Moji Motions

Việt Nam hiện duy trì cách tiếp cận “không cấm nhưng không công nhận” hôn nhân cùng giới theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, do đó các cặp đôi cùng giới không thể đăng ký kết hôn và không được hưởng các quyền pháp lý gắn với hôn nhân, bao gồm việc cùng đứng tên làm cha mẹ hợp pháp. Trong thực tế, một số gia đình đồng giới vẫn cùng nuôi dưỡng trẻ em, nhưng pháp luật hiện hành thường chỉ công nhận một người là phụ huynh hợp pháp. Điều này dẫn đến các tranh luận về quyền giám hộ, đại diện pháp lý và bảo vệ quyền lợi của trẻ, bao gồm các vấn đề cụ thể như: quyền đại diện pháp lý trong các giao dịch hoặc tranh chấp liên quan đến trẻ; quyền thừa kế tài sản; cũng như quyền tiếp tục chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ trong trường hợp người phụ huynh hợp pháp qua đời hoặc mất khả năng chăm sóc. Tại phiên thảo luận về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) tháng 4/2026, Đại biểu Quốc hội Dương Minh Ánh đã đề xuất xem xét việc công nhận đầy đủ cả hai người nuôi dưỡng trong gia đình đồng giới trên giấy tờ hộ tịch, nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ quyền lợi của trẻ em, ngay cả khi chưa có sự thay đổi về công nhận hôn nhân. Tuy nhiên, trong hệ thống pháp luật Việt Nam, các quyền liên quan đến con cái thường gắn chặt với chế định hôn nhân. Trên thế giới, nhiều quốc gia như Hà Lan, Canada và Mỹ đã công nhận hôn nhân đồng giới trước khi mở rộng đầy đủ quyền làm cha mẹ. Mặc dù Luật Hộ tịch và Luật Hôn nhân & Gia đình là hai hệ thống pháp luật riêng biệt, thế nhưng Luật Hộ tịch chỉ chủ yếu đóng vai trò ghi nhận và quản lý các hệ nhân thân, trong khi nhiều quyền liên đến gia đình, con cái và cha mẹ trong thực vẫn gắn chặt với hệ hôn nhân được pháp luật công nhận. Hiện tồn tại hai hướng tiếp cận chính: một là ưu tiên giải quyết các vấn đề thực liên đến quyền lợi của trẻ em; hai là cho rằng việc thay đổi cần bắt đầu từ công nhận hôn nhân để làm nền tảng pháp lý cho các quyền liên .

Mô hình "Đổi nợ lấy giáo dục" (Debt-for-Education Swaps) là một mô hình tài chính quốc tế, trong đó các quốc gia chủ nợ hoặc dịnh chế tài chính đồng ý xóa một phần nợ công cho một quốc gia đang phát triển. Đổi lại, chính phủ nước vay nợ có nghĩa vụ chuyển toàn bộ số tiền được miễn đó vào một quỹ ủy thác nội đia để chi trả cho các dự án cải cách giáo dục trẻ em. Nhằm đảm bảo tính minh bạch và tối ưu hóa hiệu quả, quỹ này sẽ do các tổ chức nhân đạo quốc tế và đại diện của phía chủ nợ trực tiếp điều hành. Hội đồng quản lý quốc tế này có toàn quyền quyết định việc thiết kế chương trình học, lựa chọn ngôn ngữ giảng dạy, cũng như tuyển dụng và phân bổ giáo viên tại các trường học nhận tài trợ một cách độc lập, không cần thông qua sự phê duyệt hay can thiệp từ Bộ giáo dục của quốc gia sở tại.

Vùng Clarion-Clipperton là một vùng biển quốc tế nằm ở Thái Bình Dương, hiện được quản lý bởi Cơ quan quản lý Đáy biển Quốc tế (ISA). 36 quốc gia là thành viên của ISA sẽ đưa phiếu bầu để xét duyệt các đơn đăng ký khai thác khoáng sản biển sâu. Để một công ty có quyền được khai thác, nó sẽ cần được bảo trợ bởi một quốc gia thành viên của ISA và đăng ký một hợp đồng thăm dò. Nếu được hội đồng thông qua, công ty sẽ được khai thác 75000 km2 diện tích biển sâu, và một diện tích tương đương sẽ được giữ lại cho các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên các công ty có thể hợp tác với những quốc gia này để được quyền khai thác vùng biển đó. Clarion-Clipperton là một vùng dồi dào các khoáng sản thiết yếu cho nền công nghiệp và đặc biệt cần thiết trong việc chế tạo năng lượng xanh (tuabin gió, pin năng lượng mặt trời). Một nghiên cứu vào năm 2016 phát hiện ra vùng biển này có hệ sinh thái vô cùng đa dạng với hơn một nửa sinh vật tìm thấy là mới với giới khoa học.

“Ngôn ngữ trị liệu tâm lý” (therapy speak) đề cập đến việc mở rộng đáng kể việc sử dụng ngôn ngữ và khái niệm của tâm lý học cũng như y học vào đời sống hằng ngày, ra ngoài phạm vi học thuật. Điều này có thể bao gồm, nhưng không giới hạn ở việc: 1) sử dụng các thuật ngữ như “toxic” (độc hại) hay “gaslighting” (thao túng tâm lý) khi nói về các mối quan hệ, tình bạn hoặc tương tác trong những trường hợp thực tế không đáp ứng định nghĩa học thuật của các thuật ngữ này; 2) gọi sự thôi thúc muốn dọn dẹp là “OCD” (rối loạn ám ảnh cưỡng chế), hoặc việc tạm thời mất tập trung là “ADHD” (rối loạn tăng động giảm chú ý); 3) tham gia vào việc chẩn đoán tâm lý mang tính suy đoán đối với người khác, bao gồm cả nhân vật công chúng.

Việt Nam hiện đang theo đuổi một chiến lược tăng trưởng rất tham vọng, đặt mục tiêu đạt mức tăng trưởng GDP tối thiểu 2 chữ số (>10%) mỗi năm giai đoạn 2026–2030 thông qua một loạt chính sách đồng thời như mở rộng tín dụng, đẩy mạnh đầu tư công quy mô lớn, thúc đẩy công nghiệp chế biến - chế tạo và dịch vụ, cũng như chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Bên cạnh đó, chính phủ còn tập trung cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm tăng năng suất lao động và nâng cấp vị thế trong chuỗi cung ứng và giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, chiến lược này đi kèm nhiều rủi ro đáng kể. Việc dựa nhiều vào tín dụng và đầu tư công làm tăng nguy cơ nợ và bất ổn tài chính trong tương lai. Bên cạnh đó, khi vừa kích thích tăng trưởng vừa phải kiểm soát nền kinh tế, áp lực lạm phát và tỷ giá có thể gia tăng, ảnh hưởng đến chi phí sống và ổn định kinh tế. Cuối cùng, nếu Việt Nam chưa chuyển đổi kịp sang mô hình dựa trên công nghệ và năng suất mà vẫn phụ thuộc vào lao động giá rẻ và xuất khẩu, thì tăng trưởng nhanh hiện tại có thể không những không bền vững trong dài hạn, mà còn tăng nguy cơ phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài. Bên cạnh những rủi ro, Việt Nam hiện cũng đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng cho tăng trưởng. Nền kinh duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao so với khu vực, cho thấy sức phục hồi và khả năng thích ứng tốt. Xuất khẩu tiếp tục là động lực trọng với sự tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi dòng vốn đầu tư nước ngoài vẫn ổn định nhờ môi trường kinh doanh cải thiện. Đồng thời, chính phủ đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số và cải cách thể chế, giúp nâng cao năng suất và hiệu quả kinh .

Bài kiểm tra tính cách có công dụng là xác định và đánh giá các kiểu hình tính cách của con người. Một số bài kiểm tra tính cách phổ biến là MBTI, Big Five Personality Test, v.v. Trên thực tế, hầu hết các công cụ kiểm tra tính cách sử dụng chủ yếu thang đánh giá là bảng câu hỏi tự trả lời liên quan tới nội tâm hoặc cuộc sống của người thực hiện, và từ đó đưa ra những gợi ý về điểm mạnh, điểm yếu cá nhân; và gợi ý nghề nghiệp tương lai, cách cải thiện bản thân, v.v.

Hiện nay, các vận động viên quần vợt chuyên nghiệp chỉ nhận được khoảng 17,5% tổng doanh thu hằng năm từ các giải đấu dưới dạng tiền thưởng. Con số này thấp hơn đáng kể so với nhiều môn thể thao khác: các vận động viên golf chuyên nghiệp nhận khoảng 25% doanh thu giải đấu, các võ sĩ quyền anh nhận từ 60–70% doanh thu sự kiện, còn các cầu thủ bóng đá và bóng rổ nhận khoảng 47–50%. Trên thực tế, chỉ khoảng 150–200 tay vợt nam và 150–200 tay vợt nữ hàng đầu thế giới có khả năng hòa vốn hoặc kiếm được lợi nhuận từ sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp. Dù vậy, cho đến nay, các tay vợt hàng đầu mới chỉ bày tỏ sự bất mãn thông qua truyền thông và các cuộc phỏng vấn, thay vì tiến hành những hành động tập thể mạnh mẽ hơn như tẩy chay (bao gồm nhưng không giới hạn: đình công, không tham dự giải đấu, ...)

Phương pháp kiểm tra giới tính bằng cách đo nồng độ testosterone, được áp dụng gần đây bởi IOC và các tổ chức thể thao quốc tế, tập trung vào việc đánh giá mức testosterone trong cơ thể vận động viên. Đây là một phần trong nỗ lực để đảm bảo rằng các vận động viên nữ không có lợi thế quá mức do mức testosterone cao hơn mức bình thường của phụ nữ. Testosterone là một hormone có ảnh hưởng lớn đến sức mạnh cơ bắp, khả năng hồi phục và các đặc điểm thể chất khác. Nghiên cứu cho thấy mức testosterone cao có thể mang lại lợi thế trong các môn thể thao, đặc biệt là các môn cần sức mạnh và sức bền. Các quy định hiện tại của IOC và các tổ chức thể thao quốc tế quy định rằng nếu mức testosterone tự nhiên của vận động viên nữ vượt quá một ngưỡng cụ thể, họ sẽ cần phải điều chỉnh hormone hoặc thay đổi các yếu tố liên quan để đủ điều kiện thi đấu ở các sự kiện nữ. Quy Trình Kiểm Tra Thực hiện xét nghiệm để xác định ngưỡng Testosterone: Các quy định cụ thể về ngưỡng testosterone có thể thay đổi theo từng tổ chức và thời kỳ. Ví dụ, quy định của IOC (tính đến thời điểm gần nhất) yêu cầu các vận động viên nữ có nồng độ testosterone cao hơn 5 nmol/L trong ít nhất 12 tháng trước sự kiện thi đấu sẽ cần phải điều chỉnh hormone. Quy định điều chỉnh: Nếu một vận động viên có mức testosterone vượt quá ngưỡng cho phép, họ sẽ phải thực hiện điều chỉnh hormone (chẳng hạn như liệu pháp giảm testosterone) để giảm nồng độ xuống mức cho phép.

Hormone là các chất hóa học do cơ thể sản xuất để gửi “tín hiệu” đến các cơ quan và mô, giúp điều chỉnh nhiều hoạt động sống như trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sản và phát triển đặc điểm giới tính. Trong chuyển giới, hormone được dùng để điều chỉnh các đặc điểm sinh dục thứ cấp nhằm giúp cơ thể phù hợp với giới tính mà người đó xác định. Ví dụ, người nam → nữ (MTF) dùng estrogen kết hợp thuốc ức chế testosterone để giảm râu, giảm cơ bắp, phát triển ngực, phân bố mỡ kiểu nữ và làm da mềm hơn. Người nữ → nam (FTM) dùng testosterone để giọng trầm, mọc râu, tăng cơ, giảm mỡ ở hông, ngừng kinh nguyệt và thay đổi phân bố mỡ kiểu nam. Ngay cả khi dùng đúng liều, hormone chuyển giới vẫn có thể gây những tác động tiêu cực nhẹ nhưng quan trọng cần theo dõi. Ở người nam → nữ (MTF), estrogen kết hợp thuốc ức chế testosterone có thể làm giảm cơ bắp, giảm hồng cầu, thay đổi lipid máu, tăng nhẹ nguy cơ huyết khối và ảnh hưởng nhẹ đến tâm trạng. Ở người nữ → nam (FTM), testosterone có thể làm tăng hồng cầu, thay đổi lipid máu, gây mụn, rậm lông, giọng trầm không đều và tác động nhẹ đến gan cũng như tâm trạng. Vì vậy, dù sử dụng liều chuẩn, hormone vẫn thay đổi sinh lý toàn thân, nên người chuyển giới cần theo dõi y tế định kỳ để đảm bảo sức khỏe lâu dài.