Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Tại Việt Nam, chương trình giáo dục phổ thông là chương trình dành cho các cấp Tiểu học, Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông, với mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của học sinh; trang bị kiến thức nền tảng, kỹ năng sống và định hướng nghề nghiệp; đồng thời chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên bậc cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động. Trong bối cảnh của trận tranh biện này, “tranh biện học thuật” được hiểu là hoạt động học tập và rèn luyện tranh biện dựa trên các bộ luật thi đấu quốc tế chính thức và phổ biến như British Parliamentary (BP), World Schools Debating Championship (WSDC) hay Asian Parliamentary (AP).

Quan niệm “thầy dạy” và “thợ dạy” đề cập đến cách phân biệt giữa một bên là giáo viên được xem như người truyền cảm hứng, giáo dục nhân cách và thực hiện “sứ mệnh cao quý”, và một bên là người chỉ cung cấp dịch vụ giảng dạy như một nghề nghiệp thuần túy để kiếm sống.

Trường Uỷ quyền (Charter Schools) là các trường học được Chính phủ cấp ngân sách nhưng được điều hành bởi tư nhân.

Chính sách hành động tích cực trong tranh biện nhằm thúc đẩy bình đẳng giới và tăng cường cơ hội cho phụ nữ yêu cầu rằng ít nhất một phần ba thành viên trong mỗi đoàn/mỗi đơn vị phải là phụ nữ. Quy định này được thiết kế để khắc phục sự mất cân bằng giới vốn tồn tại lâu dài, đồng thời khuyến khích sự tham gia mạnh mẽ hơn của phụ nữ trong cộng đồng tranh biện.

Cơ chế tuyển sinh của nhiều trường đại học Hoa Kỳ sử dụng đánh giá toàn diện (holistic review). Theo cách thức này, các trường đại học sẽ đánh giá hồ sơ tuyển sinh dựa trên nhiều thang đo khác nhau. Ngoài thành tích học thuật, những yếu tố được đánh giá khác có thể kể đến như hoạt động ngoại khóa, hoàn cảnh gia đình, chủng tộc. Tại Hoa Kỳ, chính sách nâng đỡ (Affirmative Action) đang được áp dụng với mục đích chấm dứt và khắc phục hậu quả của phân biệt đối xử. Chính sách có xu hướng tập trung vào khả năng tiếp cận giáo dục và việc làm của các nhóm thiểu số chịu bất công trong lịch sử, như người Mỹ gốc Phi. Những người chỉ trích chính sách nâng đỡ cho rằng chính sách này vẫn đưa quyết định dựa trên chủng tộc, vốn có thể vi phạm Hiến pháp Hoa Kỳ. Hiện tại, hai vụ kiện bởi Edward Blum và tổ chức Sinh viên vì Tuyển sinh Công bằng (Students for Fair Admission) nhằm vào yếu tố chủng tộc trong cơ chế tuyển sinh của trường đại học Harvard và Bắc Carolina đang được xem xét bởi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ. Nếu Tòa án Tối cao Hoa Kỳ phán quyết cho bên bị đơn, rất có thể yếu tố chủng tộc sẽ không được xem xét trong cơ chế tuyển sinh của hầu hết trường đại học ở Hoa Kỳ. Thay vào đó, đã có đề xuất thay thế cơ chế tuyển sinh đặt nặng chủng tộc bằng cơ chế đặt nặng địa vị kinh tế - xã hội của học sinh.

Ngày 29/6/2023, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết cấm xét các yếu tố chủng tộc và sắc tộc trong tuyển sinh đại học tại nước này, chấm dứt thông lệ ưu tiên nhóm yếu thế đã kéo dài nhiều thập kỷ qua. Các trường đại học vẫn được tự quyết định cân nhắc hoàn cảnh của học sinh để ưu tiên khi xét hồ sơ tuyển sinh. Tuy nhiên, theo các thẩm phán, việc dựa vào các yếu tố màu da hay sắc tộc thực chất là phân biệt chủng tộc và do đó vi phạm hiến pháp Mỹ.