Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Bản vị vàng (Gold Standard) là một hệ thống tiền tệ trong đó đơn vị tiền tệ của một quốc gia được liên kết với một lượng vàng cố định. Điều này có nghĩa là chính phủ hoặc ngân hàng trung ương cam kết đổi tiền giấy lấy vàng theo tỷ lệ nhất định. Chẳng hạn, nếu 1 kilogram vàng có giá 1.200 USD, chính phủ sẽ đổi 1.200 USD lấy 1 kilogram vàng. Do đó, ngân hàng trung ương chỉ được phép phát hành tiền tương ứng với lượng vàng dự trữ. Hiện nay, hầu hết các quốc gia đã từ bỏ bản vị vàng và chuyển sang sử dụng tiền pháp định (fiat money), tức là loại tiền không được bảo chứng bằng vàng, mà có giá trị dựa vào niềm tin vào chính phủ và nền kinh tế.

Ngân hàng số (neobank) (ví dụ: Chime, N26, Momo) là các tổ chức tài chính cung cấp dịch vụ ngân hàng hoàn toàn trực tuyến. Neobank không có chi nhánh vật lý và được phân loại hợp pháp là công ty fintech thay vì ngân hàng được cấp phép và quản lý.

Mai-Mai (hay còn gọi là Mayi Mayi) dùng để chỉ các nhóm dân quân có vũ trang, hoạt động chủ yếu ở miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Các nhóm này vẫn tiếp tục tồn tại do các nỗ lực giải giáp, giải ngũ và tái hòa nhập (DDR) nhiều lần thất bại. Do lịch sử xung đột tại khu vực này, mà lực lượng chính phủ gần như vắng bóng, an sinh xã hội không ổn định, và các mối đe doạ an ninh thường trực khiến một số nhóm được cộng đồng địa phương coi là lực lượng tự vệ duy nhất. Một số nhóm cũng hình thành từ các cộng đồng từng bị áp bức. Họ duy trì hoạt động nhờ buôn bán khoáng sản bất hợp pháp, thu thuế hoặc nhận quyên góp tại địa phương. Khu vực này thường xuyên xảy ra các cuộc giao tranh cục bộ do tranh chấp tài nguyên, đất đai giữa các nhóm Mai-Mai và xung đột với lực lượng chính phủ.

Biohacking (bẻ khóa sinh học) là một phương pháp thu thập dữ liệu sinh học thông qua các thiết bị công nghệ cao như nhẫn thông minh, đồng hồ thông minh hay các xét nghiệm tiên tiến, sau đó được phân tích bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Dựa trên kết quả phân tích cá nhân hóa đó, AI sẽ đưa ra các khuyến nghị về việc áp dụng những phương pháp như nhịn ăn gián đoạn, liệu pháp nhiệt độ, sử dụng kính chặn ánh sáng xanh hay các chất bổ sung phù hợp. Đến nay bẻ khoá sinh học đã trở thành một lĩnh vực thực hành có hệ thống, dựa trên các nguyên tắc khoa học, với mục tiêu tối ưu hóa cơ thể cũng như tâm trí của một cá nhân để đạt được hiệu suất đỉnh cao, tăng cường sức khỏe và miễn dịch với môi trường, cho đến kéo dài tuổi thọ của con người.

Samsung là tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc, đóng góp khoảng 20-25% GDP và gần 20% kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Là một chaebol điển hình, Samsung có mạng lưới công ty con đa ngành và mối quan hệ mật thiết với chính phủ. Tập đoàn từng vướng nhiều bê bối tham nhũng, lách luật và can thiệp chính trị. Gần đây, Samsung đối mặt khủng hoảng toàn diện: lợi nhuận Samsung Electronics quý 1/2025 giảm 21%, mảng chip AI và foundry thua lỗ, thị phần smartphone giảm (từ 19,7% còn 18,3%), và tụt lại sau SK Hynix, TSMC trong ngành bán dẫn (từ 16% còn 10%)."

Tái định vị thương hiệu là quá trình làm mới hình ảnh của một thương hiệu, doanh nghiệp nào đó dựa trên những hình ảnh và nền tảng đã có sẵn trước đó. Chiến lược tái định vị thường bao gồm việc thay đổi màu sắc, hình ảnh logo, hình ảnh banner, thay đổi slogan - thông điệp hướng đến người tiêu dùng hoặc là thay thế tên thương hiệu bằng một tên gọi mới. Dutch Lady là thương hiệu sữa của tập đoàn FrieslandCampina được thành lập vào 1871. Đến thời điểm hiện tại, FrieslandCampina được biết đến như một công ty liên doanh sản xuất bơ sữa lớn nhất trên thế giới. Năm 1995, FrieslandCampina bắt đầu hoạt động phát triển ngành sữa tại Việt Nam, trở thành một trong những thương hiệu hàng đầu trên thị trường sữa Việt Nam trong thời điểm đó. Tuy nhiên, trong 5 năm trở lại đây, chỉ tiêu của Dutch Lady thường xuyên đi lùi. Lợi nhuận sau thuế năm 2022 của công ty chỉ đạt 115 tỷ đồng, giảm 308 tỷ đồng, tương đương 72,8% so với năm 2021. Thứ hạng của FrieslandCampina Việt Nam trên BXH các doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam cũng giảm từ vị trí 236 xuống 277 trong năm 2024.

Bạn là một người trẻ quan tâm đến các tiến bộ xã hội (như quyền lợi các nhóm yếu thế, các phong trào xã hội...). Một ngày, bạn tỉnh dậy trong một thế giới nơi ký ức có thể được mua bán như tiền tệ. Trong thế giới giả tưởng này, công nghệ đã cho phép con người trích xuất, lưu trữ và truyền tải ký ức như một loại dữ liệu. Những ký ức này có thể được trải nghiệm lại thông qua thiết bị thần kinh (neural interface), cho phép người mua cảm nhận đầy đủ cảm xúc, hình ảnh và đau đớn như thể chính họ đã trải qua. Một ngành công nghiệp mới mang tên "thị trường đồng cảm" (empathy market) đã ra đời, nơi những ký ức – đặc biệt là những trải nghiệm chấn thương như chiến tranh, kỳ thị chủng tộc, bạo lực tình dục, hay nghèo đói – được rao bán trên các nền tảng trực tuyến. Các tập đoàn truyền thông, bảo tàng ký ức, nghệ sĩ tương tác và nhà sưu tập tư nhân là những khách hàng chính. Một ký ức càng "mạnh", càng hiếm hoặc gắn với sự kiện lịch sử lớn thì càng có giá cao.

ESG là một bộ tiêu chí được sử dụng để đánh giá mức độ bền vững và đạo đức trong hoạt động của doanh nghiệp. ESG bao gồm ba yếu tố chính: Môi trường (Environmential), tức là các nỗ lực của công ty trong việc giảm phát thải carbon, quản lý chất thải, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và ứng phó với biến đổi khí hậu; Xã hội (Societal), tức là cách công ty xây dựng mối quan hệ với nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp và cộng đồng; và Quản trị (Governance), tức là các chính sách nội bộ, quy trình quản lý và cách công ty vận hành để đảm bảo minh bạch và có trách nhiệm.. Hiện nay, ESG đang được các nhà đầu tư, tổ chức tài chính và doanh nghiệp sử dụng như một tiêu chuẩn để định hướng chiến lược, quản trị rủi ro và xây dựng hình ảnh thương hiệu.

Nam Phi là một quốc gia từng trải qua chế độ Apartheid kéo dài từ năm 1948 đến năm 1994. Trong thời kỳ này, người da đen và các nhóm sắc tộc không phải da trắng bị tước quyền công dân, bị loại khỏi các cơ hội giáo dục, y tế, quyền sở hữu đất và quyền tham gia vào các hoạt động kinh tế quan trọng. Sau khi chế độ Apartheid chấm dứt, chính phủ Nam Phi đã triển khai một loạt các chính sách được gọi là Black Economic Empowerment (BEE) nhằm khắc phục bất bình đẳng lịch sử. BEE tập trung vào việc trao quyền kinh tế cho người da đen, người da màu và người Ấn Độ. Chính sách này yêu cầu các doanh nghiệp ưu tiên người da đen trong quyền sở hữu, quản lý, tuyển dụng, đào tạo và chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp sẽ được chấm điểm BEE, điểm số càng cao thì càng có lợi trong đấu thầu hợp đồng nhà nước. Ngoài ra, chính sách cũng khuyến khích các công ty đầu tư vào phát triển cộng đồng người da đen. Tính đến năm 2025, dù thu nhập của các hộ gia đình người da đen đã tăng mạnh (46 % từ 2006 đến 2023), mức thu nhập trung bình của người da trắng vẫn gấp gần năm lần người da đen. Tuy nhiên, các đảng đối lập và Ngân hàng Thế giới đang cho rằng BEE cản trở thu hút đầu tư, trong khi Mỹ yêu cầu Nam Phi miễn áp dụng BEE với các doanh nghiệp Mỹ như một điều kiện để thúc đẩy quan hệ thương mại

Bạn là nhân vật chính trong trò chơi Stardew Valley. Sau khi thừa hưởng chăn trại của ông nội bạn, bạn đã từ bỏ cuộc sống công sở và di chuyển đến Thị trấn Bồ nông để làm nông. Ở giữa thị trấn có nhà cộng đồng đổ vỡ, để khôi phục thì cần phải sửa chữa từng phòng trong nhà cộng đồng bằng một trong hai cách: tự tay hoàn thành gói vật phẩm hoặc trở thành thành viên JojaMart. Mỗi khi một phòng được sửa chữa, thị trấn sẽ dần được cải thiện theo những cách khác nhau, ví dụ như: tuyến xe buýt hoạt động trở lại hay nhà kính được sửa chữa trong chăn trại bạn. Nếu tự sửa chữa nhà cộng đồng, bạn sẽ phải hoàn thành các gói vật phẩm bằng cách trồng trọt, câu cá, khai thác khoáng sản để lấy vật phẩm làm thành gói. Khi hoàn tất một gói vật phẩm, một phòng trong nhà cộng đồng sẽ được khôi phục và thị trấn sẽ dần sẽ được cải thiện. Sau khi được khôi phục hoàn toàn, nhà cộng đồng trở thành nơi kết nối cộng đồng, và bạn nhận được sự hỗ trợ từ các cư dân thị trấn. Tuy nhiên, con đường này tốn nhiều công sức và thời gian vì yêu cầu bạn thu thập đa dạng vật phẩm trong điều kiện cụ thể (theo mùa, thời tiết, v.v.). Đồng thời, sau khi hoàn thành sửa chữa thì siêu thị JojaMart trong thị trấn sẽ phá sản. Được biết là thị trấn có một cửa hàng tạp hóa của Pierre. Ngược lại, nếu chọn gia nhập JojaMart, bạn chỉ cần trả tiền để sửa chữa từng phòng, từ đó cải thiện thị trấn. Điều này giúp quá trình phát triển nhanh hơn và phù hợp với lối chơi tập trung vào tài chính và hiệu suất. Tuy nhiên, hệ quả là nhà cộng đồng sẽ bị phá bỏ để xây nhà kho hàng hiệu Joja, khiến hàng hóa trong siêu thị thị trấn đa dạng hơn và rẻ hơn.

Văn hóa cày cuốc (hustle culture) là tư tưởng xã hội cho rằng làm việc chăm chỉ, không ngừng nghỉ là chìa khóa thành công. Theo tư tưởng này, mọi người thường được khuyến khích làm việc quá giờ, ưu tiên công việc hơn nghỉ ngơi, và đo lường thành công bằng năng suất.

Phép màu kinh tế là cụm từ dùng để mô tả giai đoạn tăng trưởng kinh tế vượt bậc, nhanh chóng và bất ngờ của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, thường sau một thời kỳ khó khăn như chiến tranh, khủng hoảng hay nghèo đói. Ví dụ: "Phép màu trên sông Hàn" Hàn Quốc, từ quốc gia nghèo sau chiến tranh, trở thành nền công nghiệp phát triển sau 35 năm. “Kỳ tích kinh tế hậu chiến” Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vào cuối thập niên 80, sau khoảng 4 thập kỉ.

Donald Trump, cùng với OpenAI, đã khởi động một sáng kiến đầy tham vọng – Dự án Stargate. Với thời gian thực hiện kéo dài bốn năm và ngân sách lên đến 500 tỷ đô la, OpenAI đặt mục tiêu xây dựng một hạ tầng AI hoàn toàn mới tại Hoa Kỳ. Cơ sở hạ tầng này sẽ củng cố vai trò dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI, tạo ra hàng trăm nghìn việc làm cho người dân Mỹ và mang lại lợi ích kinh tế to lớn cho toàn thế giới. Dự án này không chỉ hỗ trợ quá trình tái công nghiệp hóa của Hoa Kỳ mà còn cung cấp nền tảng chiến lược cho việc bảo vệ an ninh quốc gia của Mỹ và các đồng minh.

Quỹ kền kền (vulture fund) là một quỹ đầu tư mua lại các khoản nợ của chính phủ mà chính phủ đó đang từ chối thanh toán (nợ xấu). Quỹ này mua lại khoản nợ đó từ chủ nợ ban đầu với giá chiết khấu hơn (60cent/1$), sau đó theo đuổi một cách quyết liệt (thường thông qua kiện tụng) để buộc chính phủ thanh toán khoản nợ với giá cao hơn so với mức giá mà quỹ kền kền đã bỏ ra để mua nợ.

Quỹ đầu tư tiền kỹ thuật số (Crypto Funds) là quỹ đầu tư riêng biệt đầu tư vào các loại tiền mã hóa (cryptocurrency). Các loại hình quỹ đầu tư có thể kể đến như: quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital), quỹ phòng hộ (Hedge Funds), quỹ đầu tư theo chỉ số (Index Funds), quỹ hoán đổi danh mục (ETFs). Các quỹ này thường có các đặc điểm như: quy mô rất lớn, hiệu suất đầu tư trung bình cao hơn so với các sản phẩm đầu tư truyền thống và giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư do tỷ lệ tương quan thấp so với thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, các quỹ đầu tư này thường bị gặp phải các cáo buộc pháp lý do thao túng thị trường, và lừa đảo nhà đầu tư (Ví dụ: ZM Quant, CLS Globa, Alameda Research của ​Sam Bankman-Fried)

Quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity Funds) là một loại hình quỹ đầu tư chuyên đầu tư vốn vào các doanh nghiệp tư nhân; hoặc các công ty đại chúng (public-listed companies). Thông thường, quỹ có thể nắm giữ quyền kiểm soát qua cổ phần và thực hiện các thay đổi như thay đổi ban lãnh đạo, cắt giảm chi phí, nhằm gia tăng lợi nhuận. Khi được đầu tư, các CLB Thể thao có thể sử dụng vốn nhằm nâng cấp cơ sở hạ tầng, chiêu mộ cầu thủ hoặc nâng cao phúc lợi cho cầu thủ. Ngược lại, người hâm mộ thường chỉ trích các quỹ đầu tư vì cắt giảm nhân sự của CLB, tăng giá vé và đồ lưu niệm. Các thương vụ nổi tiếng như: Glazer's Family - Manchester United; Sixth Street Partners - FC Barcelona,...

Có 3 loại viện trợ: - Viện trợ nhân đạo, nhằm ứng phó với thảm họa và tai ương - Viện trợ từ thiện, do các tổ chức từ thiện phân phối - Viện trợ hệ thống/viện trợ phát triển dài hạn là các khoản viện trợ chuyển giao trực tiếp giữa các chính phủ (chuyển giao song phương) hoặc qua các tổ chức đa phương như World Bank