Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Vào năm 2013, trong một buổi họp báo trên máy bay từ Rio de Janeiro về Vatican, Giáo hoàng Phanxicô được hỏi về một linh mục có xu hướng đồng tính. Ngài trả lời: “Nếu một người đồng tính đang tìm kiếm Thiên Chúa và có thiện chí, thì tôi là ai mà phán xét họ?” (Who am I to judge?). Câu nói này được giới truyền thông quốc tế ca ngợi là bước ngoặt về thái độ mục vụ của Giáo hoàng – thể hiện sự khoan dung, giảm nhẹ tính phán xét truyền thống của Giáo hội Công giáo đối với cộng đồng LGBT đồng thời thể hiện xu hướng hạn chế các phát ngôn can thiệp vào các vấn đề tranh cãi toàn cầu của Giáo Hội. Tuy nhiên, Giáo hoàng Phanxicô không thay đổi giáo lý chính thức của Giáo hội, vốn vẫn bảo thủ về hôn nhân và hành vi tình dục.

Thời vua Lý Thái Tông (1028 - 1054) là khúc giao thời rực rỡ, đưa xã hội thoát ly khỏi dư chấn chiến tranh và nạn cát cứ để bước vào kỷ nguyên thống nhất. Khi bắt đầu triều đại, các thế lực địa phương và các dòng tộc lớn tuy không còn nắm sức mạnh quân sự riêng biệt nhưng các thủ lĩnh địa phương vẫn có thể nổi dậy và tranh giành quyền lực hoặc đòi quyền tự trị. Hơn nữa quy tắc truyền ngôi chỉ mới bắt đầu thống nhất để ngăn chặn việc tranh chấp đẫm máu giữa các hoàng tử và các thế lực ngoại thích. Hình Thư triều nhà Lý là bộ luật đầu tiên của Việt Nam được ban hành bởi vua Lý Thái Tông năm 1042, là tiền đề cho tư duy lập pháp của đất nước sau này. Bộ luật này mang tính thống nhất cao, đề cao vị thế vua và hoàng gia, chú trọng tạo điều kiện cho sự phát triển văn minh nông nghiệp nước nhà,... Phật giáo thời Lý là Quốc giáo, ảnh hưởng chi phối đến cả chính trị và pháp luật. Vua Lý Thái Tông và các vua đời sau lấy sự từ bi và "đức trị" làm gốc. Nhiều điều luật cho phép người già, trẻ nhỏ hoặc người phạm tội nhẹ được nộp tiền chuộc tội thay vì chịu hình phạt thể xác (như chịu trượng, tù đày), giảm nhẹ hình phạt hoặc hoãn thi hành án cho người đang chịu tang (đặc biệt là tang cha mẹ), nhà vua cũng thường xuyên ban lệnh đại xá, giảm án cho tù nhân nhân các dịp lễ hội Phật giáo lớn hoặc khi xây dựng chùa chiền để tích đức cho quốc gia. Tuy nhiên, một số sử gia về sau này phê phán rằng luật pháp vì đề cao sự độ tha mà có nhiều lỗ hổng, nhà vua vì lòng trắc ẩn của đạo Phật mà tha bổng những kẻ nguy hại, bỏ qua sự nghiêm minh của pháp luật và trọng trách với quốc gia. Như khi Nùng Trí Cao làm phản, Lý Thái Tông bắt được không giết mà lại phong tước Thái bảo, gián tiếp dẫn đến Nùng Trí Cao có cơ hội tiếp tục phản nghịch gây tai hoạ. Hay cũng có phê phán cho rằng các đời vua Lý thiên vị Phật Giáo mà bỏ qua nghĩa lớn với đất nước, như vua Lý Thần Tông quy công đánh giặc cho Phật và đạo, đi các chùa quán lạy tạ mà không uý lạo tướng sĩ.

Cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20, dưới ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân và hiện đại hóa, các tôn giáo bản địa ở Châu Á (đặc biệt là Phật giáo) đứng trước các phong trào biến đổi sâu rộng với hai khuynh hướng chính. Khuynh hướng phổ biến là khuynh hướng hiện đại, bao gồm nhưng không giới hạn việc: - Giảm bớt các nghi lễ cúng bái, tín ngưỡng dân gian; tập trung vào việc học tập, nghiên cứu giáo lý và kinh điển. - Nhấn mạnh tôn giáo như một hệ thống triết học, đạo đức, có tính logic và phù hợp với khoa học. - Đưa tôn giáo tham gia trực tiếp vào việc mở trường học, làm từ thiện, xuất bản báo chí và các hoạt động xã hội. (Ví dụ: Phong trào Chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam, Phật giáo Minh Trị ở Nhật Bản, cải cách của Thiền sư Thái Hư ở Trung Quốc). Ở một vài trường hợp khác, các nhóm tôn giáo địa phương đi theo khuynh hướng bảo tồn hoặc quy nguyên, bao gồm nhưng không giới hạn việc: - Giữ nguyên các nghi lễ truyền thống, hoạt động cúng lễ dân gian và cấu trúc quản lý tâm linh tại các chùa/đền địa phương. - Từ chối việc điều chỉnh giáo lý theo các tiêu chuẩn tư duy hoặc mô hình tôn giáo từ Phương Tây.

Bạn tự nhận mình là một người theo chủ nghĩa hòa bình, đã thề nguyện tuân thủ các nguyên tắc không gây hại và bất bạo động đối với mọi sinh vật sống, từ những loài côn trùng thấp kém nhất đến con người là loài có trí tuệ cao nhất. Trong nhiều năm qua, bạn đã chăm sóc một cái cây trong sân sau nhà do ông bà để lại. Một ngày nọ, bạn tình cờ phát hiện ra một cánh cổng nằm giữa thân cây, mở ra một thế giới khác nơi sinh sống của những sinh vật có trí tuệ, khả năng cảm nhận và cấu trúc xã hội tương tự như con người. Người đứng đầu của thế giới này cảm ơn bạn vì đã phát hiện ra sự tồn tại của họ và cầu xin bạn chặt đổ cái cây, hành động này sẽ dẫn đến cái chết của toàn bộ những sinh vật đó. Khi được hỏi về lý do cho yêu cầu này, người đứng đầu giải thích rằng theo tôn giáo mà toàn bộ cộng đồng của họ tin theo, cách duy nhất để một cá thể có thể lên thiên đường là khi cái cây cuối cùng bị chặt đổ, điều này đồng nghĩa với việc tất cả đều phải chết. Bạn hoàn toàn chắc chắn rằng toàn bộ cộng đồng này đều thực sự tin tưởng và chia sẻ niềm tin tôn giáo đó.

Nhà nước thế tục là nơi quyền lực của Nhà nước là chính thức trung lập về các vấn đề tôn giáo, không hỗ trợ cũng không phản đối bất kỳ tôn giáo nào. Chính quyền trong mô hình nhà nước này hoạt động độc lập với các tổ chức tôn giáo và không dựa trên bất kỳ hệ tư tưởng tôn giáo nào trong việc hoạch định chính sách, luật pháp hay điều hành xã hội.

Đây là năm 2050 và loài người đã tìm ra cách để tải ý thức của chúng ta lên một phần mềm giả lập cuộc sống được chạy bởi các máy chủ. Tất cả mọi thứ được cảm nhận gần như giống với cuộc sống thật trên "kiếp sau kỹ thuật số" này. Bạn sẽ có thể lưu giữ tất cả những kỷ niệm, nhận thức trong suốt khoảng thời gian sống, và cả việc tương tác với những người đang sống thông qua thực tế ảo hoặc các ứng dụng mạng xã hội (nghĩa là bạn hoàn toàn có thể có một cuộc gọi trong thời gian thực với những người đang sống). Tuy nhiên, để có thể truy cập vào phần mềm giả lập cuộc sống này, bạn phải ở mức độ nhất định vẫn còn sống (nếu như bạn đã chết trước khi lựa chọn truy cập vào phần mềm thì bạn không thể tải bản thân lên được) và phải ở một mức độ giàu có nhất định để truy cập phần mềm và các tiện ích bổ sung sau này của nó (có thể được trả bởi con cháu ở thế hệ sau trong gia đình). Bạn không thể kiếm thêm tiền khi bạn đã ở trên phần mềm giả lập nhưng bạn có thể sống vĩnh viễn -- điều này có nghĩa là gia đình của người cháu cố nội của bạn vẫn phải trả tiền cho các chi phí.

Infoslide 1: Cao, ôi! cao vời vợi, những cánh rừng mục nát đã qua cả thiên thu, tiếng thác ngàn đời đổ trong dòng vĩnh cửu; nơi khe núi quanh co, gió đạp gió sao mà mãi mê cuồng, mà mãi hoang lạnh. Nước từ trời biếc gieo mình xuống vực thẳm, đá kề tai người rì rầm chuyện hồng hoang; những vách núi đen rịn lệ bên đường vắng một linh hồn cổ xưa cất dài tiếng tiếng thở than. Dòng nước cuồng quay giữa vực sâu hoắt, mây không xích trôi về cõi vô cùng; hỗn loạn trong thanh bình, bóng tối trong ánh sáng, đập, từng đập, nhịp nhàng một linh hồn. Phản chiếu một dung nhan, nhận cùng một nguồn cội, chẳng khác đâu, muôn cánh hoa nở trên cùng một nhánh. Ôi! những mật tự của Đại Khải Huyền, những dấu thiêng của cõi đời vĩnh viễn: của những khắc đầu, và những khắc cuối, của mọi giây trong những miền ở giữa, và của những điều không bao giờ cùng tận. (Dịch từ The Simplon Pass bởi William Wordsworth) Infoslide 2: Hãy lên đường về Ấn Độ, hỡi linh hồn! Hãy làm sáng tỏ những huyền thoại Á Đông, những cổ tích nguyên sơ của nhân loại. Không chỉ riêng các ngươi, mà cả những chân lý kiêu hãnh của thế gian; không phải chỉ riêng các ngươi, mà cả những sự thật của khoa học hiện đại. Và còn cả những huyền thoại của thời hồng hoang, những truyền thuyết của Á châu, của Phi châu; những dòng sáng tinh thần phóng vút trông xa; những giấc mộng chưa từng bị xích buộc; những kinh sách và huyền sử lặn sâu vào vực thẳm; những cốt truyện táo bạo của thi nhân; những tôn giáo cổ xưa nhất của loài người. Ôi những ngôi đền đẹp hơn hoa huệ, đang bừng sáng trong ánh mặt trời đang lên! Ôi những huyền thoại khước từ điều đã biết, thoát khỏi vòng giam giữ của những gì muôn thuở, để mà bay vút lên tận thiên không! Ôi những tòa tháp rực rỡ và siêu việt, chóp tháp đỏ như hoa hồng, dát vàng lấp lánh! Những tháp đài bất tử của huyền thoại, được dựng nên từ những giấc mơ hữu hạn của con người! Ta cũng đón nhận các ngươi, trọn vẹn như đón nhận mọi điều khác; ta cũng ca ngợi các ngươi, bằng tất cả niềm hân hoan. Hành trình về Ấn Độ! Kìa, hỡi linh hồn! Ngươi chẳng thấy ý chỉ của Thượng Đế ngay từ thuở ban đầu sao? Rằng mặt đất này phải được nối liền, được giăng kín bằng những mạng lưới liên kết; rằng các dân tộc phải trở thành láng giềng, phải kết hôn và trao nhau hoa cưới; rằng đại dương phải được vượt qua, khoảng cách phải được kéo lại gần; rằng mọi miền đất phải được hàn, phải được gắn thành một và một. Ta hát lên một tín ngưỡng mới: Hỡi những vị thuyền trưởng, những người du hành, và những kẻ đi khai phá Bài ca này ngân lên cho các ngươi; hỡi những kỹ sư, kiến trúc sư, và những người thợ máy Bài ca này cũng ngân lên vì các ngươi. Bởi công trình của các ngươi không chỉ vì thương mại, không chỉ vì chuyên chở; mà nhân danh Thượng Đế, và vì chính ngươi, hỡi linh hồn. (Dịch từ Passage O Soul to India! bởi Walt Whitman)