Moji Motions

Trong hệ thống của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), việc một nước được công nhận là “nền kinh tế thị trường” (Market Economy Status) sẽ ảnh hưởng đến cách các quốc gia khác áp thuế chống bán phá giá đối với hàng hóa từ nước đó. Từ năm 2007, khi Việt Nam gia nhập WTO, nhiều quốc gia đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, bao gồm các nền kinh tế lớn như Canada, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, nhưng Mỹ đến nay vẫn chưa công nhận. Nếu Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, điều này sẽ ảnh hưởng đến quan hệ thương mại song phương, niềm tin chính trị và cách Mỹ xử lý các vụ điều tra chống bán phá giá với hàng hóa từ Việt Nam. Theo pháp luật Hoa Kỳ, Bộ Thương mại sẽ xem xét 6 tiêu chí để quyết định việc công nhận một quốc gia là nền kinh tế thị trường, bao gồm: 1. Mức độ chuyển đổi tiền tệ trong nước. 2. Mức độ tự do trong việc xác định tiền lương thông qua thương lượng. 3. Cơ hội dành cho các công ty nước ngoài tham gia liên doanh hoặc đầu tư. 4. Sự giám sát của chính phủ đối với nguyên vật liệu sản xuất. 5. Mức độ kiểm soát của chính phủ đối với phân bổ nguồn lực, định giá và quyết định sản lượng của doanh nghiệp. 6. Các yếu tố liên quan khác do cơ quan có thẩm quyền xác định.

Trong những năm gần đây, thế giới đang chứng kiến xu hướng tách rời nền kinh tế (economic decoupling), khi các quốc gia hay khu vực dần giảm mức độ phụ thuộc kinh tế lẫn nhau hoặc các nước lớn vì các lý do an ninh, địa chính trị và chiến lược. Một số ví dụ cho chiến lược tách rời nền kinh tế có thể bao gồm nhưng không giới hạn việc tăng cường đa dạng hoá thương mại, mở rộng giao thương trong khu vực thay cho thương mại toàn cầu, định vị quốc gia hoặc khu vực là trung tâm sản xuất trung lập, v.v.

Phép màu kinh tế là cụm từ dùng để mô tả giai đoạn tăng trưởng kinh tế vượt bậc, nhanh chóng và bất ngờ của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, thường sau một thời kỳ khó khăn như chiến tranh, khủng hoảng hay nghèo đói. Ví dụ: "Phép màu trên sông Hàn" Hàn Quốc, từ quốc gia nghèo sau chiến tranh, trở thành nền công nghiệp phát triển sau 35 năm. “Kỳ tích kinh tế hậu chiến” Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vào cuối thập niên 80, sau khoảng 4 thập kỉ.

Các nước châu Phi nhận được khoản vay từ nhiều nguồn khác nhau, mỗi nguồn có những đặc điểm và điều kiện riêng. Các khoản vay từ Trung Quốc chủ yếu tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn như đường bộ, đường sắt và cảng, những dự án không thể thiếu trong Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc. Các khoản vay này thường đi kèm với ít điều kiện liên quan đến quản trị, nhân quyền và cải cách kinh tế hơn so với các khoản vay từ các tổ chức châu Âu và phương Tây. Chúng thường liên quan đến các công ty và lao động Trung Quốc, điều này có thể hạn chế việc tạo việc làm tại địa phương. Các điều khoản trả nợ cho các khoản vay của Trung Quốc có thể bao gồm các thỏa thuận dựa vào tài nguyên, sử dụng tài nguyên thiên nhiên như dầu mỏ và khoáng sản làm tài sản thế chấp và thường đưa ra lãi suất thấp hơn và thời gian trả nợ dài hơn. Ngược lại, các khoản vay của châu Âu và phương Tây bao trùm nhiều lĩnh vực hơn bao gồm y tế, giáo dục, quản trị và cải cách kinh tế, nhằm mục đích phát triển toàn diện. Các khoản vay này thường đi kèm với các yêu cầu nghiêm ngặt về quản trị, tính minh bạch và cải cách chính sách, thường là một phần của Chương trình điều chỉnh cơ cấu (SAP). Họ cũng khuyến khích việc sử dụng các nhà thầu và lao động địa phương để thúc đẩy nền kinh địa phương. Các điều khoản trả nợ đối với các khoản vay của Châu Âu và phương Tây bao gồm sự kết hợp giữa các khoản vay thông thường, khoản trợ cấp và khoản vay ưu đãi, có lãi suất thấp và thời gian ân hạn dài.

"Nền kinh tế vừa đủ" là một triết lý kinh tế do cố Quốc vương Bhumibol Adulyadej của Thái Lan khởi xướng, tập trung vào việc đáp ứng vừa đủ các nhu cầu thiết yếu của con người theo hướng bền vững và tự chủ, nhằm đạt được sự hài hòa giữa xã hội, kinh tế, và môi trường. Triết lý này đề cao sự vừa đủ trong tiêu dùng, tức là con người nên sống giản dị, tiêu thụ vừa đủ theo nhu cầu, tránh lãng phí và lòng tham, tăng cường việc chia sẻ và hợp tác trong cộng đồng.

Cải cách chính trị chủ yếu bao gồm cải cách hệ thống bầu cử và hệ thống tư pháp, đảm bảo các giá trị của một nhà nước dân chủ. Cải cách kinh tế chủ yếu bao gồm việc dân chủ hóa, phát triển nền kinh tế và cải thiện phúc lợi của công dân.

Điều 44, Nghị định 282/2025 nêu 5 hành vi sẽ bị quy kết là bạo lực về kinh tế, có thể bị phạt 20-30 triệu đồng. Đó là: Chiếm đoạt tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình; Hủy hoại tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức; Cưỡng ép thành viên gia đình đóng góp tài chính quá khả năng của họ; Kiểm soát tài sản, thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo tình trạng lệ thuộc về mặt vật chất, tinh thần hoặc các mặt khác.

Nhượng quyền thương mại (Franchising) là hình thức kinh doanh trong đó bên nhượng quyền cho phép bên nhận quyền sử dụng thương hiệu, hệ thống kinh doanh, bí quyết kinh doanh và các hỗ trợ khác để kinh doanh sản phẩm hoặc dịch vụ dưới tên thương hiệu của mình. Các ví dụ có thể kế đến như: Mixue tại Việt Nam, Highlands Coffee,.. Thành lập công ty con (Wholly-owned subsidiaries) là hình thức trong đó công ty mẹ thành lập công ty con tại một thị trường quốc tế. Trong đó công ty mẹ có toàn quyền quyết định về chiến lược, hoạt động, và tài chính của công ty con. Các ví dụ có thể kế đến như: Nestle, Unilever

Có 3 loại viện trợ: - Viện trợ nhân đạo, nhằm ứng phó với thảm họa và tai ương - Viện trợ từ thiện, do các tổ chức từ thiện phân phối - Viện trợ hệ thống/viện trợ phát triển dài hạn là các khoản viện trợ chuyển giao trực tiếp giữa các chính phủ (chuyển giao song phương) hoặc qua các tổ chức đa phương như World Bank

Bavet là khu vực ven biên giới giữa Campuchia và Việt Nam, nổi bật với vị trí chiến lược trong giao thương và du lịch. Tuy nhiên, Bavet cũng nổi lên như một điểm nóng của các hoạt động bất hợp pháp, đặc biệt là lừa đảo xuyên quốc gia và tình trạng lao động bị lừa vào làm việc trong các sòng bạc. Một số nạn nhân đã bị giam giữ và cưỡng bức lao động dưới hình thức làm việc trong các sòng bạc hoặc các cơ sở giải trí, nơi họ bị ép làm việc với điều kiện khắc nghiệt và không được trả lương xứng đáng. Chính phủ Campuchia đã từng có một số nỗ lực trong việc giải cứu các nạn nhân người nước ngoài, nhưng tính đến hiện tại, tình hình vẫn chưa được cải thiện.

Chính sách "Ưu tiên lao động nội địa" đối với doanh nghiệp nước ngoài bao gồm nhưng không giới hạn việc áp đặt hạn ngạch tuyển dụng cho lao động trong nước, hạn chế điều kiện sa thải, và tạo ra các áp lực mềm để doanh nghiệp dồn việc đầu tư phát triển kỹ năng, cơ hội nghề nghiệp cho lao động nội địa.

Sự tham gia vào ngành nông nghiệp của các tập đoàn lớn có những đặc điểm sau: 1. Gia tăng sự hợp tác giữa các tập đoàn cung cấp các thiết bị nông nghiệp (thuốc trừ sâu, máy cày, drones,…) và các tập đoàn có hệ thống dữ liệu khách hàng lớn trong ngành. 2. Phát triển những ứng dụng và công nghệ thu thập thông tin nhằm đưa ra những hướng dẫn phù hợp cho người nông dân (ví dụ: phân tích chất lượng đất của thửa ruộng để tính ra lượng phân bón cần thiết). 3. Gia tăng thị phần một cách đáng kể trong phân đoạn phân phối thực phẩm. 4. Tích cực khuyến khích việc sử dụng máy móc và hoá chất đắt tiền và ưu tiên cung cấp các thiết bị cho những công ty nông nghiệp thay vì các hộ gia đình địa phương. Sự tham gia này vấp phải nhiều sự chỉ trích của nông dân địa phương do những cáo buộc các tập đoàn này lạm dụng quyền lực và sức mạnh độc quyền nhằm áp đặt giá

Trái phiếu là một chứng nhận nghĩa vụ nợ của người phát hành phải trả cho người sở hữu trái phiếu đối với một khoản tiền cụ thể, trong một thời gian xác định và với một khoản lợi tức quy định. Người phát hành có thể là doanh nghiệp, một tổ chức chính quyền như Kho bạc Nhà nước, chính quyền.

Tiền tệ dự trữ (hoặc tiền tệ neo) là một loại ngoại tệ được các ngân hàng trung ương hoặc các cơ quan quản lý tiền tệ khác nắm giữ giữ với định lượng đáng kể. Tiền tệ dự trữ có thể được sử dụng trong các giao dịch quốc tế, đầu tư quốc tế và tất cả các khía cạnh của nền kinh tế toàn cầu, và có thể được sử dụng trong trường hợp khẩn cấp khi đồng tiền của quốc gia bị mất giá trị. Đồng tiền dự trữ toàn cầu hiện tại là đô la Mỹ. Đơn vị tiền tệ tổng hợp là đơn vị tiền tệ toàn cầu có giá trị được tính từ nhiều loại tiền tệ hàng đầu tổng hợp.

"BRICS là một nhóm không chính thức gồm năm quốc gia với nền kinh tế thống nhất mới nổi để tăng cường hợp tác và thúc đẩy phát triển kinh tế. Các nước BRICS đại diện cho ảnh hưởng kinh tế và chính trị đáng kể trong khu vực của họ và trên toàn cầu. Vào năm 2023, nhóm BRICS đã mời Argentina, Ethiopia, Iran, Ả Rập Saudi, Ai Cập và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tham gia thảo luận, có khả năng mở rộng ảnh hưởng và phạm vi của nhóm. Tổng thống Indonesia Joko “Jokowi” Widodo đã tới Johannesburg, Nam Phi vào ngày 24 tháng 8 để tham dự hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 15. Là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, một số chuyên gia cho rằng Indonesia nên gia nhập nhóm BRIC. Tuy nhiên, Jokowi cho rằng Indonesia vẫn cần xem xét lập trường của mình."

Vào ngày 17/3, Ngân hàng Trung uơng Úc (Reserve Bank of Australia) đã đưa ra quyết định tăng mức lãi suất cơ sở từ 3.85% lên 4.1%. Quyết định này củng cố chính sách thắt chặt tiền tệ của chính phủ Úc, sau khi đã tăng từ mốc 3.6% vào đầu năm nay và vẫn đang thể hiện mong muốn tiếp tục gia tăng mức lãi suất cơ sở. Trong bối cảnh mâu thuẫn căng thẳng tại Trung Đông khiến giá xăng dầu ở Úc chịu ảnh hưởng rất nặng nề, chính sách này được tin rằng sẽ giúp kìm hãm lạm phát trong tương lai dài. Tuy nhiên, việc gia tăng lãi suất cũng đặt gánh nặng lớn lên người tiêu dùng vốn đã đang trải qua cuộc khủng hoảng nhà ở nghiêm trọng tại các thành phố lớn của Úc.

Mô hình "Ngân hàng Trung ương Xanh" là khi ngân hàng trung ương sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ của mình một cách độc lập để khuyến khích các hoạt động kinh tế thân thiện với môi trường. Ví dụ: các chương trình cho vay xanh có mục tiêu rõ ràng, lãi suất cho vay cao hơn đối với các ngân hàng thương mại cho các doanh nghiệp tác động tiêu cực tới môi trường, giảm lãi suất cho vay đối với các ngân hàng cung cấp tài sản thế chấp với lượng phát thải carbon nhỏ hơn so với mức yêu cầu và bắt buộc công bố các rủi ro khí hậu trong quá trình hoạt động, sản xuất của doanh nghiệp. Các chính sách có thể ảnh hưởng đến các mục tiêu tiền tệ truyền thống như duy trì tỉ lệ lạm phát ở mức ổn định, đảm bảo sự ổn định và tăng trưởng của thị trường tài chính, và các doanh nghiệp truyền thống.