia mạnh mẽ hơn của phụ nữ trong cộng đồng tranh biện.

“Gia đình do lựa chọn” (chosen family) là một nhóm người không có quan hệ huyết thống nhưng cung cấp sự hỗ trợ về mặt tinh thần, xã hội, và đôi khi cả vật chất. Mối quan hệ này được hình thành dựa trên sự gắn kết tự nguyện, thay vì dựa trên huyết thống, và thường đảm nhận vai trò của một gia đình truyền thống. “Gia đình do lựa chọn” rất phổ biến trong cộng đồng LGBTQ+, đặc biệt là với những người có ít hoặc không còn liên hệ với gia đình ruột thịt – thường do bị từ chối hoặc chịu tổn thương trong quá khứ.