Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Bản vị vàng (Gold Standard) là một hệ thống tiền tệ trong đó đơn vị tiền tệ của một quốc gia được liên kết với một lượng vàng cố định. Điều này có nghĩa là chính phủ hoặc ngân hàng trung ương cam kết đổi tiền giấy lấy vàng theo tỷ lệ nhất định. Chẳng hạn, nếu 1 kilogram vàng có giá 1.200 USD, chính phủ sẽ đổi 1.200 USD lấy 1 kilogram vàng. Do đó, ngân hàng trung ương chỉ được phép phát hành tiền tương ứng với lượng vàng dự trữ. Hiện nay, hầu hết các quốc gia đã từ bỏ bản vị vàng và chuyển sang sử dụng tiền pháp định (fiat money), tức là loại tiền không được bảo chứng bằng vàng, mà có giá trị dựa vào niềm tin vào chính phủ và nền kinh tế.

Ngân hàng số (neobank) (ví dụ: Chime, N26, Momo) là các tổ chức tài chính cung cấp dịch vụ ngân hàng hoàn toàn trực tuyến. Neobank không có chi nhánh vật lý và được phân loại hợp pháp là công ty fintech thay vì ngân hàng được cấp phép và quản lý.

Mai-Mai (hay còn gọi là Mayi Mayi) dùng để chỉ các nhóm dân quân có vũ trang, hoạt động chủ yếu ở miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Các nhóm này vẫn tiếp tục tồn tại do các nỗ lực giải giáp, giải ngũ và tái hòa nhập (DDR) nhiều lần thất bại. Do lịch sử xung đột tại khu vực này, mà lực lượng chính phủ gần như vắng bóng, an sinh xã hội không ổn định, và các mối đe doạ an ninh thường trực khiến một số nhóm được cộng đồng địa phương coi là lực lượng tự vệ duy nhất. Một số nhóm cũng hình thành từ các cộng đồng từng bị áp bức. Họ duy trì hoạt động nhờ buôn bán khoáng sản bất hợp pháp, thu thuế hoặc nhận quyên góp tại địa phương. Khu vực này thường xuyên xảy ra các cuộc giao tranh cục bộ do tranh chấp tài nguyên, đất đai giữa các nhóm Mai-Mai và xung đột với lực lượng chính phủ.

Kiều là một học sinh vừa tốt nghiệp lớp 12 và đứng trước ngưỡng cửa trường đại học với hai lựa chọn. Một, Kiều sẽ ở lại Việt Nam học một đại học tư thục vừa mới thành lập với học bổng 90% ngành quản trị kinh doanh. Hai, Kiều sẽ đi đến Úc học tại một trong những trường Top 8 của Úc (Group of Eight) với học bổng 25% ngành Kỹ thuật. Gia đình Kiều là gia đình trung lưu, nhà có bố mẹ và một em gái, vừa đủ khả năng xoay sở học phí cho ngôi trường tại Úc.

Samsung là tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc, đóng góp khoảng 20-25% GDP và gần 20% kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Là một chaebol điển hình, Samsung có mạng lưới công ty con đa ngành và mối quan hệ mật thiết với chính phủ. Tập đoàn từng vướng nhiều bê bối tham nhũng, lách luật và can thiệp chính trị. Gần đây, Samsung đối mặt khủng hoảng toàn diện: lợi nhuận Samsung Electronics quý 1/2025 giảm 21%, mảng chip AI và foundry thua lỗ, thị phần smartphone giảm (từ 19,7% còn 18,3%), và tụt lại sau SK Hynix, TSMC trong ngành bán dẫn (từ 16% còn 10%)."

Tái định vị thương hiệu là quá trình làm mới hình ảnh của một thương hiệu, doanh nghiệp nào đó dựa trên những hình ảnh và nền tảng đã có sẵn trước đó. Chiến lược tái định vị thường bao gồm việc thay đổi màu sắc, hình ảnh logo, hình ảnh banner, thay đổi slogan - thông điệp hướng đến người tiêu dùng hoặc là thay thế tên thương hiệu bằng một tên gọi mới. Dutch Lady là thương hiệu sữa của tập đoàn FrieslandCampina được thành lập vào 1871. Đến thời điểm hiện tại, FrieslandCampina được biết đến như một công ty liên doanh sản xuất bơ sữa lớn nhất trên thế giới. Năm 1995, FrieslandCampina bắt đầu hoạt động phát triển ngành sữa tại Việt Nam, trở thành một trong những thương hiệu hàng đầu trên thị trường sữa Việt Nam trong thời điểm đó. Tuy nhiên, trong 5 năm trở lại đây, chỉ tiêu của Dutch Lady thường xuyên đi lùi. Lợi nhuận sau thuế năm 2022 của công ty chỉ đạt 115 tỷ đồng, giảm 308 tỷ đồng, tương đương 72,8% so với năm 2021. Thứ hạng của FrieslandCampina Việt Nam trên BXH các doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam cũng giảm từ vị trí 236 xuống 277 trong năm 2024.

Bạn là một người trẻ quan tâm đến các tiến bộ xã hội (như quyền lợi các nhóm yếu thế, các phong trào xã hội...). Một ngày, bạn tỉnh dậy trong một thế giới nơi ký ức có thể được mua bán như tiền tệ. Trong thế giới giả tưởng này, công nghệ đã cho phép con người trích xuất, lưu trữ và truyền tải ký ức như một loại dữ liệu. Những ký ức này có thể được trải nghiệm lại thông qua thiết bị thần kinh (neural interface), cho phép người mua cảm nhận đầy đủ cảm xúc, hình ảnh và đau đớn như thể chính họ đã trải qua. Một ngành công nghiệp mới mang tên "thị trường đồng cảm" (empathy market) đã ra đời, nơi những ký ức – đặc biệt là những trải nghiệm chấn thương như chiến tranh, kỳ thị chủng tộc, bạo lực tình dục, hay nghèo đói – được rao bán trên các nền tảng trực tuyến. Các tập đoàn truyền thông, bảo tàng ký ức, nghệ sĩ tương tác và nhà sưu tập tư nhân là những khách hàng chính. Một ký ức càng "mạnh", càng hiếm hoặc gắn với sự kiện lịch sử lớn thì càng có giá cao.

Đa dạng thần kinh (neurodiversity) là quan điểm cho rằng sự khác biệt giữa các cá nhân trong cách nhận thức, học tập, và tương tác xã hội là bình thường và tất yếu, thay vì bị xem là những "rối loạn" (disorders). Các tình trạng thường được xem là nằm trong phổ đa dạng thần kinh bao gồm, nhưng không giới hạn ở: Rối loạn Tăng động Giảm chú ý (ADHD), Rối loạn Phổ Tự kỷ (ASD), và các dạng khác của sự khác biệt về thần kinh. Thuật ngữ "queer" được dùng để chỉ những bản dạng giới, xu hướng tính dục và cách thể hiện giới nằm ngoài hệ thống dị tính (heteronormativity) và nhị nguyên giới (gender binary).

Trung tâm Kennedy, tên đầy đủ là Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn John F. Kennedy, là một tổ chức văn hóa hàng đầu tọa lạc tại Washington, D.C. Khai trương vào năm 1971, nơi đây là trung tâm quốc gia cho các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, tổ chức nhiều sự kiện như kịch, múa, ba lê, hòa nhạc giao hưởng, nhạc jazz và nhạc đại chúng. Trung tâm là nơi hoạt động của các tổ chức danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia và Nhà hát Opera Quốc gia Washington. Được đặt theo tên Tổng thống John F. Kennedy, trung tâm còn thúc đẩy giáo dục và các chương trình tiếp cận nghệ thuật trên toàn nước Mỹ. Đội ngũ sáng tạo đứng sau vở opera Fellow Travelers, một vở opera nói về cuộc khủng hoảng Lavender ("Lavender Scare") nhằm chống lại cộng đồng LGBTQ+ vào những năm 1950s, đã hủy bỏ một buổi biểu diễn đã lên kế hoạch tại Trung tâm Kennedy ở Washington, D.C., để phản đối việc chính quyền Trump gần đây tiếp quản trung tâm biểu diễn nghệ thuật này mặc dù vẫn chưa có thông báo chính thức từ chính quyền Trump về việc họ có được phép trình diễn hay không. Trong lá thư của nhóm Fellow Travelers có đoạn viết: “Fellow Travelers là một câu chuyện tình yêu lấy bối cảnh là cuộc thanh trừng tàn nhẫn những người LGBTQ+ khỏi Bộ Ngoại giao vào những năm 1950. [...] Việc mở rộng quyền tự do cho tất cả mọi người là những giá trị cốt lõi của vở opera và cuốn sách mà vở kịch dựa trên. Việc chính quyền hiện tại tiếp quản Trung tâm Kennedy và nhiều chính sách của chính quyền này mâu thuẫn với những giá trị đó”. Họ nói thêm rằng Trung tâm không còn là “nơi mà nhóm cảm thấy thoải mái khi trình bày tác phẩm nữa”.

ESG là một bộ tiêu chí được sử dụng để đánh giá mức độ bền vững và đạo đức trong hoạt động của doanh nghiệp. ESG bao gồm ba yếu tố chính: Môi trường (Environmential), tức là các nỗ lực của công ty trong việc giảm phát thải carbon, quản lý chất thải, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và ứng phó với biến đổi khí hậu; Xã hội (Societal), tức là cách công ty xây dựng mối quan hệ với nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp và cộng đồng; và Quản trị (Governance), tức là các chính sách nội bộ, quy trình quản lý và cách công ty vận hành để đảm bảo minh bạch và có trách nhiệm.. Hiện nay, ESG đang được các nhà đầu tư, tổ chức tài chính và doanh nghiệp sử dụng như một tiêu chuẩn để định hướng chiến lược, quản trị rủi ro và xây dựng hình ảnh thương hiệu.

Bạn là nhân vật chính trong trò chơi Stardew Valley. Sau khi thừa hưởng chăn trại của ông nội bạn, bạn đã từ bỏ cuộc sống công sở và di chuyển đến Thị trấn Bồ nông để làm nông. Ở giữa thị trấn có nhà cộng đồng đổ vỡ, để khôi phục thì cần phải sửa chữa từng phòng trong nhà cộng đồng bằng một trong hai cách: tự tay hoàn thành gói vật phẩm hoặc trở thành thành viên JojaMart. Mỗi khi một phòng được sửa chữa, thị trấn sẽ dần được cải thiện theo những cách khác nhau, ví dụ như: tuyến xe buýt hoạt động trở lại hay nhà kính được sửa chữa trong chăn trại bạn. Nếu tự sửa chữa nhà cộng đồng, bạn sẽ phải hoàn thành các gói vật phẩm bằng cách trồng trọt, câu cá, khai thác khoáng sản để lấy vật phẩm làm thành gói. Khi hoàn tất một gói vật phẩm, một phòng trong nhà cộng đồng sẽ được khôi phục và thị trấn sẽ dần sẽ được cải thiện. Sau khi được khôi phục hoàn toàn, nhà cộng đồng trở thành nơi kết nối cộng đồng, và bạn nhận được sự hỗ trợ từ các cư dân thị trấn. Tuy nhiên, con đường này tốn nhiều công sức và thời gian vì yêu cầu bạn thu thập đa dạng vật phẩm trong điều kiện cụ thể (theo mùa, thời tiết, v.v.). Đồng thời, sau khi hoàn thành sửa chữa thì siêu thị JojaMart trong thị trấn sẽ phá sản. Được biết là thị trấn có một cửa hàng tạp hóa của Pierre. Ngược lại, nếu chọn gia nhập JojaMart, bạn chỉ cần trả tiền để sửa chữa từng phòng, từ đó cải thiện thị trấn. Điều này giúp quá trình phát triển nhanh hơn và phù hợp với lối chơi tập trung vào tài chính và hiệu suất. Tuy nhiên, hệ quả là nhà cộng đồng sẽ bị phá bỏ để xây nhà kho hàng hiệu Joja, khiến hàng hóa trong siêu thị thị trấn đa dạng hơn và rẻ hơn.

Văn hóa cày cuốc (hustle culture) là tư tưởng xã hội cho rằng làm việc chăm chỉ, không ngừng nghỉ là chìa khóa thành công. Theo tư tưởng này, mọi người thường được khuyến khích làm việc quá giờ, ưu tiên công việc hơn nghỉ ngơi, và đo lường thành công bằng năng suất.

Phép màu kinh tế là cụm từ dùng để mô tả giai đoạn tăng trưởng kinh tế vượt bậc, nhanh chóng và bất ngờ của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, thường sau một thời kỳ khó khăn như chiến tranh, khủng hoảng hay nghèo đói. Ví dụ: "Phép màu trên sông Hàn" Hàn Quốc, từ quốc gia nghèo sau chiến tranh, trở thành nền công nghiệp phát triển sau 35 năm. “Kỳ tích kinh tế hậu chiến” Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vào cuối thập niên 80, sau khoảng 4 thập kỉ.

Donald Trump, cùng với OpenAI, đã khởi động một sáng kiến đầy tham vọng – Dự án Stargate. Với thời gian thực hiện kéo dài bốn năm và ngân sách lên đến 500 tỷ đô la, OpenAI đặt mục tiêu xây dựng một hạ tầng AI hoàn toàn mới tại Hoa Kỳ. Cơ sở hạ tầng này sẽ củng cố vai trò dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI, tạo ra hàng trăm nghìn việc làm cho người dân Mỹ và mang lại lợi ích kinh tế to lớn cho toàn thế giới. Dự án này không chỉ hỗ trợ quá trình tái công nghiệp hóa của Hoa Kỳ mà còn cung cấp nền tảng chiến lược cho việc bảo vệ an ninh quốc gia của Mỹ và các đồng minh.

Quỹ kền kền (vulture fund) là một quỹ đầu tư mua lại các khoản nợ của chính phủ mà chính phủ đó đang từ chối thanh toán (nợ xấu). Quỹ này mua lại khoản nợ đó từ chủ nợ ban đầu với giá chiết khấu hơn (60cent/1$), sau đó theo đuổi một cách quyết liệt (thường thông qua kiện tụng) để buộc chính phủ thanh toán khoản nợ với giá cao hơn so với mức giá mà quỹ kền kền đã bỏ ra để mua nợ.