Moji Motions

Trong những năm gần đây, một làn sóng phản kháng nhắm vào tầng lớp giàu có và giới tinh hoa đã lan rộng trong đời sống chính trị và văn hóa đại chúng. Các diễn ngôn này thường phơi bày sự bất công trong phân phối của cải, thách thức quyền lực kinh tế - chính trị, và thúc đẩy thảo luận về công bằng xã hội. Tuy nhiên, chúng cũng mang theo sắc thái quá khích khi biến giới tinh hoa thành đối tượng tập thể của sự phẫn nộ và thù ghét, khiến ranh giới giữa phê phán chính sách và công kích con người trở nên không rõ ràng.

Một số nhà sử học cho rằng Phật giáo ra đời như phản ứng chống lại hệ thống đẳng cấp bất bình đẳng của Ấn Độ giáo và nạn tham nhũng trong tầng lớp Brahmana, Kshatriya. Điều này khiến tôn giáo này trở nên hấp dẫn với các đẳng cấp thấp. Phật giáo nhấn mạnh mọi người đều có thể đạt giác ngộ, trái ngược quan niệm trước đó chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu. Tuy nhiên, trong các tu viện vẫn tồn tại quy định phân biệt giới, như 58 giới luật chỉ áp dụng cho ni cô (ví dụ: không được ra ngoài ban đêm, phải tôn trọng các ni đồng nam trẻ hơn). Nhiều học giả cho rằng điều này nhằm duy trì sự ủng hộ xã hội, vì tu sĩ sống nhờ cúng dường, không được tự kiếm sống (theo kinh Vinaya).

(1) Trong xã hội Mỹ thập niên 1960, việc chăm sóc và nuôi dưỡng con cái chủ yếu được mặc định là trách nhiệm của phụ nữ. Nam giới được xã hội kỳ vọng và cho phép dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động chính trị hay lý tưởng cá nhân, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc họ bỏ bê trách nhiệm gia đình. (2) Năm 1965, Norman Morrison, một nhà hoạt động phản chiến người Mỹ, đã tự thiêu trước Lầu Năm Góc năm để phản đối việc Mỹ xâm lược Việt Nam. Ông ra đi đột ngột, không báo trước, để lại vợ cùng ba con nhỏ. Anne - vợ ông - vốn cũng là người yêu chuộng hòa bình và từng tham gia biểu tình, vận động nhằm chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, cái chết của Morrison đã để lại cú sốc tâm lý nặng nề cho bà và các con, một vết thương họ chưa bao giờ thực sự vượt qua được. (3) Trong khoảng thời gian Mỹ xâm lược Việt Nam, phụ nữ Việt Nam gánh chịu thiệt hại rất lớn, cả từ bạo lực trực tiếp lẫn gánh nặng xã hội ở hậu phương.

Mùa đầu tiên của bộ phim THE BRIDGERTON mô tả quá trình của cô gái Daphne để trở thành "viên ngọc sáng nhất của mùa lễ hội" và cuộc sống hôn nhân của cô ấy sau này. Trong suốt bộ phim, "mùa lễ hội" ở đây được hiểu là mùa cưới ở xã hội Anh thời phong kiến, nơi các cô gái thể hiện bản thân như một quý cô tại các buổi tiệc của Hoàng gia để có thể kiếm được một người chồng có địa vị cao, sống một cuộc sống sung túc sau này. Chính nữ hoàng Charlotte, người có quyền lực cao nhất nước Anh cũng công khai tạo ra hệ thống này. Trong khi các cô gái theo đuổi việc trở thành viên ngọc được nhiều người săn đón nhất, các chàng trai cũng phải "đi săn" để chinh phục được một cô gái về làm vợ, nhất là các cô gái là ứng cử viên cho danh hiệu viên ngọc.

“I can fix him” (“Tôi có thể sửa được anh ấy”) là một cụm từ lóng phổ biến trên mạng xã hội, nhằm chỉ việc những người phụ nữ cố gắng thay đổi một người đàn ông để họ trở nên tốt và phù hợp với mình hơn.

Trong quá trình thúc đẩy bình đẳng giới trong xã hội (ví dụ: nghề nghiệp, ngành nghiên cứu, tỉ lệ giới trong các trường đại học), hiện tượng "Di cư Nam giới" (male flight) mô tả tình trạng số lượng nam giới rời bỏ một lĩnh vực kinh tế nào đó cao hơn số lượng phụ nữ gia nhập vào. Điều này thường phản ánh việc ngành nghề đó dần bị coi nhẹ và nhận được ít đầu tư hơn. Tuy vậy, hiện tượng “di cư nam giới” cũng được xem là biểu hiện của sự tái cấu trúc không gian giới, trong đó phụ nữ dần chiếm lĩnh vị trí trung tâm ở những lĩnh vực từng bị nam giới thống trị. Một số ví dụ tiêu biểu cho hiện tượng "Di cư Nam giới" bao gồm: các ngành kế toán, y tá, bác sĩ thú y tại Mỹ; ngành sư phạm tại Việt Nam; hay hoạt động cổ vũ (cheerleading) tại các trường đại học Mỹ, v.v.

Phong trào 4B (hay "4 Không") là một phong trào nữ quyền nổi bật tại Hàn Quốc, ủng hộ việc: - Không quan hệ tình dục với đàn ông. - Không sinh con. - Không hẹn hò với đàn ông. - Không kết hôn với đàn ông. Phong trào này ra đời như một phản ứng trước chủ nghĩa gia trưởng và xã hội bảo thủ tại Hàn Quốc. Tại Mỹ, việc Donald Trump đắc cử vào tháng 11/2024 đánh dấu sự trỗi dậy của các phong trào chính trị bảo thủ tại Mỹ, ví dụ như MAGA (Make America Great Again). Phó tổng thống JD Vance cũng đã nhiều lần công khai phản đối quyền tiếp cận phá thai.

Thể loại phim kinh dị về hình tượng người mẹ mô tả người mẹ trong các tình huống giả tưởng khác nhau mà khiến người mẹ có những hành vi kinh dị, bạo lực, gây sốc. Qua hoàn cảnh mà người mẹ chịu đựng và hành động kinh dị tương ứng, thể loại này bình luận về hoàn cảnh xã hội và đức tính của người mẹ nói riêng và người phụ nữ nói chung, Ví dụ: - Đối mặt với áp lực và sự trầm cảm, người mẹ đơn thân bị ma nhập, trở nên bạo lực với con mình. Sau cùng, bà thoát khỏi nó nhờ con trai (The Babadook, Kent). - Khi bà ngoại nhà Graham mất, người mẹ nghệ sĩ và gia đình cô ấy phát hiện dòng máu mang quyền năng, sự hắc ám, và nỗi đau chảy trong huyết mạch người phụ nữ. Kết phim, cái xác không đầu của người bà và mẹ tôn thờ cái đầu của người con gái trên một mannequin nam, cho rằng đó là Ác Quỷ và “sửa lại cơ thể nữ” cho hắn. (Hereditary, Aster) - Đối mặt với cái chết của con, người mẹ già trong Mother (Bong) báo thù kẻ giết con mình một cách tàn nhẫn. Khi con nuôi bà chết, người mẹ nuôi, vốn lớn lên mồ côi, thấy những hồn ma trẻ mồ côi và cuối cùng rời bỏ cuộc sống (The Orphanage, Bayona). - Những bộ phim khác: Psycho (Hitchcock), Coraline (Selick), A Tale of Two Sisters (Kim), Get Out (Peele), 28 Weeks Later (Fresnadillo), Goodnight Mommy (Franz, Fiala).

Chính sách nâng đỡ (Affirmative action) là các chính sách giúp các nhóm yếu thế bị kỳ thị trong xã hội có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận giáo dục, việc làm,...