Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Theo Lee Edelmen trong tác phẩm No Future, toàn bộ chính trị và xã hội loài người đều xoay quanh hình ảnh 'Đứa trẻ' (The Child). Mọi thứ chúng ta làm (tiết kiệm, bảo vệ môi trường, xây dựng luật pháp) đều được biện minh là 'vì thế hệ tương lai'. Theo Edelman, cộng đồng LGBTQ+ nên chấp nhận vị thế 'không có tương lai' để phá vỡ sự áp đặt của xã hội thay vì cố gắng chứng minh khả năng nuôi con tốt.

James Talarico và Jasmine Crockett là hai ứng viên tranh suất đề cử của đảng Dân chủ Mỹ để tranh cử Thượng nghị sĩ đại diện cho bang Texas vào tháng 11 năm nay. Nếu giành được ghế Thượng nghị sĩ bang Texas, đảng Dân chủ có khả năng cao giành được quyền kiểm soát cả 2 viện trong Quốc hội Mỹ, qua đó tạo thế đối trọng với quyền lực hành pháp của Tổng thống Donald Trump. Hai ứng viên có lập trường chính sách giống nhau, đều ủng hộ các chính sách tiến bộ, trung tả. Trong quá trình tranh cử, Talarico và Crockett đã xây dựng hai nhân cách và phong cách chính trị gần như đối lập với nhau. Talarico đã tận dụng bản dạng cá nhân là một người đàn ông da trắng, một sinh viên chủng viện theo Giáo hội Trưởng lão, một nhánh nhỏ của Thiên Chúa Giáo. Anh theo đuổi phong cách “chính trị của tình yêu”, nhấn mạnh sự hòa giải, thống nhất, thương yêu và thấu cảm lẫn nhau. Trong khi đó, Crockett, với tư cách là một người phụ nữ da màu, gây chú ý với những nỗ lực tấn công và đối đầu công khai với các chính trị gia Cộng hòa nhằm vận động những cử tri nhiệt thành và bất mãn. Talarico đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ vào ngày 3/3. Mới đây, vào ngày 26/5, đảng Cộng hoà đã bầu chọn Ken Paxton, một ứng cử viên có phong cách tương đồng với Crockett, làm đối thủ của anh.

Nuclear latency (trạng thái đạt ngưỡng hạt nhân) là khả năng của một quốc gia sở hữu đủ công nghệ, chuyên môn kỹ thuật và cơ sở hạ tầng hạt nhân dân sự để nhanh chóng sản xuất vũ khí hạt nhân, nhưng chưa thực sự chế tạo chúng. Những quốc gia đạt ngưỡng hạt nhân, bao gồm nhưng không giới hạn, là: Nhật Bản, Đức, Brazil, Canada và Hà Lan.

PactePacted transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền. d transitions (chuyển đổi có thương lượng) là quá trình chuyển đổi từ chế độ độc tài quân sự sang dân chủ thông qua đàm phán giữa các elites của chế độ cũ (đặc biệt là quân đội) và lực lượng đối lập ôn hòa, nhằm đảm bảo một quá trình chuyển đổi hòa bình, có kiểm soát thay vì lật đổ bằng bạo lực. Những quá trình này thường bao gồm các thỏa thuận chính trị giữa hai bên, diễn ra dần dần để tránh sự sụp đổ đột ngột của nhà nước, đồng thời đi kèm với các điều khoản ân xá (amnesty) dành cho quân đội và quan chức chế độ cũ, đặc biệt liên quan đến các vi phạm nhân quyền.

"Bắc Ireland, hiện thuộc Vương quốc Anh, được điều hành thông qua một chính quyền tự trị theo mô hình chia sẻ quyền lực bắt buộc (power-sharing), hậu lịch sử xung đột chính trị - cộng đồng. Mô hình này yêu cầu Thủ tướng và Phó Thủ tướng phải có 1 người đến từ phe đảng Liên hiệp (mong muốn Bắc Ireland thuộc Vương Quốc Anh) và 1 người đến từ phe đảng Chủ nghĩa Dân tộc (mong muốn Ireland thống nhất), hai người này có quyền lực ngang bằng nhau và mọi quyết định đều phải được cả hai người thông qua. Tháng 2/2022, Đảng Liên hiệp Dân chủ rút khỏi chính quyền hành pháp, đóng băng chính quyền để phản đối các sắp xếp mà Vương Quốc Anh dành cho Bắc Ireland, bao gồm nhưng không giới hạn ở việc Bắc Ireland tiếp tục áp dụng một phần quy định của EU về hàng hoá nhằm tránh phải dựng “biên giới cứng” giữa Bắc Ireland và Cộng hoà Ireland thuộc EU,..."

"Cho đến ngày 11/04/2025, tỉ giá đồng Đô-la Mỹ so với 6 đồng tiền của các nền kinh tế hàng đầu khác đã giảm khoảng 8% so với đầu năm 2025 (theo Forbes, dựa trên số liệu theo dõi tỉ giá DXY). Một mặt, Trump từng nhiều lần khẳng định mong muốn phá giá đồng Đô-la Mỹ, điều đang được thể hiện qua tỉ giả hối đoái của USD hiện nay -- vốn là hệ quả của các chính sách kinh tế Trump đưa ra từ khi nhậm chức ngày 20/01/2025. Cụ thể hơn về vấn đề này, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg vào tháng 07/2024, Trump cho rằng: ""Nước Mỹ có một vấn đề về tỉ giá quá cao,"" dẫn đến thâm hụt thương mại giữa Mỹ và các quốc gia khác vì ""không ai muốn mua hàng Mỹ bởi nó quá đắt."" Mặt khác, cho đến nay, Trump tiếp tục khẳng định mong muốn đồng USD là đồng tiền dự trữ chung của thế giới. Vào tháng 1 năm 2025, Trump đã đe doạ các nước thuộc nhóm BRICS bằng thuế quan lên tới 100% nếu các nước này không từ bỏ tham vọng tạo ra một đồng tiền dự trữ mới thay thế đồng Đô-la. BRICS bao gồm 10 nước thành viên: ban đầu bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi; đã được mở rộng vào năm 2023 sau khi kết nạp Ai Cập, Iran, Ethiopia và UAE. Như được tuyên bố tại cuộc Họp Thượng đỉnh vào tháng 8 năm 2023, một trong các mục tiêu chính của BRICS là ""tạo ra một đồng tiền mới nhằm 'soán ngôi' đồng Đô-la Mỹ."" Tuy nhiên, vào ngày 20/05/2025, Giám đốc phụ trách chính sách tiền tệ Nilton David của Brazil, nước đương kim chủ tịch khối BRICS, thừa nhận rằng: “Hiện tại không có lượng tài sản nào được định danh theo BRICS đủ lớn để thay thế đồng USD. Tôi nghĩ điều đó sẽ không thay đổi trong thập kỷ tới.” (theo Reuters) Đồng USD là đồng tiền được dự trữ và lưu thông nhiều nhất trên thế giới cho đến thời điểm hiện tại. Trong suốt 3 thập kỷ qua, chính sách tiền tệ chủ đạo và nhất quán của Ngân khố Hoa Kỳ là giữ một đồng Đô-la Mỹ mạnh. Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ Robert Rubin đã từng phát biểu năm 1994: ""Một đồng Đô-la mạnh phục vụ cho lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ."" Hiện nay, các nhà kinh tế học vẫn đang tranh luận xem những chính sách của chính quyền Trump sẽ ảnh hưởng đến đồng Đô-la Mỹ như thế nào trong lâu dài, cũng như mong muốn cuối cùng của chính quyền Trump đối với tỷ giá hối đoái là gì. "

Trong hệ thống của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), việc một nước được công nhận là “nền kinh tế thị trường” (Market Economy Status) sẽ ảnh hưởng đến cách các quốc gia khác áp thuế chống bán phá giá đối với hàng hóa từ nước đó. Từ năm 2007, khi Việt Nam gia nhập WTO, nhiều quốc gia đã công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, bao gồm các nền kinh tế lớn như Canada, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, nhưng Mỹ đến nay vẫn chưa công nhận. Nếu Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, điều này sẽ ảnh hưởng đến quan hệ thương mại song phương, niềm tin chính trị và cách Mỹ xử lý các vụ điều tra chống bán phá giá với hàng hóa từ Việt Nam. Theo pháp luật Hoa Kỳ, Bộ Thương mại sẽ xem xét 6 tiêu chí để quyết định việc công nhận một quốc gia là nền kinh tế thị trường, bao gồm: 1. Mức độ chuyển đổi tiền tệ trong nước. 2. Mức độ tự do trong việc xác định tiền lương thông qua thương lượng. 3. Cơ hội dành cho các công ty nước ngoài tham gia liên doanh hoặc đầu tư. 4. Sự giám sát của chính phủ đối với nguyên vật liệu sản xuất. 5. Mức độ kiểm soát của chính phủ đối với phân bổ nguồn lực, định giá và quyết định sản lượng của doanh nghiệp. 6. Các yếu tố liên quan khác do cơ quan có thẩm quyền xác định.

Kênh đào Funan Techno dài khoảng 180 km, nối sông Mekong tại Phnom Penh tới biển vịnh Thái Lan ở tỉnh Kep. Kênh đào này được cho là có sứ mệnh giúp Campuchia thoát khỏi sự phụ thuộc vào các cảng biển của Việt Nam, qua đó tăng tự chủ cho Campuchia trong lĩnh vực Logistic. Hơn nữa kênh đào này được cho sẽ giảm chi phí vận chuyển xuống khoảng hơn 30%, cũng như là sẽ tạo ra nhiều công ăn việc làm và thúc đẩy kinh tế nội địa tại Campuchia Mặc dù kênh đào Funan Techo được kỳ vọng mang lại lợi ích kinh tế lớn, thách thức tài chính vẫn là một yếu tố đáng kể. Với tổng vốn đầu tư khoảng 1,7 tỷ USD, Campuchia hiện phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn vốn và kỹ thuật từ Trung Quốc. Tuy nhiên, mức độ cam kết dài hạn của Trung Quốc vẫn gây tranh cãi khi Trung Quốc liên tục chậm giải ngân và có những quyết định không quyết liệt. Ngoài ra, rủi ro tài chính xuất phát từ khả năng chi phí phát sinh vượt dự toán, chậm tiến độ, và sự phụ thuộc vào lợi nhuận thương mại trong tương lai khiến việc hoàn vốn chưa thực sự chắc chắn.

Năm 2240, Liên minh Thiên Hà (Galactic Alliance) đang bước vào năm thứ 10 của cuộc chiến chống lại Đế chế Aethon – một cường quốc hiếu chiến đã tàn phá hàng trăm hành tinh. Một nhóm tình báo vừa xác định được vị trí căn cứ trung tâm của Aethon – nơi đặt bộ điều khiển chiến lược có thể chấm dứt toàn bộ hệ thống chiến tranh tự động của họ. Nếu căn cứ bị phá huỷ, chiến tranh sẽ kết thúc ngay lập tức. Cơ hội này có thể sẽ chỉ tới 1 lần, nếu thất bại theo phân tích sẽ có thể mất tới hàng chục năm chiến tranh tiếp tục. Tuy nhiên, căn cứ này được ngụy trang bên dưới một thành phố dân sự mà Aethon đã chiếm đóng từ lâu. Hàng nghìn dân thường vô tội hiện đang sinh sống bên trên mà không hề biết gì. Một cuộc tấn công sẽ tiêu diệt toàn bộ căn cứ – nhưng cũng giết chết phần lớn người dân.

Trung tâm Kennedy, tên đầy đủ là Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn John F. Kennedy, là một tổ chức văn hóa hàng đầu tọa lạc tại Washington, D.C. Khai trương vào năm 1971, nơi đây là trung tâm quốc gia cho các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, tổ chức nhiều sự kiện như kịch, múa, ba lê, hòa nhạc giao hưởng, nhạc jazz và nhạc đại chúng. Trung tâm là nơi hoạt động của các tổ chức danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia và Nhà hát Opera Quốc gia Washington. Được đặt theo tên Tổng thống John F. Kennedy, trung tâm còn thúc đẩy giáo dục và các chương trình tiếp cận nghệ thuật trên toàn nước Mỹ. Đội ngũ sáng tạo đứng sau vở opera Fellow Travelers, một vở opera nói về cuộc khủng hoảng Lavender ("Lavender Scare") nhằm chống lại cộng đồng LGBTQ+ vào những năm 1950s, đã hủy bỏ một buổi biểu diễn đã lên kế hoạch tại Trung tâm Kennedy ở Washington, D.C., để phản đối việc chính quyền Trump gần đây tiếp quản trung tâm biểu diễn nghệ thuật này mặc dù vẫn chưa có thông báo chính thức từ chính quyền Trump về việc họ có được phép trình diễn hay không. Trong lá thư của nhóm Fellow Travelers có đoạn viết: “Fellow Travelers là một câu chuyện tình yêu lấy bối cảnh là cuộc thanh trừng tàn nhẫn những người LGBTQ+ khỏi Bộ Ngoại giao vào những năm 1950. [...] Việc mở rộng quyền tự do cho tất cả mọi người là những giá trị cốt lõi của vở opera và cuốn sách mà vở kịch dựa trên. Việc chính quyền hiện tại tiếp quản Trung tâm Kennedy và nhiều chính sách của chính quyền này mâu thuẫn với những giá trị đó”. Họ nói thêm rằng Trung tâm không còn là “nơi mà nhóm cảm thấy thoải mái khi trình bày tác phẩm nữa”.

Nam Phi là một quốc gia từng trải qua chế độ Apartheid kéo dài từ năm 1948 đến năm 1994. Trong thời kỳ này, người da đen và các nhóm sắc tộc không phải da trắng bị tước quyền công dân, bị loại khỏi các cơ hội giáo dục, y tế, quyền sở hữu đất và quyền tham gia vào các hoạt động kinh tế quan trọng. Sau khi chế độ Apartheid chấm dứt, chính phủ Nam Phi đã triển khai một loạt các chính sách được gọi là Black Economic Empowerment (BEE) nhằm khắc phục bất bình đẳng lịch sử. BEE tập trung vào việc trao quyền kinh tế cho người da đen, người da màu và người Ấn Độ. Chính sách này yêu cầu các doanh nghiệp ưu tiên người da đen trong quyền sở hữu, quản lý, tuyển dụng, đào tạo và chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp sẽ được chấm điểm BEE, điểm số càng cao thì càng có lợi trong đấu thầu hợp đồng nhà nước. Ngoài ra, chính sách cũng khuyến khích các công ty đầu tư vào phát triển cộng đồng người da đen. Tính đến năm 2025, dù thu nhập của các hộ gia đình người da đen đã tăng mạnh (46 % từ 2006 đến 2023), mức thu nhập trung bình của người da trắng vẫn gấp gần năm lần người da đen. Tuy nhiên, các đảng đối lập và Ngân hàng Thế giới đang cho rằng BEE cản trở thu hút đầu tư, trong khi Mỹ yêu cầu Nam Phi miễn áp dụng BEE với các doanh nghiệp Mỹ như một điều kiện để thúc đẩy quan hệ thương mại

Violet Evergarden là một cựu quân nhân phục vụ trong quân đội Leidenschaftlich và từng tham gia vào chiến tranh của đất nước. Ở trong cuộc chiến ấy, Violet được dạy để trở thành một cỗ máy giết chóc, dẫn đến việc cô ấy trở nên vô hồn, không còn hiểu được những cảm xúc của mình cũng như là của người khác. Thứ duy nhất đọng lại trong đầu cô chỉ đơn giản là: "Giết hoặc bị giết." Tuy nhiên, cô may mắn gặp được thiếu tá Gilbert Bougainvillea, người đã chỉ cho cô cách nói, viết, giúp cô thể hiện cảm xúc của mình đến những người xung quanh. Cô rất trân quý thiếu tá. Thế nhưng trong chiến dịch đột kích vào căn cứ địch, thiếu tá không may trúng đạn. Trong lúc hấp hối, thiếu tá đã nói với Violet: "aishiteru" (Anh yêu em) và kêu cô hãy chạy đi, để anh ở lại, qua đó có thể giữ được tính mạng của cô. Violet không hiểu "aishiteru" có nghĩa là gì dù cô rất muốn hiểu, thế nên cô quyết định trở thành búp bê kí ức, một công việc có nhiệm vụ ghi chép lại những suy nghĩ và cảm nghĩ của mọi người, sử dụng máy đánh chữ. Violet làm việc tại một công ty bưu chính ở Leiden (thủ đô của Leidenschaftlich), nơi mà bạn cũ của thiếu tá, Claudia Hodgins làm chủ. Claudia Hodgins được thiếu tá giao phó hãy chăm sóc Violet, thế nên anh luôn quan tâm, hỗ trợ cô trong công việc cũng như là cuộc sống thường ngày. Khi cô đã hiểu được ý nghĩa của "aishiteru", cô nhận được một lá thư nói rằng có người nhìn thấy Gilbert tại một hòn đảo hoang, thứ khiến cô cảm thấy nghi ngờ về độ xác thực vì tận mắt cô đã thấy thiếu tá bị một mảnh tường đè sập xuống. Nếu cô lựa chọn đi tìm thiếu tá, cô sẽ phải chấp nhận mất một khoảng thời gian dài vì phương tiện duy nhất vào thời điểm đó là tàu thuyền. Điều này dẫn đến việc cô sẽ phải chấp nhận việc bị thay thế trong công ty và mất đi công việc hiện tại của mình.

Trong quan hệ quốc tế, mô hình "tiến thoái lưỡng nan an ninh" (nguyên văn: security dilemma) cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia tập trung phát triển khả năng quân sự của mình từ đó, dù cố tính (v.d. răn đe) hay vô tình (v.d. để tăng khả năng phòng thủ), sẽ kích động những quốc gia lân cận cảm thấy bất an và cũng đầu tư vào quân sự của chính mình, dẫn đến một vòng luẩn quẩn chạy đua vũ trang. Mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu mong muốn hòa bình và chấp nhận hiện trạng (status quo). Ngược lại, mô hình "răn đe" cho rằng chiến tranh xảy ra khi các quốc gia nhượng bộ và không răn đe hiệu quả các kế hoạch, ý muốn bành trướng và xâm lấn của nhau. mô hình này cho rằng các quốc gia là những quốc gia chủ yếu muốn thay đổi hiện trạng (status quo).

Bộ Hiệu Quả Chính Phủ (viết tắt là DOGE) được thành lập bởi tổng thống Donald Trump thông qua một sắc lệnh hành pháp vào ngày đầu tiên ông trở lại nhậm chức. Trump đã bổ nhiệm tỷ phú công nghệ kiêm cố vấn Elon Musk làm người đứng đầu và cam kết sử dụng đơn vị này để cắt giảm lãng phí trong chính phủ và loại bỏ các quy định dư thừa.

Lý thuyết Kẻ điên (Madman Theory) là một chiến lược đối ngoại trong đó một lãnh đạo quốc gia cố ý thể hiện mình là người không ổn định, khó đoán và sẵn sàng đưa ra những quyết định cực đoan, kể cả khi hành động đó đi ngược lại logic thông thường của chính trị quốc tế. Ví dụ bao gồm nhưng không giới hạn: đe dọa sử dụng bom nguyên tử, thể hiện ý định chiến tranh, etc.