Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

(1) Trong xã hội Mỹ thập niên 1960, việc chăm sóc và nuôi dưỡng con cái chủ yếu được mặc định là trách nhiệm của phụ nữ. Nam giới được xã hội kỳ vọng và cho phép dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động chính trị hay lý tưởng cá nhân, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc họ bỏ bê trách nhiệm gia đình. (2) Năm 1965, Norman Morrison, một nhà hoạt động phản chiến người Mỹ, đã tự thiêu trước Lầu Năm Góc năm để phản đối việc Mỹ xâm lược Việt Nam. Ông ra đi đột ngột, không báo trước, để lại vợ cùng ba con nhỏ. Anne - vợ ông - vốn cũng là người yêu chuộng hòa bình và từng tham gia biểu tình, vận động nhằm chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, cái chết của Morrison đã để lại cú sốc tâm lý nặng nề cho bà và các con, một vết thương họ chưa bao giờ thực sự vượt qua được. (3) Trong khoảng thời gian Mỹ xâm lược Việt Nam, phụ nữ Việt Nam gánh chịu thiệt hại rất lớn, cả từ bạo lực trực tiếp lẫn gánh nặng xã hội ở hậu phương.

Mai-Mai (hay còn gọi là Mayi Mayi) dùng để chỉ các nhóm dân quân có vũ trang, hoạt động chủ yếu ở miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Các nhóm này vẫn tiếp tục tồn tại do các nỗ lực giải giáp, giải ngũ và tái hòa nhập (DDR) nhiều lần thất bại. Do lịch sử xung đột tại khu vực này, mà lực lượng chính phủ gần như vắng bóng, an sinh xã hội không ổn định, và các mối đe doạ an ninh thường trực khiến một số nhóm được cộng đồng địa phương coi là lực lượng tự vệ duy nhất. Một số nhóm cũng hình thành từ các cộng đồng từng bị áp bức. Họ duy trì hoạt động nhờ buôn bán khoáng sản bất hợp pháp, thu thuế hoặc nhận quyên góp tại địa phương. Khu vực này thường xuyên xảy ra các cuộc giao tranh cục bộ do tranh chấp tài nguyên, đất đai giữa các nhóm Mai-Mai và xung đột với lực lượng chính phủ.

Đa dạng thần kinh (neurodiversity) là quan điểm cho rằng sự khác biệt giữa các cá nhân trong cách nhận thức, học tập, và tương tác xã hội là bình thường và tất yếu, thay vì bị xem là những "rối loạn" (disorders). Các tình trạng thường được xem là nằm trong phổ đa dạng thần kinh bao gồm, nhưng không giới hạn ở: Rối loạn Tăng động Giảm chú ý (ADHD), Rối loạn Phổ Tự kỷ (ASD), và các dạng khác của sự khác biệt về thần kinh. Thuật ngữ "queer" được dùng để chỉ những bản dạng giới, xu hướng tính dục và cách thể hiện giới nằm ngoài hệ thống dị tính (heteronormativity) và nhị nguyên giới (gender binary).

Trung tâm Kennedy, tên đầy đủ là Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn John F. Kennedy, là một tổ chức văn hóa hàng đầu tọa lạc tại Washington, D.C. Khai trương vào năm 1971, nơi đây là trung tâm quốc gia cho các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, tổ chức nhiều sự kiện như kịch, múa, ba lê, hòa nhạc giao hưởng, nhạc jazz và nhạc đại chúng. Trung tâm là nơi hoạt động của các tổ chức danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia và Nhà hát Opera Quốc gia Washington. Được đặt theo tên Tổng thống John F. Kennedy, trung tâm còn thúc đẩy giáo dục và các chương trình tiếp cận nghệ thuật trên toàn nước Mỹ. Đội ngũ sáng tạo đứng sau vở opera Fellow Travelers, một vở opera nói về cuộc khủng hoảng Lavender ("Lavender Scare") nhằm chống lại cộng đồng LGBTQ+ vào những năm 1950s, đã hủy bỏ một buổi biểu diễn đã lên kế hoạch tại Trung tâm Kennedy ở Washington, D.C., để phản đối việc chính quyền Trump gần đây tiếp quản trung tâm biểu diễn nghệ thuật này mặc dù vẫn chưa có thông báo chính thức từ chính quyền Trump về việc họ có được phép trình diễn hay không. Trong lá thư của nhóm Fellow Travelers có đoạn viết: “Fellow Travelers là một câu chuyện tình yêu lấy bối cảnh là cuộc thanh trừng tàn nhẫn những người LGBTQ+ khỏi Bộ Ngoại giao vào những năm 1950. [...] Việc mở rộng quyền tự do cho tất cả mọi người là những giá trị cốt lõi của vở opera và cuốn sách mà vở kịch dựa trên. Việc chính quyền hiện tại tiếp quản Trung tâm Kennedy và nhiều chính sách của chính quyền này mâu thuẫn với những giá trị đó”. Họ nói thêm rằng Trung tâm không còn là “nơi mà nhóm cảm thấy thoải mái khi trình bày tác phẩm nữa”.

TRÀ là một ứng dụng được phát triển dành riêng cho phụ nữ, với mục tiêu chính là bảo vệ họ trong hẹn hò và các mối quan hệ cá nhân. Ứng dụng yêu cầu tất cả người dùng phải xác thực danh tính để đảm bảo về định danh của họ. Về tính năng, TRÀ hoạt động tương tự như một nền tảng bách khoa toàn thư: người dùng có thể đăng tải thông tin về đàn ông, chẳng hạn như tên, tuổi, hình ảnh nhận dạng, và chia sẻ đánh giá của họ, từ tình trạng hẹn hò cho đến các cáo buộc liên quan đến hành vi xâm hại tình dục.

Trong tác phẩm Godfather, Vito Corleone và Michael Corleone là 2 người đứng đầu nổi bật của gia đình Corleone, 1 trong 5 gia đình tội phạm lớn nhất ở thành phố New York những năm 1940. Phong cách lãnh đạo của Vito Corleone nhấn mạnh vào niềm tin và các mối quan hệ: Ông tin tưởng cấp dưới của mình, đặc biệt là người thân và những người mang ơn ông; phân chia vai trò, quyền lực rõ ràng trong băng đảng; không can thiệp vào công việc của đàn em; ưu tiên giải quyết mâu thuẫn bằng cách đàm phán, thương lượng; v.v. Ngược lại, phong cách lãnh đạo của Michael Corleone lại đề cao sự quyết đoán và kiểm soát: Ông hạn chế tối đa quyền lực của đàn em, kể cả là người nhà (VD: Chuyển Tom Hagen từ vai trò cố vấn cấp cao xuống thành luật sư của gia đình); mọi quyết định trong hoạt động của băng đảng đều phải thông qua ông; sẵn sàng thay thế hoặc loại bỏ bất kỳ ai không còn phù hợp, kể cả thân tín của mình; v.v.

Giáo hoàng là người kế vị Thánh Phêrô và là người đại diện Thiên Chúa ở trần gian, Giáo hoàng có quyền tối thượng đối với Giáo hội Công giáo Rôma của mình trên khắp thế giới; là vị chủ chăn, người Cha tinh thần của toàn bộ hơn 1,3 tỉ người Công giáo Rôma. Giáo hoàng buộc phải là đàn ông và độc thân trong suốt phần đời. Trong bối cảnh của trận tranh biện này, Vị Giáo hoàng đương nhiệm vừa qua đời và Mật nghị hồng y được tiến hành để bầu ra vị Giáo hoàng mới. Do điều kiện thắng cử khó khăn (2/3 tổng phiếu bầu) và xảy ra nhiều mâu thuẫn giữa các hồng y do mỗi người đều mắc một vấn đề liên quan đến đạo đức (tham quyền lực, có con riêng...), Mật nghị bị kéo dài và ảnh hưởng đến niềm tin của các giáo dân. Cuối cùng, Hồng y H, người đạo đức nhất, được bầu làm Giáo hoàng. Tuy nhiên, H là một người liên giới tính (có cả bộ phận sinh dục nam và tử cung), và thông tin này có khả năng bị truyền ra ngoài

Trong phạm vi trận tranh biện này, thế giới Pa Kaio vận hành theo cách sau: xã hội được chia thành các nhóm khác nhau dựa trên những đặc điểm tính cách chủ đạo như dũng cảm, thông minh, nhân hậu, trung thực, v.v. Mỗi nhóm có một vai trò cụ thể trong xã hội. Những người thuộc nhóm Dũng cảm sẽ đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ và duy trì an ninh, trong khi nhóm Thông minh tập trung vào giáo dục và nghiên cứu khoa học. Những cá nhân có tính cách Nhân hậu sẽ phụ trách các lĩnh vực liên quan đến chăm sóc sức khỏe và phúc lợi cộng đồng, còn những người thuộc nhóm Trung thực sẽ đảm nhận các công việc liên quan đến luật pháp và công lý. Khi thanh thiếu niên đến độ tuổi trưởng thành, họ sẽ làm bài kiểm tra để xác định đặc điểm nổi trội nhất của mình. Dựa trên kết quả, họ sẽ được phân vào nhóm tương ứng với tính cách của mình. Một khi đã được phân vào nhóm, họ không thể thay đổi và phải cam kết gắn bó với vai trò của mình suốt đời.

Chủ nghĩa nữ quyền Marxist là một nhánh của phong trào nữ quyền. Theo quan điểm này, áp bức phụ nữ bắt nguồn chủ yếu từ hệ thống tư bản, nơi phụ nữ bị bóc lột không chỉ trong lao động sản xuất mà còn trong lao động tái sản xuất (như chăm sóc con cái, nội trợ, sinh sản...). Chủ nghĩa nữ quyền Marxist cho rằng: Gia đình hạt nhân và phân công lao động theo giới là công cụ duy trì trật tự tư bản. Đồng thời, sự giải phóng phụ nữ không thể đạt được hoàn toàn nếu chỉ dựa vào cải cách pháp lý hay thay đổi văn hóa, mà phải đi cùng với thay đổi cấu trúc kinh tế, đặc biệt là xóa bỏ sự chiếm hữu tư liệu sản xuất và chống áp bức giới tính cần gắn liền với đấu tranh giai cấp.

Trong quá trình thúc đẩy bình đẳng giới trong xã hội (ví dụ: nghề nghiệp, ngành nghiên cứu, tỉ lệ giới trong các trường đại học), hiện tượng "Di cư Nam giới" (male flight) mô tả tình trạng số lượng nam giới rời bỏ một lĩnh vực kinh tế nào đó cao hơn số lượng phụ nữ gia nhập vào. Điều này thường phản ánh việc ngành nghề đó dần bị coi nhẹ và nhận được ít đầu tư hơn. Tuy vậy, hiện tượng “di cư nam giới” cũng được xem là biểu hiện của sự tái cấu trúc không gian giới, trong đó phụ nữ dần chiếm lĩnh vị trí trung tâm ở những lĩnh vực từng bị nam giới thống trị. Một số ví dụ tiêu biểu cho hiện tượng "Di cư Nam giới" bao gồm: các ngành kế toán, y tá, bác sĩ thú y tại Mỹ; ngành sư phạm tại Việt Nam; hay hoạt động cổ vũ (cheerleading) tại các trường đại học Mỹ, v.v.

Body camera (hay còn gọi là camera gắn trên người) là một thiết bị quay video nhỏ, thường được gắn trên đồng phục hoặc ngực của cảnh sát hoặc nhân viên thi hành công vụ, nhằm ghi lại hình ảnh và âm thanh trong quá trình họ làm nhiệm vụ.

1: Một đoạn trích trong truyện ngắn “Những vùng trời khác nhau" của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã được sử dụng làm ngữ liệu cho bài thi môn Ngữ Văn kỳ thi THPTQG năm 2025. Từ đó, những mô tả về mối quan hệ giữa hai nhân vật chính đã trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi của cộng đồng mạng dạo gần đây. 2: “Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lần đầu gặp gỡ, Lê không có thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trắng trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn trở thành đôi bạn thân. Họ cùng về Nghệ An đóng quân cạnh làng của Lê. Trong một trận chiến đấu, Sơn bị thương nặng phải vào Quân y viện. Khi Sơn trở lại đơn vị, anh được phân công tiếp tục ở lại Nghệ An, còn Lê được điều động ra Hà Nội. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đến chiến đấu ở những vùng trời khác nhau. 3: Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung quanh ì ầm tiếng sấm và tiếng nước lũ đổ về.... Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành quân. Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn: – Mấy hôm nay ngày nào chúng cũng cho máy bay trinh sát... -Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá... – Tớ rất tin... Tớ rất tin cậu! ...Họ chia nhau tấm giát nằm, vài tấm do sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu. Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – "Đi nhá!”. Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy. [...] Thế là hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ... Lê tựa lưng vào vách ụ pháo và nhớ lại giấc mơ vừa quả: Phải rồi, Sơn có ra ngoài này đâu? Sơn đang chiến đấu trong vùng trời quê hương của Lê. Ngày nào hai người mới từ biệt nhau trên gò đất trận địa của đại đội Sơn,.... Đất phù sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh “Như thế là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách thú vị – bên cạnh Hà Nội, cái thành phố Thủ đô mà Sơn từng thân thuộc từng gốc cây, từng mảnh tường và cả từng sắc mây trên nóc phổ".”

1: Amanda Nguyễn sinh năm 1991 tại bang California, Mỹ. Cô là nhà sáng lập của tổ chức nhân quyền Rise tại Hoa Kỳ, là người khởi xướng phong trào Stop Asian Hate và cô cũng tham gia soạn thảo luật để đấu tranh cho quyền của những người sống sót sau bạo lực tình dục. 2: Năm 2025, Amanda Nguyễn trở thành phi hành gia nữ gốc Việt đầu tiên bay vào vũ trụ. Hành trình của cô được thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường không gian lên sức khỏe thực vật và thử nghiệm một số công nghệ hỗ trợ sức khỏe mới của các nhà khoa học tại MIT. Tuy nhiên, cũng trong chuyến hành trình này, Amanda đã lựa chọn hợp tác cùng Blue Origin, một tập đoàn hàng không vũ trụ thuộc sở hữu của tỷ phú Jeff Bezos. Cả Bezos và doanh nghiệp của hắn đều là trọng tâm của nhiều cáo buộc về các vụ tấn công tình dục, nguy hiểm lao động, bóc lột lao động, truyền thông bẩn, gian lận thuế. Sự thân hữu của Bezos đối với những thành viên giới tài phiệt cai trị khác, như Donald Trump, một điều đang trực tiếp ảnh hưởng đến quyền tự do của người dân Mỹ và thế giới cũng là một điểm nhấn. Và cụ thể hơn, chuyến bay này được thực hiện bởi Blue Origin nhằm mục đích thu lợi nhuận từ du lịch hàng không vũ trụ dành cho giới tài phiệt - một ngành du lịch bị phản đối dữ dội vì tính chất hưởng thụ của nó cũng như tác hại to lớn của nó đối với môi trường.