Moji Motions

"""Băng qua dòng sông Rubicorn"" (Crossing the Rubicorn) chỉ sự kiện Julius Ceasar đã dẫn Quân đoàn 13 vượt dòng Rubicon, xuôi về thành La Mã ở phía Nam. Việc Ceasar dẫn quân vượt dòng sông Rubicon đồng nghĩa việc tuyên bố nội chiến với chính quyền hiện tại. Ngược lại, nếu ông không ""băng qua dòng sông Rubicon"" với quân đội của mình, sẽ không có cuộc nội chiến nào xảy ra. Trong suốt thời kì nội chiến do Julius Caesar gây ra, nhân dân La Mã sống trong hoàn cảnh cực khổ (tỉ lệ tội phạm gia tăng, cướp bóc, đói nghèo và thất nghiệp tràn lan...). Sau đó, Julius Ceasar đã giành chiến thắng và trở thành nhà độc tài của La Mã lúc bấy giờ. Ông đã tuyên bố là một kẻ độc tài suốt đời. Trong suốt thời kì trị vì của mình, ông đã cải cách La Mã, cải tổ hệ thống phân chia đất đai, tạo công ăn việc làm cho dân thường, đưa vào sử dụng lịch 365 ngày... Đây là một trong những thời kỳ La Mã mở rộng và hùng mạnh nhất. Tuy nhiên, sau cái chết của Julius Caesar, La Mã lại chìm vào hỗn loạn và nội chiến giữa phe ủng hộ và phản đối sự độc tài của ông, dẫn đến sự sụp đổ của Cộng hòa La Mã. Nếu Julius Caesar không trở thành vua, đời sống của người dân của Cộng hòa La Mã vẫn ở mức ổn định mặc dù chế độ cộng hòa (do hai nghị sĩ cùng làm chủ) cũng có một số vấn đề như ra quyết định dựa trên lợi ích nhóm của các quan chức, chính sách bị trì hoãn trong các trường hợp khẩn cấp do tranh giành quyền lực giữa các nhóm, bất đồng lợi ích nhóm gây ra khó khăn trong quản lý vùng lãnh thổ lớn của Rome... "

Đấu trường Thẩm phán (Tournament of Judges) là một mô hình tuyển chọn thẩm phán theo hình thức thi đua, trong đó các thẩm phán hiện hành cạnh tranh với nhau để được thăng chức lên các toà án cấp cao hơn, thay vì được chỉ định bởi Tổng thống, Thủ tướng hay cơ quan hành pháp. Việc đánh giá thẩm phán trong mô hình này dựa trên các tiêu chí khách quan, có thể đo lường được, bao gồm: Tần suất bản án được các tòa khác hoặc đồng nghiệp dẫn lại, Tốc độ xử lý hồ sơ hay Tỷ lệ bản án không bị kháng cáo thành công. Trong khi đó ở nhiều quốc gia, các thẩm phán ở tòa án cấp cao hơn thường được bổ nhiệm bởi các cơ quan hành pháp. Việc bổ nhiệm thường dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm: Trình độ chuyên môn, lập trường pháp lý, quan điểm chính trị tương thích với chính quyền đương nhiệm, các yếu tố nhân sự như giới tính, sắc tộc, lý lịch đại diện.

Sự kiện: - Vào ngày 01/10/2024, Iran đã phóng ước tính gần 200 tên lửa vào các mục tiêu gần Tel Aviv - Israel. Cuộc tấn công đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng về cơ sở hạ tầng tại Israel, với hơn 300 người bị thương và 50 người thiệt mạng, bao gồm cả dân thường. Ngược lại, Israel đáp trả bằng các cuộc không kích vào Tehran, gây ra hơn 100 thương vong. - Tại Iran, quyết định tấn công đã tạo ra một làn sóng tranh cãi nội bộ. Một bộ phận dân chúng ủng hộ vì đây là hành động đáp trả sự khiêu khích từ Israel, nhưng cũng có không ít người lo ngại về nguy cơ Iran bị cô lập kinh tế và quân sự thêm nữa." - Tại Israel, chính phủ của Thủ tướng đương nhiệm đối mặt với áp lực tăng cường an ninh, đồng thời đối mặt chỉ trích vì đã kích động căng thẳng trước đó Bối cảnh chính trị khu vực: - Đây là 1 hành động không có tiền lệ khi Iran đã trực tiếp bắt đầu các cuộc tấn công quân sự vào Israel. Trước đây, mặc dù có nhiều xung đột về chính trị, sự, Iran trong gần 4 thập kỉ, đã không trực tiếp ra mặt tấn công Israel. Thay vào đó, Iran đã thành lập và đứng đầu Trục kháng chiến (Axis of Resistance), 1 khối sự bao gồm nhiều thành viên là các nhóm vũ trang, sự trong khu vực để gián tiếp kiềm tỏa sự ảnh hưởng của các nước phương Tây tới khu vực và đồng thời là kiềm tỏa các hành động của Israel. - Theo dự đoán, cuộc tấn công này được sử dụng để đáp trả những hành động gây hấn gần đây của Israel. Những hành động này bao gồm nhưng không giới hạn ở: Ám sát các thủ lĩnh của các nhóm kháng chiến thuộc Trục kháng chiến (Axis of Resistance) như Hassan Nasrallah: Tổng thư ký Hezbollah (1 nhóm vũ trang lớn ở Lebanon), đặc biệt là , Ismail Haniyeh: Thủ lĩnh chính trị của Hamas, bị ám sát ngay ở chính thủ đô của Iran - Tehran vào tháng 7 năm 2024. Tấn công công nghệ vào nhóm sự Hezbollah tại Lebanon, gây thiệt hại nhiều cán bộ cấp cao của nhóm này và nhiều thường dân.

Năm 1904, Phan Bội Châu thành lập Duy Tân hội, tôn Kỳ Ngoại hầu Cường Để làm minh chủ, hướng tới mục tiêu đánh đuổi thực dân Pháp và xây dựng thể chế Quân chủ lập hiến theo mô hình của Nhật Bản lúc bấy giờ. Tuy nhiên, bối cảnh chính trị khu vực sau đó có nhiều biến động: Nhật Bản thỏa hiệp với Pháp trục xuất phong trào Đông Du (1908) và Cách mạng Tân Hợi nổ ra lật đổ chế độ phong kiến, lập ra nhà nước Trung Hoa Dân Quốc (1911). Trước những sự kiện này, vào tháng 5/1912, Phan Bội Châu cùng các cộng sự tuyên bố giải tán Duy Tân hội để thành lập Việt Nam Quang Phục hội. Tổ chức mới chính thức từ bỏ mục tiêu Quân chủ lập hiến, đề ra tôn chỉ: "Đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nước Việt Nam, thành lập nước Cộng hòa Dân quốc Việt Nam".

Gần đây tại Việt Nam, Bộ Công an đã triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán gần 600 loại sữa bột giả. Trong khoảng bốn năm, các nghi phạm đã tuồn ra thị trường các loại sữa giả, gom về doanh thu tới gần 500 tỉ đồng. Dù đường dây này đã bị triệt phá nhưng quảng cáo bán hàng các loại sữa giả vẫn ngập tràn trên mạng, đặc biệt có sự liên quan tới hình ảnh của những người nổi tiếng. Hiện nay, trách nhiệm của các Bộ liên quan (Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công thương) trong việc kiểm soát an toàn thực phẩm và việc công bố sản phẩm vẫn chưa rõ ràng.

Chủ nghĩa lạc quan mới (New Optimism) là quan điểm cho rằng con người đang ngày càng phát triển theo hướng tích cực. Những người ủng hộ chủ nghĩa này thường tập trung vào những khía cạnh như sự phát triển về công nghệ, nhận thức về quyền con người, giảm đói nghèo như là những bằng chứng cho quan điểm của mình.

Lèse-majesté (tội khi quân hay tội bất tôn quân) ở Thái Lan là một tội phạm theo Mục 112 của Bộ luật Hình sự Thái Lan. Hành vi phỉ báng, xúc phạm hoặc đe dọa Hoàng gia Thái Lan (nhà vua, hoàng hậu, người thừa kế, người thừa kế hoặc nhiếp chính) là bất hợp pháp với các hình phạt từ ba đến mười lăm năm tù. Luật về tội khi quân hiện đại của Thái Lan đã có trong sách luật từ năm 1908.

Myanmar là quốc gia Đông Nam Á với lịch sử dài của xung đột sắc tộc và vai trò chính trị mạnh của quân đội. Năm 2021, quân đội do Min Aung Hlaing lãnh đạo tiến hành đảo chính, lật đổ chính phủ dân chủ của Aung San Suu Kyi, chấm dứt giai đoạn dân chủ ngắn ngủi. Kể từ đó, đất nước rơi vào nội chiến trên quy mô toàn quốc giữa chính quyền quân sự, lực lượng kháng chiến dân chủ và nhiều nhóm vũ trang sắc tộc, gây ra khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng với hàng triệu người di tản và hệ thống kinh tế - xã hội suy sụp. Chính quyền quân sự hiện tại bị chỉ trích rộng rãi bởi người dân vì sự thiếu dân chủ, tập trung quyền lực, giới hạn các quyền tự do cơ bản của con người và sử dụng bạo lực đối với dân thường. Trên bình diện quốc tế, các nước phương Tây áp dụng trừng phạt và cô lập ngoại giao với Myanmar như một cách để làm suy yếu chính quyền quân sự, trong khi ASEAN duy trì lập trường không can thiệp nhưng hạn chế hợp tác cấp cao với Myanmar.

Khu Tam Thái Tử không phải là một địa danh chính thức, mà là cách gọi phổ biến để chỉ những khu vực phức tạp nằm gần biên giới Campuchia, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp và cộng đồng người Trung Quốc. Một trong những khu vực nổi bật được gọi là "Tam Thái Tử" nằm tại thành phố Bavet, tỉnh Svay Rieng, gần biên giới với Việt Nam. Cụ thể, khu vực này cách Cửa khẩu Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh) chỉ vài km về phía bên trái khi nhập cảnh từ Việt Nam.

Tự chủ đại học” được hiểu là việc trường đại học có được một mức độ độc lập so với các bên quản lý nhà nước liên quan về quản trị cơ cấu tổ chức, phân bổ nguồn lực tài chính và tạo ra nguồn thu, tuyển dụng nhân sự, trang bị điều kiện học tập và triển khai hoạt động giảng dạy, nghiên cứu. Cụ thể, tự chủ đại học tập trung vào 04 khía cạnh chính gồm: (i) Học thuật; (ii) Nhân sự; (iii) Tài chính; (iv) Quản trị tổ chức; trong đó, tự chủ tài chính là yếu tố đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hoặc hạn chế quá trình phát triển của hệ thống giáo dục đại học.

U.S. Immigration and Customs Enforcement (ICE), hay Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ, là một cơ quan hành pháp liên bang Hoa Kỳ, chịu trách nhiệm về thực thi luật nhập cư, bảo vệ an ninh quốc gia và an toàn công cộng. Nhiệm vụ của ICE bao gồm nhưng không giới hạn ở: Bắt và trục xuất người nhập cư trái phép; Quản lý các trại tạm giữ người nhập cư; Điều tra tội phạm xuyên biên giới; v.v. Trong thời gian gần đây, ICE đang gặp phải một làn sóng chỉ trích và phản đối mạnh mẽ, gây ra sự phân cực chính trị mãnh liệt ở nội bộ Hoa Kỳ.

Trong quan hệ quốc tế, mô hình "tiến thoái lưỡng nan an ninh" (nguyên văn: security dilemma) cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia tập trung phát triển khả năng quân sự của mình từ đó, dù cố tính (v.d. răn đe) hay vô tình (v.d. để tăng khả năng phòng thủ), sẽ kích động những quốc gia lân cận cảm thấy bất an và cũng đầu tư vào quân sự của chính mình, dẫn đến một vòng luẩn quẩn chạy đua vũ trang. Mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu mong muốn hòa bình và chấp nhận hiện trạng (status quo). Ngược lại, mô hình "răn đe" cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia nhượng bộ và không răn đe hiệu quả các kế hoạch, ý muốn bành trướng và xâm lấn của nhau. mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu muốn thay đổi hiện trạng (status quo).

Vương quốc Thịnh vượng chung (The Commonwealth Realm) gồm 15 quốc gia là thuộc địa cũ của Đế chế Anh (gồm Úc, New Zealand, Canada,Jamaica,..). Các quốc gia này ghi nhận người đứng đầu Hoàng gia Anh (hiện là Vua Charles III) là nguyên thủ quốc gia theo hiến pháp của họ. Các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng Anh sẽ nhận được hỗ trợ về mặt kinh tế, chính trị bởi Vương Quốc Anh và công dân những nước này sẽ nhận được những đặc quyền khi đến lãnh thổ Anh quốc. Tuy nhiên, các quốc gia thuộc Vương quốc Thịnh vượng chung trước đó chỉ tuyên bố trung thành với Nữ hoàng Elizabeth II nhờ những nỗ lực gắn kết và giúp đỡ của bà với những nước này. Các quốc gia này phải duy trì chế độ quân chủ với Hoàng gia Anh nên không thể thành lập chính thể cộng hoà và không có nguyên thủ quốc gia riêng (dù người đứng đầu hệ thống chính trị vẫn là công dân từ những nước này). ------------------------------------ Chính thể cộng hòa là hình thức tổ chức nhà nước dân chủ, trong đó quyền lực tối cao của nhà nước thuộc về một cơ quan được bầu ra trong một thời gian nhất định. Quyền lực tối cao của nhà nước theo chính thể cộng hoà không thuộc về một người mà được thực hiện thông qua các cơ đại diện do cử tri bầu ra. Điểm khác nhau cơ bản giữa nhà nước cộng hoà và nhà nước chủ là ở cách thức thiết lập người đứng đầu nhà nước.

Luật Giới hạn: Mỗi người chỉ có giới hạn số lượng mối quan hệ, và cách duy nhất để "nạp" thêm mối quan hệ khi số lượng đạt max là bỏ đi những mối quan hệ cũ. Những mối quan hệ đã bỏ đi sẽ không thể được tái thiết lập lại.

Ở hầu hết các quốc gia, cơ quan Tư pháp (một trong ba nhánh của nhà nước, bao gồm tư pháp, hành pháp và lập pháp) có quyền "bảo hiến". Quyền này cho phép họ bãi bỏ và hủy bỏ các dự thảo luật hay quyết định được thông qua bởi nhánh Hành pháp hoặc Lập pháp nếu như phía Tư pháp đánh giá rằng dự thảo này không đi đúng với thành văn hoặc tinh thần của hiến pháp.

Sáng 1/3, tình hình Trung Đông leo thang nghiêm trọng sau khi có thông tin lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, thiệt mạng trong một cuộc không kích được cho là do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện. Với vai trò là người nắm quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị Iran, ông không chỉ là nguyên thủ tối cao về tôn giáo mà còn là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Vì vậy, việc ông thiệt mạng được nhiều quan chức Iran mô tả như một sự “tử vì đạo”, nhằm củng cố tinh thần đoàn kết và chính danh cho các hành động đáp trả sau đó. Sự kiện này được xem là bước ngoặt lớn, làm bùng phát làn sóng trả đũa dữ dội từ Tehran. Ngay sau đó, Iran đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Các hệ thống phòng không trong khu vực đã được kích hoạt khẩn cấp, khiến không phận nhiều nơi bị gián đoạn và hoạt động hàng không bị ảnh hưởng. Chính phủ các nước vùng Vịnh lên án mạnh mẽ các hành động quân sự này, đồng thời kêu gọi kiềm chế để tránh chiến tranh lan rộng.

"Năm 2025, quan hệ giữa Hoa Kỳ với EU và Canada trở nên căng thẳng. Tổng thống Trump áp thuế 20% với hàng EU và 25% với hàng Canada, gây ra các biện pháp trả đũa từ cả hai bên. EU đề xuất thỏa thuận “zero-for-zero” để loại bỏ thuế hàng công nghiệp, trong khi Canada kêu gọi tẩy chay hàng Mỹ. Những bình luận từ phía Mỹ rằng EU ""ăn bám"" và Canada ""nên trở thành một bang của Mỹ"" càng làm gia tăng phản ứng tiêu cực. Trong bối cảnh đó, Canada và EU đẩy mạnh hợp tác. Ngoại trưởng Canada bày tỏ mong muốn thắt chặt quan hệ với châu Âu, và một khảo sát cho thấy 46% người Canada ủng hộ ý tưởng gia nhập EU. Tuy nhiên, nhiều rào cản pháp lý và chính trị vẫn tồn tại, và một bộ phận người dân Canada vẫn coi trọng mối quan hệ với Hoa Kỳ."

Nam Phi là một quốc gia từng trải qua chế độ Apartheid kéo dài từ năm 1948 đến năm 1994. Trong thời kỳ này, người da đen và các nhóm sắc tộc không phải da trắng bị tước quyền công dân, bị loại khỏi các cơ hội giáo dục, y tế, quyền sở hữu đất và quyền tham gia vào các hoạt động kinh tế quan trọng. Sau khi chế độ Apartheid chấm dứt, chính phủ Nam Phi đã triển khai một loạt các chính sách được gọi là Black Economic Empowerment (BEE) nhằm khắc phục bất bình đẳng lịch sử. BEE tập trung vào việc trao quyền kinh tế cho người da đen, người da màu và người Ấn Độ. Chính sách này yêu cầu các doanh nghiệp ưu tiên người da đen trong quyền sở hữu, quản lý, tuyển dụng, đào tạo và chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp sẽ được chấm điểm BEE, điểm số càng cao thì càng có lợi trong đấu thầu hợp đồng nhà nước. Ngoài ra, chính sách cũng khuyến khích các công ty đầu tư vào phát triển cộng đồng người da đen. Tính đến năm 2025, dù thu nhập của các hộ gia đình người da đen đã tăng mạnh (46 % từ 2006 đến 2023), mức thu nhập trung bình của người da trắng vẫn gấp gần năm lần người da đen. Tuy nhiên, các đảng đối lập và Ngân hàng Thế giới đang cho rằng BEE cản trở thu hút đầu tư, trong khi Mỹ yêu cầu Nam Phi miễn áp dụng BEE với các doanh nghiệp Mỹ như một điều kiện để thúc đẩy hệ thương mại

Cộng đồng bản địa (Indigenous communities/people) là các nhóm dân tộc có mối liên hệ lịch sử, văn hóa và lãnh thổ với một vùng đất trước khi bị chiếm đóng hoặc thuộc địa hóa, duy trì bản sắc văn hóa riêng biệt và hiện là thiểu số trong quốc gia của họ. Ví dụ: Aboriginal và Torres Strait Islander (Úc), Native Americans (Mỹ), Māori (New Zealand), First Nations (Canada), Sámi (Scandinavia).