Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Vào ngày 18 tháng 6, 2026, Hoa Kỳ và Iran đã ký thỏa thuận tạm hoãn xung đột. Thỏa thuận này bao gồm lệnh ngừng bắn giữa hai bên trong vòng 60 ngày, việc gỡ bỏ tất cả các trừng phạt kinh tế lên Iran từ Hoa Kỳ, việc 300$ tỷ đô (được tài trợ bởi các công ty tư nhân và đồng minh tại Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh) được sử dụng để tái xây dựng tại Iran, việc Iran cho phép các tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz, việc Iran được phép phát triển hệ thống tên lửa đạn đạo, và việc Iran sẽ tiếp tục thỏa thuận để phi hạt nhân hóa vũ trang.

Đầu thế kỷ 20, các biện pháp tránh thai bị coi là bất hợp pháp và vô đạo đức tại Mỹ và châu Âu. Margaret Sanger, người tiên phong của phong trào kiểm soát sinh đẻ, đã tuyệt vọng tìm kiếm sự ủng hộ. Để có được nguồn tài trợ và tính chính danh khoa học, bà đã quyết định liên minh với phong trào Thuyết Ưu sinh (Eugenics) – một trào lưu khoa học đương thời tin rằng nhân loại cần "cải thiện nòi giống" bằng cách hạn chế sinh sản ở những người "kém cỏi" (người nghèo, người khuyết tật, dân tộc thiểu số). Sự liên minh này đã giúp hợp pháp hóa thuốc tránh thai thành công, mở ra kỷ nguyên giải phóng phụ nữ, nhưng cũng gián tiếp dọn đường cho các luật triệt sản cưỡng bức tàn nhẫn đối với các nhóm yếu thế trong nhiều thập kỷ sau đó.

Tháp nhu cầu Maslow là một khung lý thuyết dùng để lý giải nhu cầu và động lực của con người thông qua 8 nhóm nhu cầu được sắp xếp theo mức độ ưu tiên tăng dần, bao gồm: nhu cầu sinh lý, nhu cầu an toàn, nhu cầu yêu thương và thuộc về, nhu cầu được tôn trọng, nhu cầu nhận thức, nhu cầu thẩm mỹ, nhu cầu tự hiện thực hóa bản thân (self-actualization), và nhu cầu siêu việt (transcendence). Một cách diễn giải phổ biến của lý thuyết này cho rằng con người cần ưu tiên đáp ứng các nhu cầu nền tảng hơn trước khi có thể hướng tới những nhu cầu ở bậc cao hơn. Trong bối cảnh hiện đại, lý thuyết này được ứng dụng rộng rãi trong giáo dục đại học, đào tạo kinh doanh và quản trị, nghiên cứu xã hội học, chăm sóc sức khỏe, tư vấn tâm lý và công tác xã hội.

Trong các thảo luận về người nhập cư không có giấy tờ tại Hoa Kỳ, Sanctuary City (Thành phố Bảo hộ) chỉ các thành phố đã thông qua các chính sách hạn chế sự hợp tác của các cơ quan thực thi pháp luật địa phương với các cơ quan nhập cư liên bang, chẳng hạn như Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE). Một số Thành phố Bảo hộ bao gồm San Francisco, New York, Boston. Các chính sách bảo hộ phổ biến thường cấm hoặc hạn chế cảnh sát địa phương: - Hỏi về tình trạng nhập cư của một người. - Giữ một cá nhân trong tù quá thời gian giam giữ bình thường theo yêu cầu của ICE (thường được gọi là "ICE detainer" hoặc "yêu cầu giam giữ"), trừ khi có lệnh của tòa án. - Chia sẻ thông tin cá nhân về tình trạng nhập cư của cư dân với ICE.

Chuyển giao trách nhiệm kiểm soát nhập cư (externalization of immigration): chính sách trong đó các quốc gia phát triển chuyển giao việc quản lý biên giới và người di cư sang các nước thứ ba. Thay vì xử lý tại quốc gia đến, các bên tìm cách ngăn chặn, kiểm tra hoặc tiếp nhận người xin tị nạn ở bên ngoài lãnh thổ của họ. Nhiều người di cư và người xin tị nạn từ châu Phi và Trung Đông đi qua Bắc Phi để tới châu Âu, đặc biệt bằng đường biển qua Địa Trung Hải. Để hạn chế số người đến lãnh thổ châu Âu, Liên minh châu Âu (EU) và một số quốc gia thành viên đã hợp tác với các quốc gia như Libya, Tunisia, Ai Cập, Morocco và Mauritania.

Trong phạm vi trận tranh biện này, "có gu" được hiểu là khả năng đánh giá, lựa chọn và thưởng thức các sản phẩm, nghệ thuật, thời trang, ẩm thực hoặc phong cách sống dựa trên những tiêu chuẩn về thẩm mỹ hoặc văn hóa, thay vì chỉ đơn thuần dựa trên giá cả hay mức độ phổ biến.

"Phổ chính trị tả - hữu là một thước đo các quan điểm và tư tưởng chính trị, sắp xếp chúng từ khuynh hướng tự do và cấp tiến (tả) đến bảo thủ và truyền thống (hữu). Nói cách khác, phổ này không nói ai đúng hay sai, mà cho thấy mức độ thay đổi xã hội mà một người hoặc một nhóm mong muốn: Càng về bên tả, càng muốn thay đổi và cải cách xã hội; Càng về bên hữu, càng muốn duy trì trật tự và giá trị hiện có."

Đồng euro kỹ thuật số là một đồng tiền số được phát hành bởi Ngân hàng Trung Ương châu Âu, có giá trị pháp định như tiền mặt, được sử dụng như một phương tiện thanh toán miễn phí cho tất cả mọi người và được chấp nhận trên tất cả vùng lãnh thổ của Châu Âu. Những đồng tiền này sẽ được giữ trong ví điện tử, và có thể sử dụng cho tất cả các thanh toán điện tử thông thường – tại cửa hàng địa phương, trực tuyến, cho bạn bè – bằng điện thoại hoặc thẻ, cả khi có hoặc không có kết nối mạng.

Thời kỳ "cầu thủ làm chủ" ám chỉ một giai đoạn trong NBA (giải bóng rổ nhà nghề Mỹ) khi các cầu thủ siêu sao có quyền tự quyết với sự nghiệp của họ hơn bằng cách được yêu cầu chuyển nhượng đến câu lạc bộ họ mong muốn, được lựa chọn trận đấu họ muốn chơi và trận đấu họ muốn nghỉ trong thời gian chuyển nhượng tự do, cũng như về cơ bản được quyết định hướng đi của câu lạc bộ thay vì phải chấp nhận những quyết định đến từ chủ tịch và các bộ phận điều hành của câu lạc bộ. Thời kỳ “cầu thủ làm chủ” được thể hiện rõ nét nhất vào năm 2010 khi siêu sao Lebron James rời bỏ đội quê nhà còn yếu khi đó là Cleveland Cavaliers để gia nhập Miami Heat cùng với 2 ngôi sao khác, và sau đó anh đã giành được chức vô địch đầu tiên và thứ 2 trong sự nghiệp của mình với đội mới, hay vào 2021 khi siêu sao James Harden gia nhập Brooklyn Nets để tạo nên bộ 3 tấn công với 2 siêu sao khác, nhưng lại gặp nhiều khó khăn và cuối cùng không đạt được bất kỳ thành tích lớn nào

Quỹ tài sản quốc gia (Sovereign Wealth Fund - SWF) là một quỹ đầu tư thuộc sở hữu nhà nước, được thành lập và quản lý bởi chính phủ liên bang, nhằm đầu tư nguồn tiền công - như thặng dư ngân sách, doanh thu từ tài nguyên thiên nhiên, hoặc các khoản thu nhập quốc gia khác - vào một danh mục tài sản đa dạng (ví dụ: cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản và cơ sở hạ tầng) để tạo ra lợi nhuận tài chính lâu dài và hỗ trợ sự ổn định kinh tế quốc gia cũng như các ưu tiên chiến lược của đất nước.

Bộ Hiệu Quả Chính Phủ (viết tắt là DOGE) được thành lập bởi tổng thống Donald Trump thông qua một sắc lệnh hành pháp vào ngày đầu tiên ông trở lại nhậm chức. Trump đã bổ nhiệm tỷ phú công nghệ kiêm cố vấn Elon Musk làm người đứng đầu và cam kết sử dụng đơn vị này để cắt giảm lãng phí trong chính phủ và loại bỏ các quy định dư thừa.

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM, Carbon Border Adjustment Mechanism) là một loại thuế carbon áp dụng đối với các sản phẩm có cường độ phát thải carbon cao, chẳng hạn như thép, xi măng và một số loại điện năng, được nhập khẩu vào Liên minh châu Âu. Đây là một chính sách nhằm giải quyết vấn đề rò rỉ carbon và đảm bảo cạnh tranh công bằng trong thương mại quốc tế bằng cách điều chỉnh chi phí carbon đối với hàng nhập khẩu. Cơ chế này hoạt động bằng cách áp thuế carbon (tarrif) lên các sản phẩm nhập khẩu dựa trên lượng khí thải carbon phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này có nghĩa là nếu một quốc gia áp dụng các quy định nghiêm ngặt về phát thải carbon, họ có thể áp mức chi phí carbon tương đương lên các sản phẩm nhập khẩu từ những quốc gia có quy định lỏng lẻo hơn. Mục tiêu của CBAM là khuyến khích áp dụng các biện pháp giảm phát thải carbon trên toàn cầu và bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước khỏi cạnh tranh không lành mạnh do sự khác biệt về tiêu chuẩn môi trường. Liên minh châu Âu (EU) đang triển khai CBAM, với giai đoạn chính thức áp dụng từ năm 2026, trong khi giai đoạn chuyển tiếp hiện tại kéo dài từ năm 2023 đến 2025. Tuy nhiên, các quốc gia BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc) và nhiều nước đang phát triển khác đã bày tỏ sự phản đối đối với CBAM.

Triết lý "Di chuyển nhanh và phá vỡ mọi thứ" của Thung lũng Silicon ưu tiên đổi mới nhanh chóng, thử nghiệm và phá vỡ thị trường hơn là sự thận trọng, thiết lập quy đinh hoặc cân nhắc các hậu quả lâu dài. Được phổ biến bởi Meta, phương châm này thể hiện văn hóa khởi nghiệp coi trọng sự linh hoạt, chấp nhận rủi ro và khả năng mở rộng trong các công ty/tổ chức trên nhiều lĩnh vực. Ví dụ về các tổ chức thể hiện phương châm này bao gồm: Ủy ban Hiệu quả Chính phủ (DOGE) của Elon Musk, Dịch vụ AI (Bard) của Google, v.v.

Superpowers include the United States, China, and EU for example. Middle powers include countries such as Brazil, India, Turkey, and Gulf States.

Trật tự thế giới tự do là trật tự được xác lập sau Thế chiến 2, với siêu cường Mỹ định hình. Trật tự thế giới tự do đặc trưng bởi nền kinh tế thị trường tự do tư bản, sự hình thành các tổ chức quốc tế, khu vực, và sự đề cao các giá trị dân chủ, nhân quyền, quy tắc, luật lệ.

Vào tháng 8 năm 2020, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đưa ra lệnh cấm TikTok (thuộc sở hữu của công ty Trung Quốc ByteDance) hoạt động tại Mỹ, với lý do lo ngại về an ninh quốc gia. Chính phủ Mỹ lo ngại rằng dữ liệu người dùng TikTok có thể bị chuyển cho chính phủ Trung Quốc, mặc dù ByteDance phủ nhận điều này. Lệnh cấm TikTok tại Mỹ sẽ có hiệu lực nếu ByteDance không bán hoặc chuyển nhượng hoạt động của TikTok tại Mỹ cho một công ty Mỹ. Trong bối cảnh đó, vào tháng 9 năm 2020, Oracle và Walmart công bố thỏa thuận mua lại cổ phần của TikTok tại Mỹ. Theo thỏa thuận ban đầu, Oracle sẽ nắm 12,5% cổ phần trong TikTok Global và trở thành đối tác công nghệ chịu trách nhiệm lưu trữ toàn bộ dữ liệu người dùng Mỹ trên các máy chủ an toàn tại Mỹ. Walmart sẽ nắm 7,5% cổ phần và tham gia vào lĩnh vực thương mại điện tử của ứng dụng này. ByteDance vẫn sẽ giữ 80% cổ phần của TikTok Global, nhưng vì phần lớn cổ phần của ByteDance thuộc sở hữu của các nhà đầu tư Mỹ, nên TikTok sẽ được xem như một công ty Mỹ.

Cải cách chính trị chủ yếu bao gồm cải cách hệ thống bầu cử và hệ thống tư pháp, đảm bảo các giá trị của một nhà nước dân chủ. Cải cách kinh tế chủ yếu bao gồm việc dân chủ hóa, phát triển nền kinh tế và cải thiện phúc lợi của công dân.

Hộ chiếu vàng Đảo Síp được coi là hộ chiếu quyền lực và đắt nhất thế giới hiện tại, nằm trong chương trình đầu tư quốc tịch của chính phủ quốc gia này. Để trở thành công dân của đảo Síp, bạn phải đầu tư vào bất động sản, quỹ đầu tư hay các chương trình thiện nguyện trợ cấp cho người dân nơi đây (tối thiểu 2,5 triệu đô la mỹ). Đổi lại, chính phủ cam kết với người dân rằng họ sẽ không bị dẫn độ sang bất cứ một quốc gia nào.

Văn hóa "tip" ở Mỹ đề cập đến các quy định boa ít nhất 20% cho một bữa ăn/đồ uống/bất kì dịch vụ nào. Hiện nay, hầu hết các giao dịch thanh toán tại Mỹ đều đi kèm theo lời nhắc tip, kể cả là ở các cửa hàng địa phương, cửa hàng tạp hóa, nhà hàng, khách sạn, hay kể cả là các dịch vụ tự check in hay tự phục vụ.