Moji Motions

Tây Ban Nha là một trong những điểm đến du lịch lớn nhất thế giới, với ngành du lịch đóng góp khoảng 12% GDP và gần 100 triệu lượt khách quốc tế mỗi năm. Trong nhiều thập kỷ, mô hình du lịch của Tây Ban Nha chủ yếu dựa trên "sun, sand and coast" (biển, nắng và nghỉ dưỡng ven biển), tập trung tại các vùng như Catalonia, Balearic Islands, Canary Islands, Andalusia và Valencia. Nhiều cộng đồng ven biển phát triển lối sống gắn với sự cởi mở, hiếu khách, nhịp sống ngoài trời, các lễ hội địa phương, dịch vụ và giao lưu quốc tế. Đối với nhiều địa phương, du lịch không chỉ là một ngành kinh tế mà còn là yếu tố định hình văn hóa, cộng đồng và cách người dân sinh hoạt. Tuy nhiên, trong nhiều năm gần đây, sự tăng trưởng nhanh của ngành du lịch đã dẫn đến tình trạng "quá tải du lịch" (overtourism). Các vấn đề thường được nhắc đến bao gồm giá nhà tăng do căn hộ cho thuê ngắn hạn, quá tải hạ tầng và dịch vụ công, áp lực lên môi trường và tài nguyên, cũng như sự thay đổi bản sắc của các cộng đồng địa phương. Những vấn đề này đã làm bùng nổ các cuộc biểu tình phản đối "quá tải du lịch" trên khắp Tây Ban Nha trong những năm gần đây. Trong bối cảnh trên, chính phủ Tây Ban Nha cân nhắc hai định hướng chính sách đối với ngành du lịch: Chính sách giảm thiểu thị phần của du lịch theo đuổi mục tiêu giảm tỷ trọng của ngành du lịch trong nền kinh tế, kể cả khi điều đó làm giảm lượng khách quốc tế hoặc doanh thu từ du lịch. Chính phủ có thể chuyển hướng nguồn lực và đầu tư sang các ngành kinh tế khác như sản xuất công nghiệp tiên tiến, công nghệ số, fintech, dược phẩm, nông nghiệp công nghệ cao, v.v. Chính sách cải tiến du lịch tiếp tục coi du lịch là ngành kinh tế chiến lược, nhưng chuyển sang mô hình du lịch bền vững. Một số biện pháp có thể bao gồm đa dạng hóa điểm đến (khuyến khích du lịch tới các vùng nội địa và miền Bắc), kéo dài mùa du lịch để giảm tập trung vào mùa hè, phát triển các loại hình du lịch văn hóa, thiên nhiên và ẩm thực thay vì chỉ nghỉ dưỡng ven biển, v.v.

Carbon Personal Allowance (Personal Carbon Quota) - Hạn mức phát thải Carbon cá nhân, là một đề xuất chính sách trong đó chính phủ phân bổ cho mỗi cá nhân một hạn mức phát thải carbon nhất định trong một khoảng thời gian, thường là theo năm. Mỗi hoạt động tiêu dùng có liên quan đến phát thải (bao gồm nhưng không giới hạn như đi lại bằng máy bay, sử dụng nhiên liệu hoặc tiêu thụ điện năng,....) sẽ được quy đổi thành một lượng carbon cụ thể và trừ dần vào hạn mức này. Hạn mức cũng sẽ được quy định như một loại tài sản mà cá nhân có thể thực hiện quyền tài sản (sử dụng, định đoạt, khai thác, mua bán...)

Tăng trưởng âm (degrowth) là việc chủ động thu hẹp quy mô nền kinh tế nhằm giảm sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và hạn chế các tác động tiêu cực đến môi trường, đặc biệt ở các quốc gia có thu nhập cao.

Địa điểm du lịch tâm linh là những địa điểm được gắn với các giá trị văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo và phát triển các dịch vụ dành cho khách du lịch dựa trên những giá trị ấy. Ví dụ: Núi Yên Tử, Núi Bà Đen

Cộng đồng bản địa là các nhóm dân tộc có mối liên hệ lịch sử-văn hóa-lãnh thổ với một vùng đất trước khi bị chiếm đóng/thuộc địa hóa, có bản sắc riêng và hiện là thiểu số trong quốc gia. Người Maasai là cộng đồng bản địa ở Nam Kenya và Bắc Tanzania, có truyền thống sống du mục và chăn thả gia súc. Gần đây, họ gia tăng diện tích trồng trọt và định cư do rủi ro kinh tế từ chăn nuôi cùng các dự án bảo tồn và du lịch sinh thái. Các cuộc thảo luận về bảo tồn thiên nhiên từ các tổ chức bảo vệ môi trường phương Tây và đề xuất chính sách của chính phủ Tanzania cho rằng lối sống mới của người Maasai gây hại cho môi trường, bao gồm nhưng không giới hạn ở việc gây ảnh hưởng lên đất đai, gây áp lực lên các hành lang di chuyển của động vật hoang dã,... Những chỉ trích này tạo sức ép khiến người Maasai phải di dời khỏi lãnh thổ và hy sinh một phần văn hoá bản địa của cộng đồng họ.

Đập Đại Phục Hưng Ethiopia (GERD) là một dự án thủy điện khổng lồ được Trung Quốc tài trợ và xây dựng tại Ethiopia trên sông Nile Xanh, với mục đích chính là sản xuất điện để giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng của Ethiopia cũng như xuất khẩu điện sang các nước láng giềng như Sudan, Ai Cập,... Con đập này có khả năng cao làm giảm lưu lượng nước chảy xuống hạ lưu, vốn chiếm lượng lớn nước cung cấp cho Ai Cập và Sudan, khiến hai quốc gia này bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về cách vận hành của đập. Hiện tại, Ai Cập và Sudan muốn một thỏa thuận ràng buộc quy định Ethiopia phải xả một lượng nước trong đập mỗi năm, đặc biệt là trong mùa hạn hán, tuy nhiên việc này ảnh hưởng trực tiếp và làm giảm sản lượng điện của đập Đại Phục Hưng. Việc không ký kết thỏa thuận có thể đảm bảo cho Ethiopia nhiều quyền tự chủ về quá trình vận hành của đập, nhiều nước trong hồ chứa để sản xuất điện hơn, nhưng cũng dấy lên nhiều lo ngại về bất ổn khu vực của chính Ethiopia.

San hô là loài động vật sống cộng sinh với tảo đơn bào (zooxanthellae). Tảo quang hợp, hấp thụ CO₂ hòa tan và tạo ra oxy cùng dưỡng chất nuôi san hô; ngược lại, san hô cung cấp nơi ở và chất dinh dưỡng cho tảo. Ngoài vai trò này, tảo biển nói chung (bao gồm cả tảo cộng sinh và tảo phù du) là một trong những nguồn tạo oxy lớn nhất Trái Đất, đóng góp tới hơn 50% lượng oxy trong khí quyển. Nhờ mối quan hệ cộng sinh, các rạn san hô trở thành một trong những hệ sinh thái giàu đa dạng sinh học nhất, là nơi sinh sống của khoảng 25% loài sinh vật biển. Chúng còn hoạt động như “tường chắn sóng tự nhiên”, bảo vệ bờ biển trước bão và xói mòn, đồng thời đem lại giá trị kinh tế từ du lịch, thủy sản và nghiên cứu y dược. Từ giữa thế kỷ 20, sự gia tăng khí nhà kính do hoạt động con người (đốt nhiên liệu hóa thạch, công nghiệp, giao thông, nông nghiệp, ...) đã giữ lại lượng nhiệt khổng lồ trong khí quyển. Hơn 90% nhiệt dư thừa này được đại dương hấp thụ, khiến nhiệt độ nước biển tăng rõ rệt. Việc băng tan làm giảm diện tích bề mặt phản xạ ánh sáng, khiến đại dương hấp thụ nhiệt nhiều hơn. Khi nhiệt độ đại dương tăng quá mức, san hô bị stress và trục xuất tảo cộng sinh ra khỏi cơ thể. Do mất nguồn dinh dưỡng, san hô chuyển sang màu trắng nhạt - hiện tượng gọi là “tẩy trắng san hô”. Nếu nhiệt độ không hạ xuống, san hô có thể chết hoàn toàn, kéo theo sự sụp đổ của cả hệ sinh thái phụ thuộc vào nó. Từ năm 2023 đến nay, thế giới chứng kiến đợt tẩy trắng lớn nhất lịch sử, ảnh hưởng đến khoảng 80% rạn san hô toàn cầu.

Hội nghị các Bên tham gia Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu, còn gọi là COP, là một hội nghị quốc tế được tổ chức để đánh giá tiến độ ứng phó với biến đổi khí hậu, thảo luận và xây dựng kế hoạch hành động khí hậu trong khuôn khổ Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC). COP đã đưa ra nhiều quyết định mang tính bước ngoặt trong quá khứ, bao gồm Nghị định thư Kyoto tại COP3, Thỏa thuận Cancún tại COP16, Hiệp định Khí hậu Paris tại COP21, Thỏa thuận Toàn cầu về Loại bỏ dần Nhiên liệu Hóa thạch tại COP28, v.v. Tuy nhiên, COP liên tục đối mặt với sự chỉ trích đến từ những nhà hoạt động xã hội trong việc sự thiếu quyết đoán trong hành động khí hậu, cho phép ngành dầu mỏ gây ảnh hưởng và đặt áp lực không công bằng lên các nước đang phát triển, trong khi các quốc gia phát triển không thực hiện đầy đủ cam kết.

Quỹ tài sản quốc gia (Sovereign Wealth Fund - SWF) là một quỹ đầu tư thuộc sở hữu nhà nước, được thành lập và quản lý bởi chính phủ liên bang, nhằm đầu tư nguồn tiền công - như thặng dư ngân sách, doanh thu từ tài nguyên thiên nhiên, hoặc các khoản thu nhập quốc gia khác - vào một danh mục tài sản đa dạng (ví dụ: cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và cơ sở hạ tầng) để tạo ra lợi nhuận tài chính lâu dài và hỗ trợ sự ổn định kinh tế quốc gia cũng như các ưu tiên chiến lược của đất nước.

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM, Carbon Border Adjustment Mechanism) là một loại thuế carbon áp dụng đối với các sản phẩm có cường độ phát thải carbon cao, chẳng hạn như thép, xi măng và một số loại điện năng, được nhập khẩu vào Liên minh châu Âu. Đây là một chính sách nhằm giải quyết vấn đề rò rỉ carbon và đảm bảo cạnh tranh công bằng trong thương mại quốc tế bằng cách điều chỉnh chi phí carbon đối với hàng nhập khẩu. Cơ chế này hoạt động bằng cách áp thuế carbon (tarrif) lên các sản phẩm nhập khẩu dựa trên lượng khí thải carbon phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này có nghĩa là nếu một quốc gia áp dụng các quy định nghiêm ngặt về phát thải carbon, họ có thể áp mức chi phí carbon tương đương lên các sản phẩm nhập khẩu từ những quốc gia có quy định lỏng lẻo hơn. Mục tiêu của CBAM là khuyến khích áp dụng các biện pháp giảm phát thải carbon trên toàn cầu và bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước khỏi cạnh tranh không lành mạnh do sự khác biệt về tiêu chuẩn môi trường. Liên minh châu Âu (EU) đang triển khai CBAM, với giai đoạn chính thức áp dụng từ năm 2026, trong khi giai đoạn chuyển tiếp hiện tại kéo dài từ năm 2023 đến 2025. Tuy nhiên, các quốc gia BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) và nhiều nước đang phát triển khác đã bày tỏ sự phản đối đối với CBAM.

“Di dời có kiểm soát” (managed retreat) là việc di dời có kế hoạch các công trình, cơ sở hạ tầng hoặc từ bỏ việc sử dụng đất nhằm giảm thiểu và quản lý rủi ro do các hiện tượng thiên tai gây ra.

"Công thức 1 (hoặc F1) là một thể thức đua xe nơi mà các chặng đua được tổ chức tại nhiều thành phố trên toàn thế giới. Trong mùa giải 2025, các chặng đua được tổ chức tại 24 địa điểm khác nhau - trong đó, các chặng đua nổi bật bao gồm: Singapore; Monaco; Ả Rập Xê Út, v.v. Để trở thành một trong các địa điểm đăng cai chặng đua, quốc gia/thành phố đó phải sở hữu một đường đua đạt chuẩn F1 - các tiêu chuẩn bao gồm nhưng không giới hạn: đường đua dài tối thiểu 3.5km được lót nhựa đường chất lượng cao; các cơ sở vật chất như tháp kiểm soát, bãi trực thăng, gara cho tối thiểu 26 đội thi, v.v. - và trả phí đăng cai cho Ban Tổ chức Công thức 1 (Formula One Management - FOM). Đường đua đạt tiêu chuẩn F1 được xây dựng gần đây nhất - Vietnam Grand Prix; khánh thành vào năm 2020 có chi phí hoàn thành ước tính là 600 triệu USD. Đây là môn thể thao có tỉ suất người xem cao thứ 3 thế giới (với 1.8 tỉ lượt xem, chỉ sau giải Vô địch Bóng đá Thế giới - World Cup và các kỳ Thế Vận Hội - Olympics) và thu hút sự tham dự trực tiếp lớn trong 3 ngày thi đấu (Trung bình 200.000-450.000 người tham dự mỗi chặng đua). Thống kê từ các thành phố/ gia đăng cai tổ chức các chặng đua cho thấy sự gia tăng mạnh về tỉ suất đặt vé máy bay tới địa điểm chặng đua và lợi nhuận cho các doanh nghiệp du lịch địa phương."

Bavet là khu vực ven biên giới giữa Campuchia và Việt Nam, nổi bật với vị trí chiến lược trong giao thương và du lịch. Tuy nhiên, Bavet cũng nổi lên như một điểm nóng của các hoạt động bất hợp pháp, đặc biệt là lừa đảo xuyên quốc gia và tình trạng lao động bị lừa vào làm việc trong các sòng bạc. Một số nạn nhân đã bị giam giữ và cưỡng bức lao động dưới hình thức làm việc trong các sòng bạc hoặc các cơ sở giải trí, nơi họ bị ép làm việc với điều kiện khắc nghiệt và không được trả lương xứng đáng. Chính phủ Campuchia đã từng có một số nỗ lực trong việc giải cứu các nạn nhân người nước ngoài, nhưng tính đến hiện tại, tình hình vẫn chưa được cải thiện.

Chủ nghĩa Môi trường Tân tự do (Neoliberal Environmentalism) được đặc trưng bởi việc nhìn và tiếp cận các vấn đề về môi trường như những vấn đề kinh tế. Các nghiên cứu liên quan đề cập nhiều cách hiểu và mô tả khác nhau về đặc trưng của CNMTTTD. Ví dụ như trên phương diện giải pháp, các phương hướng tiếp cận theo chủ nghĩa này ủng hộ việc tư nhân hoá các tài nguyên môi trường, việc tập trung giải quyết hành vi tiêu thụ của cá nhân, hay việc "mua bán phát thải" giữa các quốc gia, v.v. Một sắc thái khác của CNMTTD là nhấn mạnh sự song hành của bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

Cách mạng xanh là một giai đoạn chuyển giao công nghệ đã dẫn đến sự gia tăng đáng kể sản lượng nông nghiệp giữa thập niên 1940 và 1960. Công cuộc chuyển đổi này là kết quả của các chương trình nghiên cứu, mở rộng quy mô nông nghiệp, phát triển hạ tầng và ứng dụng hóa học như thuốc trừ sâu, phân bón cũng như các giống cây trồng mới cho năng suất cao, giúp sản lượng nông nghiệp theo kịp sự tăng trưởng dân số. Nhờ có Cách mạng Xanh mà tỷ lệ tử vong, suy dinh dưỡng ở trẻ em, đặc biệt ở các nước đang phát triển đã giảm đi đáng kể. Đồng thời, nông nghiệp trở thành một động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế ở nhiều quốc gia, thúc đẩy các ngành công nghiệp khác. Tuy nhiên, trong công cuộc mở rộng đất đai canh tác và phát triển kỹ thuật nông nghiệp, Cách mạng cũng đã làm suy giảm đa dạng sinh học, ảnh hưởng vô cùng lớn đến các loài động thực vật và hệ sinh thái. Sự phát triển của nông nghệ và sự dư thừa trong nông sản đã làm cho việc mua sắm trở nên dễ dàng hơn, dẫn đến thói quen tiêu dùng gia tăng.