Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

"Sức mạnh của chân lý" (nguyên văn tiếng Phạn: Satyagraha) là một phương pháp đấu tranh phục vụ mục đích hoạt động xã hội bất bạo động được phát triển bởi Mahatma Gandhi trong quá trình giành độc lập cho Ấn Độ. Các nguyên tắc của phương pháp này là bất bạo động (không sử dụng bạo lực dưới mọi hình thức, kể cả khi bị đàn áp hay đối diện với cái chết), bất hợp tác (tẩy chay các thể chế, luật lệ hoặc hệ thống bất công), chấp nhận chịu khổ (sẵn sàng chấp nhận trừng phạt, đau khổ để đánh thức lòng trắc ẩn của lực lượng áp bức), và mục tiêu giải hòa (không tiêu diệt kẻ thù mà đấu tranh để thay đổi tư tưởng của họ, hướng đến sự hòa hợp chung sống).

World Cup 2026 sẽ được đồng đăng cai bởi Mỹ, Canada và Mexico, trong đó Mỹ là quốc gia tổ chức phần lớn các trận đấu. Trước thềm giải đấu, Mỹ đang xem xét áp dụng một chính sách nhập cư đặc biệt, yêu cầu công dân từ một số quốc gia (chủ yếu tại châu Phi và các nước đang phát triển có tỷ lệ ở lại trái phép cao) phải đóng một khoản tiền cọc lên tới 15.000 USD khi xin visa nhập cảnh. Khoản tiền này nhằm mục đích trang trải chi phí an ninh, trục xuất hoặc xử lý pháp lý trong trường hợp cá nhân vi phạm luật di trú. Khoản cọc sẽ được hoàn trả đầy đủ ngay sau khi cổ động viên có xác nhận xuất cảnh khỏi nước chủ nhà đúng thời hạn.

Văn hoá xoá sổ (cancel culture) chi việc một cá nhân hoặc cộng đồng chỉ trích một cá nhân hoặc tổ chức khác, sau khi họ có các lời nói hoặc hành vi được cho là không đúng chuẩn mực.

Heoro là một chú lợn sinh ra và lớn lên trong một trang trại công nghiệp với 1000 chú lợn khác. Một ngày nọ, Heoro thức dậy và nhận ra mình sở hữu trí tuệ của một con người trưởng thành, và có ý thức về việc cuộc đời mình được sinh ra trong áp bức và số phận của mình cùng đồng loại sẽ sớm kết thúc trong lò mổ. Heoro tình cờ nghe được cuộc trò chuyện của một Nhóm Hành động vì Quyền động vật đang lên kế hoạch đột nhập vào trang trại và giải cứu 100 chú lợn sắp bị giết mổ, bao gồm Heoro trong 2 ngày nữa và đưa các bạn lợn đến một Trang trại tình thương. Nhờ đó, Heoro biết về cách trốn thoát khỏi trang trại, và cậu có thể giao tiếp với tất cả 1000 anh chị em lợn còn lại để lên kế hoạch phá cửa trang trại và bỏ trốn. Kế hoạch chắc chắn sẽ thành công. Trang trại được đặt ở một vùng quê xa, từ đó có nhìn thấy được rừng cây, nhưng Heoro không biết thế giới hoang dã thực sự có gì.

Trong nhiều thập kỷ sau khi giành độc lập, nhiều quốc gia châu Phi vẫn duy trì liên kết về ngôn ngữ, hệ thống pháp lý, mô hình giáo dục và quan hệ an ninh - kinh tế với các quốc gia từng đô hộ mình (chẳng hạn như Pháp, Anh, Bỉ hay Bồ Đào Nha). Tuy nhiên, trong bối cảnh xung đột và bất ổn vẫn đang tiếp diễn, ngày càng có nhiều diễn ngôn phê phán kết quả của chủ nghĩa thực dân tại các quốc gia Châu Phi hậu thuộc địa. Những diễn ngôn này cho rằng chủ nghĩa thực dân đã để lại áp bức kéo dài tại châu Phi, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu "phi thực dân hóa" các hệ thống kế thừa từ thời thuộc địa (VD: loại bỏ hệ thống tòa án, tiêu chuẩn quản trị dân chủ)

Sự tức giận có chọn lọc (selective outrage) là trạng thái khi cá nhân hoặc một nhóm người chỉ lên án một số hành vi sai trái nhất định, nhưng lại phớt lờ hoặc không phản ứng trước các hành vi tương tự trong những bối cảnh, cộng đồng, hay đối tượng khác. Ví dụ bao gồm nhưng không giới hạn: một người có thể lên tiếng mạnh mẽ về bạo lực cảnh sát ở quốc gia khác, nhưng im lặng hoặc bỏ qua các vụ việc tương tự ở quốc gia mình, một người thuộc cộng đồng LGBTQ+ lên tiếng mạnh mẽ về phân biệt đối xử với nhân viên LGBTQ+ trong nơi công sở, nhưng im lặng hoặc bỏ qua các vụ việc tương tự đối với nhân viên nữ trong nơi công sở.

Đập Đại Phục Hưng Ethiopia (GERD) là một dự án thủy điện khổng lồ được Trung Quốc tài trợ và xây dựng tại Ethiopia trên sông Nile Xanh, với mục đích chính là sản xuất điện để giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng của Ethiopia cũng như xuất khẩu điện sang các nước láng giềng như Sudan, Ai Cập,... Con đập này có khả năng cao làm giảm lưu lượng nước chảy xuống hạ lưu, vốn chiếm lượng lớn nước cung cấp cho Ai Cập và Sudan, khiến hai quốc gia này bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về cách vận hành của đập. Hiện tại, Ai Cập và Sudan muốn một thỏa thuận ràng buộc quy định Ethiopia phải xả một lượng nước trong đập mỗi năm, đặc biệt là trong mùa hạn hán, tuy nhiên việc này ảnh hưởng trực tiếp và làm giảm sản lượng điện của đập Đại Phục Hưng. Việc không ký kết thỏa thuận có thể đảm bảo cho Ethiopia nhiều quyền tự chủ về quá trình vận hành của đập, nhiều nước trong hồ chứa để sản xuất điện hơn, nhưng cũng dấy lên nhiều lo ngại về bất ổn khu vực của chính Ethiopia.

Nam Phi là một quốc gia từng trải qua chế độ Apartheid kéo dài từ năm 1948 đến năm 1994. Trong thời kỳ này, người da đen và các nhóm sắc tộc không phải da trắng bị tước quyền công dân, bị loại khỏi các cơ hội giáo dục, y tế, quyền sở hữu đất và quyền tham gia vào các hoạt động kinh tế quan trọng. Sau khi chế độ Apartheid chấm dứt, chính phủ Nam Phi đã triển khai một loạt các chính sách được gọi là Black Economic Empowerment (BEE) nhằm khắc phục bất bình đẳng lịch sử. BEE tập trung vào việc trao quyền kinh tế cho người da đen, người da màu và người Ấn Độ. Chính sách này yêu cầu các doanh nghiệp ưu tiên người da đen trong quyền sở hữu, quản lý, tuyển dụng, đào tạo và chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp sẽ được chấm điểm BEE, điểm số càng cao thì càng có lợi trong đấu thầu hợp đồng nhà nước. Ngoài ra, chính sách cũng khuyến khích các công ty đầu tư vào phát triển cộng đồng người da đen. Tính đến năm 2025, dù thu nhập của các hộ gia đình người da đen đã tăng mạnh (46 % từ 2006 đến 2023), mức thu nhập trung bình của người da trắng vẫn gấp gần năm lần người da đen. Tuy nhiên, các đảng đối lập và Ngân hàng Thế giới đang cho rằng BEE cản trở thu hút đầu tư, trong khi Mỹ yêu cầu Nam Phi miễn áp dụng BEE với các doanh nghiệp Mỹ như một điều kiện để thúc đẩy quan hệ thương mại

Các nước châu Phi nhận được khoản vay từ nhiều nguồn khác nhau, mỗi nguồn có những đặc điểm và điều kiện riêng. Các khoản vay từ Trung Quốc chủ yếu tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn như đường bộ, đường sắt và cảng, những dự án không thể thiếu trong Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc. Các khoản vay này thường đi kèm với ít điều kiện liên quan đến quản trị, nhân quyền và cải cách kinh tế hơn so với các khoản vay từ các tổ chức châu Âu và phương Tây. Chúng thường liên quan đến các công ty và lao động Trung Quốc, điều này có thể hạn chế việc tạo việc làm tại địa phương. Các điều khoản trả nợ cho các khoản vay của Trung Quốc có thể bao gồm các thỏa thuận dựa vào tài nguyên, sử dụng tài nguyên thiên nhiên như dầu mỏ và khoáng sản làm tài sản thế chấp và thường đưa ra lãi suất thấp hơn và thời gian trả nợ dài hơn. Ngược lại, các khoản vay của châu Âu và phương Tây bao trùm nhiều lĩnh vực hơn bao gồm y tế, giáo dục, quản trị và cải cách kinh tế, nhằm mục đích phát triển toàn diện. Các khoản vay này thường đi kèm với các yêu cầu nghiêm ngặt về quản trị, tính minh bạch và cải cách chính sách, thường là một phần của Chương trình điều chỉnh cơ cấu (SAP). Họ cũng khuyến khích việc sử dụng các nhà thầu và lao động địa phương để thúc đẩy nền kinh tế địa phương. Các điều khoản trả nợ đối với các khoản vay của Châu Âu và phương Tây bao gồm sự kết hợp giữa các khoản vay thông thường, khoản trợ cấp và khoản vay ưu đãi, có lãi suất thấp và thời gian ân hạn dài.

Ở nhiều quốc gia, giáo dục về bình đẳng xã hội tập trung vào lịch sử áp bức mà các nhóm dễ bị tổn thương đã phải đối mặt, ví dụ như: "Chủ nghĩa thực dân đã phá hủy nền văn hóa bản địa như thế nào, các nhóm thiểu số bị phân biệt đối xử trông ra sao,..." Vì mục đích của trận tranh biện này, kết quả xã hội được dựa trên dữ liệu điều tra dân số hiện tại để xác định nhóm nào đang bị áp bức. Và các nguyên tắc bình đẳng dựa trên lý thuyết thông qua các nghiên cứu chuyên sâu về xã hội.

Tại Mỹ, gấp đôi số đàn ông (43%) sở hữu súng khi so với phụ nữ (22%). Sự chênh lệch này tiếp tục được quan sát khi so sánh tỷ lệ sở hữu súng của nhóm LGBTQ (19%) so với những người dị tính (35%), người châu Á (10%) và người da trắng (38%).

Nam Phi đã âm thầm tiến hành thực hiện hàng loạt nghiên cứu và thử nghiệm hạt nhân vào những năm 1970. Khoảng những năm 1980, quốc gia này đã có khả năng sản xuất được 6 quả bom hạt nhân. Vào năm 1989, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống F.W. de Klerk, Nam Phi trở thành quốc gia đầu tiên và duy nhất tới nay tự nguyện giải trừ hạt nhân bằng cách hủy bỏ chương trình thử nghiệm cũng như tự phá hủy kho vũ khí hạt nhân của nước này. Tới 1991, Nam Phi gia nhập Hiệp ước Không Phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT).

Quyền cá nhân là các quyền mà từng cá nhân có thể sở hữu và thực hiện. Dù những quyền này có thể được phân biệt theo nhóm, chúng vẫn là quyền cá nhân nếu từng cá nhân có thể tự mình sở hữu và thực hiện chúng. Ví dụ, quyền kết hôn đồng giới là một quyền cá nhân vì các thành viên thuộc cộng đồng LGBTQ có thể tự mình sở hữu và thực hiện quyền này. Ngược lại, quyền tập thể là các quyền mà nhóm người sở hữu và thực hiện chung. Ví dụ, quyền thương lượng tập thể (chẳng hạn dưới tư cách các công đoàn lao động) là một quyền tập thể; một người không thể tự mình thực hiện quyền thương lượng tập thể mà phải thực hiện cùng những người khác trong một nhóm.

Mô hình xã hội nói rằng những người bị khuyết tật là do rào cản của xã hội, không phải vì sự khác biệt và sự khiếm khuyết của họ. Rào cản có thể là về thể chất, ví dụ như các tòa nhà không có nhà vệ sinh phù hợp, hoặc là vì rào cản được xây dựng qua thái độ của mọi người về sự khác biệt của họ. Mô hình y tế nhìn sự khiếm khuyết là một thứ cần được chữa trị và chăm sóc. Dựa vào mô hình này, sự khiếm khuyết là một sự bất hạnh, và tập trung vào chẩn đoán và điều trị các khiếm khuyết để giúp họ trở nên "bình thường" nhất có thể. Các chuyên gia và nhà hoạt động vì người khuyết tật bao gồm bác sĩ, nhân viên xã hội, tổ chức từ thiện, giáo viên.

Vào ngày 2/8, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã có cuộc điện đàm nhằm thảo luận về Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen, cho phép Nga xuất khẩu Ngũ cốc và lương thực qua eo biển Đen - nơi nối lục địa Á Âu (Đông Nam châu Âu và vùng Tiểu Á). Theo đó Nga mong muốn các quốc gia biển Đen có thể dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu thực phẩm và phân bón của Nga. Nga cũng chào đón sự điều phối của các bên trung gian như Liên hợp quốc và Thổ Nhĩ Kỳ đối với các thỏa thuận lương thực tại khu vực. Hiện tại thỏa thuận này thu hút được sự chú ý của nhiều quốc gia, trong đó Qatar chuẩn bị tham gia vào thỏa thuận.Theo kỳ vọng, thỏa thuận này sẽ cho phép ngũ cốc Nga được vận chuyển tới nhiều quốc gia, trong đó có các quốc gia phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực, chủ yếu tại châu Phi.