Moji Motions

PactePacted transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền. d transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền.

Nhận thức về ý nghĩa của cuộc sống của một người có thể được phân loại thành các khía cạnh chủ quan và khách quan. Ý nghĩa chủ quan được xác định bởi trải nghiệm cá nhân và mức độ hài lòng, thoải mái và trọn vẹn về mặt cảm xúc của họ về cuộc sống. Ví dụ, một người làm công ăn lương bình thường có thể thấy cuộc sống của họ có ý nghĩa về mặt chủ quan khi họ thấy vui và hài lòng, kể cả khi họ chưa đóng góp đáng kể nào cho người khác hoặc cho toàn xã hội. Ý nghĩa khách quan bắt nguồn từ tác động của một cá nhân đối với xã hội. Cuộc đời của một người được coi là có ý nghĩa khách quan khi họ có những đóng góp đáng kể và tích cực cho xã hội. Ví dụ, kể cả khi cuộc sống của họ đầy đói nghèo và đau khổ, miễn họ có sự gắn kết lớn với cộng đồng và có đóng góp lớn cho những người xung quanh, xã hội thì cuộc sống của họ, dù không có nhiều ý nghĩa chủ quan, lại có nhiều ý nghĩa khách quan.

Đồng thuận đa đối tác (consensual non-monogamies) là thuật ngữ chung để chỉ các mối quan hệ trong đó tất cả các đối tác đều đồng thuận để tham gia vào các mối quan hệ lãng mạn, thân mật và/hoặc tình dục với nhiều hơn một người. Mối quan hệ đa đối tác không phải là không chung thuỷ (vì mọi đối tác đều đã đồng thuận với hình thức mối quan hệ này); và có nhiều kiểu hình khác nhau, phổ biến nhất là mối quan hệ mở (open relationship), polyamory (tạm dịch: đa ái), hay mối quan hệ trao đổi bạn tình (swinging).

Việt Nam hiện duy trì cách tiếp cận “không cấm nhưng không công nhận” hôn nhân cùng giới theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, do đó các cặp đôi cùng giới không thể đăng ký kết hôn và không được hưởng các quyền pháp lý gắn với hôn nhân, bao gồm việc cùng đứng tên làm cha mẹ hợp pháp. Trong thực tế, một số gia đình đồng giới vẫn cùng nuôi dưỡng trẻ em, nhưng pháp luật hiện hành thường chỉ công nhận một người là phụ huynh hợp pháp. Điều này dẫn đến các tranh luận về quyền giám hộ, đại diện pháp lý và bảo vệ quyền lợi của trẻ, bao gồm các vấn đề cụ thể như: quyền đại diện pháp lý trong các giao dịch hoặc tranh chấp liên quan đến trẻ; quyền thừa kế tài sản; cũng như quyền tiếp tục chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trong trường hợp người phụ huynh hợp pháp qua đời hoặc mất khả năng chăm sóc. Tại phiên thảo luận về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) tháng 4/2026, Đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh đã đề xuất xem xét việc công nhận đầy đủ cả hai người nuôi dưỡng trong gia đình đồng giới trên giấy tờ hộ tịch, nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ quyền lợi của trẻ em, ngay cả khi chưa có sự thay đổi về công nhận hôn nhân. Tuy nhiên, trong hệ thống pháp luật Việt Nam, các quyền liên quan đến con cái thường gắn chặt với chế định hôn nhân. Trên thế giới, nhiều quốc gia như Hà Lan, Canada và Mỹ đã công nhận hôn nhân đồng giới trước khi mở rộng đầy đủ quyền làm cha mẹ. Mặc dù Luật Hộ tịch và Luật Hôn nhân & Gia đình là hai hệ thống pháp luật riêng biệt, thế nhưng Luật Hộ tịch chỉ chủ yếu đóng vai trò ghi nhận và quản lý các hệ nhân thân, trong khi nhiều quyền liên đến gia đình, con cái và cha mẹ trong thực tế vẫn gắn chặt với hệ hôn nhân được pháp luật công nhận. Hiện tồn tại hai hướng tiếp cận chính: một là ưu tiên giải quyết các vấn đề thực tế liên đến quyền lợi của trẻ em; hai là cho rằng việc thay đổi cần bắt đầu từ công nhận hôn nhân để làm nền tảng pháp lý cho các quyền liên .

"Sự lạc quan của Disney" trình bày một thế giới với: Thiện và ác rõ ràng. Song với đó, cái thiện luôn chiến thắng cái ác. "Sự lạc quan của Ghibli" trình bày một thế giới với: Không có cái ác thực sự và đạo đức là chủ quan. Song với đó, sự thỏa hiệp hòa bình cuối cùng là khả thi, nơi không bên nào nhất thiết phải chiến thắng.

"Kiếm tiền để cho đi" là một triết lý cho rằng cách tốt nhất để tạo ra thay đổi là kiếm được thu nhập cao và quyên góp phần lớn số tiền đó cho các tổ chức từ thiện hiệu quả. "Làm việc để tối đa hóa tác động xã hội" là cách tạo ảnh hưởng tích cực thông qua công việc trực tiếp, ví dụ như làm trong các tổ chức phi lợi nhuận hoặc khởi nghiệp xã hội, dù thu nhập thường thấp hơn."

Ngoại giao căn cứ quân sự" (military base diplomacy) là việc các nước đặt căn cứ quân sự tại một quốc gia khác, hoặc việc cho phép nước ngoài đặt căn cứ quân sự tại nước mình. Các hợp tác như vậy thường kèm theo các điều kiện về lợi ích kinh tế cho nước tiếp nhận, quyền lợi được bảo vệ lẫn nhau thông qua các hiệp ước, liên minh quân sự v.v... Hiện nay, Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ v.v... đều có kế hoạch thúc đẩy đặt căn cứ quân sự tại nước ngoài.

Mối quan hệ "Rebound" diễn ra khi một người, sau khi rời khỏi một mối quan hệ tình cảm cam kết, nhanh chóng bước vào một mối quan hệ mới trong khi vẫn mang theo sự đau buồn và tổn thương từ mối quan hệ cũ. Mối quan hệ Rebound, từ đó, thường được dùng để thích ứng với những mất mát từ việc chia tay, và để giúp người này cắt đứt kết nối tình cảm với đối tác cũ.

Infoslide 1: Các lý thuyết quan hệ quốc tế phương Tây là các khái niệm, quan điểm và khung lý thuyết chi phối Quan hệ quốc tế, chủ yếu bắt nguồn từ các nước phương Tây như Hoa Kỳ và các quốc gia châu Âu. Các lý thuyết chủ đạo bao gồm chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa tự do, khế ước xã hội và nguyên tắc chủ quyền, v.v. cũng như các phương pháp và hướng tiếp cận con của các lý thuyết này. Infoslide 2: Các lý thuyết QHQT không xuất phát từ phương Tây có thể kể đến như như lý thuyết QHQT của Hồi giáo (bao gồm công lý (adl), tham vấn (shura), và hợp tác (ta'awun)), lý thuyết của Đế chế Ottoman về Hệ thống Millet (một hệ thống cho phép sự tồn tại chung của các nhóm dân cư đa dạng chủng tộc, sắc tộc trong một vùng lãnh thổ vì mỗi Millet (cộng đồng) được phép quản lý các công việc nội bộ của mình theo luật pháp và phong tục riêng), lý thuyết quan hệ của các quốc gia châu Phi tiền thực dân, v.v.

Sau nhiều năm suy thoái kinh tế và tình trạng nổi dậy gia tăng trong khu vực, lực lượng bảo vệ tổng thống của Niger đã thực hiện thành công một cuộc đảo chính chống lại tổng thống Mohamed Bazoum và thành lập chính quyền quân sự vào ngày 26 tháng 7 năm 2023. Biết rằng, chính quyền quân sự mới được một số lượng lớn người dân Niger ủng hộ, và rất sẵn sàng để thiết lập quan hệ ngoại giao, ngồi vào bàn đám phán với các bên liên quan. Cộng đồng kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) là một liên minh chính trị và kinh tế bao gồm 15 quốc gia Tây Phi. Tổ chức này có lịch sử lâu dài đối phó với các cuộc đảo chính quân sự trong khu vực: chẳng hạn như gửi lực lượng gìn giữ hòa bình đến Gambia sau cuộc đảo chính năm 2017 và áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Mali và Guinea sau cuộc đảo chính của họ vào năm 2021. Cho đến nay, họ đã lên án cuộc đảo chính ở Niger và đưa ra các biện pháp trừng phạt trong nước. Vào ngày 10/08/2023, ECOWAS tuyên bố đã chuẩn bị sẵn sàng lực lượng chiến đấu để tham chiến tại Niger và khôi phục chính quyền của tổng thống Bazoum.

Trong ô bảo hộ quân sự, nước bảo hộ cam kết bảo vệ và phòng vệ cho các nước khác trong trường hợp có đe dọa về quân sự. Ở chiều ngược lại, các nước khác cam kết không tiến hành hoạt động quân sự. Ví dụ như trong Hiệp ước Liên kết Tự do giữa Mỹ, Micronesia, Quần đảo Marshall và Palau, Mỹ nhận trách nhiệm quốc phòng cho các quốc gia này, nhưng không cho phép quân đội của họ hoạt động.

"""Băng qua dòng sông Rubicorn"" (Crossing the Rubicorn) chỉ sự kiện Julius Ceasar đã dẫn Quân đoàn 13 vượt dòng Rubicon, xuôi về thành La Mã ở phía Nam. Việc Ceasar dẫn quân vượt dòng sông Rubicon đồng nghĩa việc tuyên bố nội chiến với chính quyền hiện tại. Ngược lại, nếu ông không ""băng qua dòng sông Rubicon"" với quân đội của mình, sẽ không có cuộc nội chiến nào xảy ra. Trong suốt thời kì nội chiến do Julius Caesar gây ra, nhân dân La Mã sống trong hoàn cảnh cực khổ (tỉ lệ tội phạm gia tăng, cướp bóc, đói nghèo và thất nghiệp tràn lan...). Sau đó, Julius Ceasar đã giành chiến thắng và trở thành nhà độc tài của La Mã lúc bấy giờ. Ông đã tuyên bố là một kẻ độc tài suốt đời. Trong suốt thời kì trị vì của mình, ông đã cải cách La Mã, cải tổ hệ thống phân chia đất đai, tạo công ăn việc làm cho dân thường, đưa vào sử dụng lịch 365 ngày... Đây là một trong những thời kỳ La Mã mở rộng và hùng mạnh nhất. Tuy nhiên, sau cái chết của Julius Caesar, La Mã lại chìm vào hỗn loạn và nội chiến giữa phe ủng hộ và phản đối sự độc tài của ông, dẫn đến sự sụp đổ của Cộng hòa La Mã. Nếu Julius Caesar không trở thành vua, đời sống của người dân của Cộng hòa La Mã vẫn ở mức ổn định mặc dù chế độ cộng hòa (do hai nghị sĩ cùng làm chủ) cũng có một số vấn đề như ra quyết định dựa trên lợi ích nhóm của các quan chức, chính sách bị trì hoãn trong các trường hợp khẩn cấp do tranh giành quyền lực giữa các nhóm, bất đồng lợi ích nhóm gây ra khó khăn trong quản lý vùng lãnh thổ lớn của Rome... "

Thỏ Yêu là một hệ thống sinh học-hành vi được kích hoạt mỗi khi một cá nhân tham gia vào một mối quan hệ tình cảm lãng mạn. Hệ thống này liên tục thu thập dữ liệu từ cả hai người trong mối quan hệ và tổng hợp thành một chỉ số gọi là Chỉ số Chất lượng Mối quan hệ (CM). CM được tạo thành từ ba ẩn dữ liệu chính: Các chỉ số sinh lý: Nhịp tim, hoạt động thần kinh, phản ứng cơ thể khi ở gần hoặc nghĩ về đối phương, phản ánh mức độ cảm xúc vô thức và phản ứng sinh học. Chỉ số động cơ hành vi: Các hành vi và tín hiệu xã hội thể hiện sự đầu tư vào mối quan hệ như thời gian dành cho nhau, mức độ chủ động trong giao tiếp, hành động thể hiện tình cảm (ôm, chăm sóc, hỗ trợ), v.v. Chỉ số biến thiên theo thời gian: Mức độ thay đổi của cả cảm xúc và hành vi qua từng giai đoạn, nhằm xác định xu hướng tăng trưởng, ổn định, hay suy giảm của mối quan hệ. Chỉ các cá nhân trong mối quan hệ tình cảm lãng mạn mới có quyền truy cập vào chỉ số CM của chính mối quan hệ đó.

"Hội đồng quản trị" là tiếng lóng được giới trẻ dùng để chỉ nhóm bạn thân. Nhóm này đóng vai trò như những "cố vấn" có quyền tham mưu, thẩm định, xét duyệt hồ sơ hoặc "gây khó dễ" cho đối tượng mà bạn đang tìm hiểu trước khi tiến tới mối quan hệ chính thức.

Có hai trường phái triết học về tình yêu để lý giải khi nào chúng ta có tình yêu cho một người. Quan điểm tình yêu dựa trên phẩm chất cho rằng một người chỉ nên yêu một người khác khi họ thực sự trân trọng những phẩm chất nội tại của người đó, ví dụ như sự tử tế, trí thông minh, ngoại hình ưa nhìn của họ; tôi yêu bạn vì bạn là người như thế nào. Quan điểm tình yêu dựa trên sự gắn bó cho rằng một người chỉ nên yêu một người khác khi giữa họ đã hình thành những trải nghiệm chung và từ đó có sự gắn kết; tôi yêu bạn vì những gì chúng ta đã cùng trải qua.

Info slide 1: “Thuyết chiến tranh chính nghĩa” (“Just War Theory”) là các nguyên tắc đạo đức nhằm giảm thiệt hại của chiến tranh. Trong lịch sử, các nguyên tắc này được chia thành 2 giai đoạn, ""công lý tiền chiến"" (“Jus ad bellum”) và ""công lý tham chiến"" (“Jus in bello”). Cùng nhau, 2 nguyên tắc này quy phạm các phạm trù sau: lí do tuyên chiến và thẩm quyền tuyên chiến, khả năng thành công của can thiệp quân sự, sự cần thiết về can thiệp quân sự, sự cân xứng trong mức độ phản hồi quân sự, sự bảo vệ dân thường, sự sử dụng vũ khí nhân đạo, và sự đối xử nhân đạo với tù nhân chiến tranh. Bộ luật Nhân đạo Quốc tế (International Humanitarian Law - IHL), hay còn gọi là luật Chiến tranh, là bộ luật quốc tế áp dụng nguyên tắc ""Jus ad bellum"" và ""Jus in bello."" Sau cuộc chiến Solferino, Công ước Geneva 1864 ra đời và đặt nền móng đầu tiên cho bộ luật IHL. Công ước Geneva 1949, sau Chiến tranh Thế giới Thứ Nhất và sự ra đời của Liên Hợp Quốc (UN), cùng các Nghị định thư Bổ sung năm 1977 dần hoàn thiện bộ luật IHL như hiện nay. Các văn kiện này đã được phần lớn các quốc gia công nhận và cam kết tuân thủ. Ngoài ra, Hội chữ Thập đỏ (ICRC), Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), và Liên hợp Quốc (UN) nói chung cũng thi hành bộ luật IHL. Qua nhiều thập kỷ, IHL đã không ngừng phát triển và phản ánh những thay đổi trong phương thức chiến tranh và lĩnh vực quan hệ quốc tế. Info slide 2: Ngày nay, đặc biệt từ sau khi Chiến Tranh Iraq nổ ra năm 2003, một số học giả, ví dụ như Brian Orend tại Canada, đã dựa trên lý thuyết của triết gia Immanuel Kant từ thế kỷ 18 và xây dựng nguyên tắc ""công lý hậu chiến"" (""Jus post bellum""): tập trung vào tái thiết, trừng phạt tội ác chiến tranh, hòa giải mâu thuẫn hậu chiến, và bồi thường tương xứng cho các bên liên quan. Họ cho rằng các nguyên tắc này cần được pháp điển hoá* vào bộ luật IHL để đảm bảo việc tái thiết lại hoà bình lâu dài và ổn định sau chiến tranh. Tuy nhiên, một số luật sư nhân quyền quốc tế khác cho rằng các khái niệm trong nguyên tắc này về bản chất luôn mơ hồ, không thể định nghĩa được, và tiềm tàng nhiều ngại trong việc pháp điển, thi hành, và tuân thủ. Vì những lí do đó, hiện nay không có văn bản luật quốc tế nào quy phạm các nguyên tắc hậu chiến này. *Pháp điển hóa là hình thức cao nhất, hoàn chỉnh của công tác hệ thống hóa pháp luật. Trong đó, cơ có thẩm quyền tập hợp những văn bản đã có theo một trình tự nhất định, loại bỏ những quy phạm lỗi thời, mâu thuẫn, và chế định thêm những quy phạm mới nhằm thay thế cho những quy định bị loại bỏ và khắc phục những khoảng trống pháp lý."