Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

A là một người đàn ông sống trong thị trấn Sixseven, một nơi tưởng chừng hoàn hảo nhưng thực chất là một trường quay truyền hình khổng lồ. Toàn bộ cuộc đời A, từ khi sinh ra, đã bị dàn dựng và phát sóng 24/7 cho hàng triệu khán giả trên thế giới, trong khi bản thân anh hoàn toàn không hay biết. Mọi mối quan hệ xung quanh A, gia đình, bạn bè, công việc, đều là diễn viên hoặc tình huống được sắp đặt nhằm giữ anh ở lại trong vòng kiểm soát của chương trình. Khi A dần nhận ra những dấu hiệu bất thường và sự thật về cuộc sống của mình, anh phải đối mặt với một lựa chọn mang tính tồn tại: tiếp tục sống trong một thế giới giả tạo nhưng an toàn, hay rời bỏ tất cả để bước vào thế giới thật, một nơi không ai đảm bảo hạnh phúc, nhưng anh có quyền tự do và quyền được là chính mình.

Theo Lee Edelmen trong tác phẩm No Future, toàn bộ chính trị và xã hội loài người đều xoay quanh hình ảnh 'Đứa trẻ' (The Child). Mọi thứ chúng ta làm (tiết kiệm, bảo vệ môi trường, xây dựng luật pháp) đều được biện minh là 'vì thế hệ tương lai'. Theo Edelman, cộng đồng LGBTQ+ nên chấp nhận vị thế 'không có tương lai' để phá vỡ sự áp đặt của xã hội thay vì cố gắng chứng minh khả năng nuôi con tốt.

"Cuối thế kỷ 19, đại dịch tả kinh hoàng đã bùng phát tại một quốc gia bị chia cắt. D là một bác sĩ lâm sàng và nhà dịch tễ học xuất chúng làm việc tại thủ đô phía Nam. Người vợ sắp cưới của D, người mà anh vô cùng yêu thương nhưng đã phải xa cách suốt 5 năm để theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu, hiện đang sống tại một thị trấn xa xôi ở phía Bắc. Sau nhiều năm ròng rã, D vừa hoàn thiện bản thảo và chế tạo thành công một hệ thống lọc nước sinh học di động cùng mẻ thuốc đặc trị thử nghiệm duy nhất có khả năng dập tắt dịch bệnh. Nhưng rồi một tình huống nguy cấp đã xuất hiện: - Tại miền Nam: Đây là trung tâm công nghiệp duy nhất của cả nước, sở hữu các lò phản ứng hóa chất và xưởng cơ khí có thể sản xuất hàng loạt mẻ thuốc cùng hệ thống lọc nước này. Tuy nhiên, chính quyền miền Nam vô cùng bảo thủ. Để bảo vệ lợi nhuận độc quyền từ việc bán nước sạch tinh khiết, giới tinh hoa đã ra lệnh sẽ thiêu rụi phòng thí nghiệm và tiêu hủy toàn bộ nghiên cứu của D vào bình minh ngày mai. - Tại miền Bắc: Đây là vùng nông nghiệp hoàn toàn lạc hậu, không có bất kỳ nền tảng hóa chất hay máy móc nào. Thị trấn của người vợ sắp cưới vừa báo cáo ca nhiễm tả đầu tiên vào chiều nay. Đêm nay, D đứng trước 2 lựa chọn: (1) Ở lại miền Nam: Chấp nhận hy sinh tự do cá nhân để tham gia vào một cuộc đấu tranh chính trị khốc liệt. Với uy tín và bộ óc của D, anh chắc chắn sẽ lật đổ được giới tinh hoa sau khoảng 6 tháng, từ đó đưa bản thảo vào sản xuất hàng loạt và cứu sống hàng chục triệu người trên toàn quốc. Nhưng trong 6 tháng đó, vợ sắp cưới của anh và gia đình cô ở miền Bắc chắc chắn sẽ qua đời vì dịch bệnh. (2) Bỏ trốn ngay trong đêm: Đánh cắp hệ thống lọc và mẻ thuốc duy nhất chạy về phía Bắc. Lượng thuốc và công suất máy là hữu hạn, nhưng vừa đủ để cứu sống người vợ sắp cưới của D và toàn bộ thị trấn của cô. Tuy nhiên, ngay khi anh rời đi, phòng thí nghiệm sẽ bị thiêu rụi, toàn bộ thông tin nghiên cứu sẽ bị thất truyền vĩnh viễn. Hàng chục triệu người khác trên toàn quốc sẽ chết trước khi y học tìm ra phương thuốc thứ hai.

Si mê là trạng thái tâm lý cực đoan, nơi một cá nhân bị ám ảnh cưỡng chế bởi một người thương cụ thể, khao khát được đáp lại tình cảm đến mức đau đớn thể xác và tinh thần. Trong bối cảnh này, bạn đang bị giam cầm trong trạng thái đó, nhưng mối quan hệ thực tế chỉ là một chuỗi những sự lạnh nhạt, mập mờ và tàn nhẫn; bạn biết rõ người thật sẽ không bao giờ yêu bạn. Một công nghệ thần kinh mang tên Pygmalion ra đời, cung cấp một giải pháp triệt để: một kén nuôi dưỡng sinh học cho phép ý thức con người di cư vĩnh viễn vào một thực tại mô phỏng. Tại đây, hệ thống kiến tạo một Bản sao Tâm thức của người thương với ngoại hình và ký ức y hệt bản gốc, nhưng được lập trình để thấu hiểu và yêu bạn vô điều kiện, xóa bỏ mọi sự bất định của thế giới thực. Khi lựa chọn kích hoạt, cơ thể vật lý của bạn sẽ rơi vào trạng thái thực vật vĩnh viễn và được duy trì sự sống trong kén bằng dung dịch dinh dưỡng. Trong khi đó, ý thức của bạn sẽ hoàn toàn cắt đứt liên kết với thực tại; bạn sẽ quên mất rằng đây là một thế giới giả lập và sống trọn kiếp người trong hạnh phúc bên cạnh người tình hoàn hảo đó.

Kẻ lót đường là người bị coi là đang ở vị thế bất lợi và được dự đoán sẽ thất bại. Hạt giống số một là người được phần đông cho là sẽ chiến thắng hoặc thành công.

Trong tương lai, các nhà khoa học đã xác định được "Mã gen X" — một tổ hợp di truyền xuất hiện trong 99% các trường hợp tội phạm giết người hàng loạt có tâm lý biến thái. Chính phủ thiết lập một chương trình đặc biệt: Ngay khi phát hiện trẻ sơ sinh có "Mã gen X", đứa trẻ đó sẽ được tách khỏi gia đình để chịu sự giáo dục, giám sát tâm lý nghiêm ngặt và theo dõi hành vi 24/7 bởi các chuyên gia chính phủ cho đến khi trưởng thành.

Điều 44, Nghị định 282/2025 nêu 5 hành vi sẽ bị quy kết là bạo lực về kinh tế, có thể bị phạt 20-30 triệu đồng. Đó là: Chiếm đoạt tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình; Hủy hoại tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức; Cưỡng ép thành viên gia đình đóng góp tài chính quá khả năng của họ; Kiểm soát tài sản, thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo tình trạng lệ thuộc về mặt vật chất, tinh thần hoặc các mặt khác.

Bạn là D, một bác sĩ nội khoa vừa hoàn thành chương trình nội trú chuyên khoa vào năm 1912 sau 12 năm học tập. Với đam mê và ước mơ cứu người từ nhỏ, sau khi tốt nghiệp, bạn nhận công việc đầu tiên trên tàu RMS Titanic và đưa đứa con duy nhất đi cùng trong chuyến hành trình đến New York, trong khi vợ bạn ở nhà, háo hức chờ đợi bạn và con trở về an toàn. Bốn ngày sau khi khởi hành, Titanic đâm phải một tảng băng trôi và bắt đầu chìm. Hỗn loạn xảy ra khi người ta phát hiện rằng số xuồng cứu sinh không đủ. Trong lúc mọi người chen lấn để giành một chỗ trên xuồng thì đã khiến con của bạn bị thương nặng, và vì vậy đứa trẻ bị từ chối lên xuồng vì họ ưu tiên những hành khách khỏe mạnh hơn. Trong khi đó, bạn được đề nghị một chỗ trên xuồng cứu sinh cuối cùng vì mọi người tin rằng bác sĩ sẽ tăng cơ hội sống sót cho họ. Bạn biết rằng Titanic đã phát tín hiệu cầu cứu, nhưng bạn không biết liệu có ai đáp lại hay không. Bốn ngày sau khi khởi hành, Titanic đâm phải một tảng băng trôi và bắt đầu chìm. Hỗn loạn xảy ra khi người ta phát hiện rằng số xuồng cứu sinh không đủ. Trong lúc mọi người chen lấn để giành một chỗ trên xuồng thì đã khiến con của bạn bị thương nặng, và vì vậy đứa trẻ bị từ chối lên xuồng vì họ ưu tiên những hành khách khỏe mạnh hơn. Trong khi đó, bạn được đề nghị một chỗ trên xuồng cứu sinh cuối cùng vì mọi người tin rằng bác sĩ sẽ tăng cơ hội sống sót cho họ. Bạn biết rằng Titanic đã phát tín hiệu cầu cứu, nhưng bạn không biết liệu có ai đáp lại hay không.

Trong bối cảnh của kiến nghị này, Kelsey và Adam là bạn thân chơi cùng nhau hơn 8 năm, đã trải qua nhiều đắng cay ngọt bùi, và chia sẻ nhiều bí mật với nhau. Hiện tại, Adam đang trong một mối quan hệ đồng tính khá là nồng thắm với Peter, và Kelsey trở thành bạn với Peter thông qua Adam. Tuy nhiên, trong thời gian mối quan hệ tình cảm này diễn ra, Adam ngoại tình và thú nhận một cách tội lỗi cho Kelsey nghe. Bản thân Kelsey là một người theo chủ nghĩa đơn ái, đề cao sự chung thủy trong mối quan hệ, đã từng bị tổn thương trong quá khứ.

Hormone là các chất hóa học do cơ thể sản xuất để gửi “tín hiệu” đến các cơ quan và mô, giúp điều chỉnh nhiều hoạt động sống như trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sản và phát triển đặc điểm giới tính. Trong chuyển giới, hormone được dùng để điều chỉnh các đặc điểm sinh dục thứ cấp nhằm giúp cơ thể phù hợp với giới tính mà người đó xác định. Ví dụ, người nam → nữ (MTF) dùng estrogen kết hợp thuốc ức chế testosterone để giảm râu, giảm cơ bắp, phát triển ngực, phân bố mỡ kiểu nữ và làm da mềm hơn. Người nữ → nam (FTM) dùng testosterone để giọng trầm, mọc râu, tăng cơ, giảm mỡ ở hông, ngừng kinh nguyệt và thay đổi phân bố mỡ kiểu nam. Ngay cả khi dùng đúng liều, hormone chuyển giới vẫn có thể gây những tác động tiêu cực nhẹ nhưng quan trọng cần theo dõi. Ở người nam → nữ (MTF), estrogen kết hợp thuốc ức chế testosterone có thể làm giảm cơ bắp, giảm hồng cầu, thay đổi lipid máu, tăng nhẹ nguy cơ huyết khối và ảnh hưởng nhẹ đến tâm trạng. Ở người nữ → nam (FTM), testosterone có thể làm tăng hồng cầu, thay đổi lipid máu, gây mụn, rậm lông, giọng trầm không đều và tác động nhẹ đến gan cũng như tâm trạng. Vì vậy, dù sử dụng liều chuẩn, hormone vẫn thay đổi sinh lý toàn thân, nên người chuyển giới cần theo dõi y tế định kỳ để đảm bảo sức khỏe lâu dài.

Trung tâm Kennedy, tên đầy đủ là Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn John F. Kennedy, là một tổ chức văn hóa hàng đầu tọa lạc tại Washington, D.C. Khai trương vào năm 1971, nơi đây là trung tâm quốc gia cho các hoạt động nghệ thuật biểu diễn, tổ chức nhiều sự kiện như kịch, múa, ba lê, hòa nhạc giao hưởng, nhạc jazz và nhạc đại chúng. Trung tâm là nơi hoạt động của các tổ chức danh tiếng như Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia và Nhà hát Opera Quốc gia Washington. Được đặt theo tên Tổng thống John F. Kennedy, trung tâm còn thúc đẩy giáo dục và các chương trình tiếp cận nghệ thuật trên toàn nước Mỹ. Đội ngũ sáng tạo đứng sau vở opera Fellow Travelers, một vở opera nói về cuộc khủng hoảng Lavender ("Lavender Scare") nhằm chống lại cộng đồng LGBTQ+ vào những năm 1950s, đã hủy bỏ một buổi biểu diễn đã lên kế hoạch tại Trung tâm Kennedy ở Washington, D.C., để phản đối việc chính quyền Trump gần đây tiếp quản trung tâm biểu diễn nghệ thuật này mặc dù vẫn chưa có thông báo chính thức từ chính quyền Trump về việc họ có được phép trình diễn hay không. Trong lá thư của nhóm Fellow Travelers có đoạn viết: “Fellow Travelers là một câu chuyện tình yêu lấy bối cảnh là cuộc thanh trừng tàn nhẫn những người LGBTQ+ khỏi Bộ Ngoại giao vào những năm 1950. [...] Việc mở rộng quyền tự do cho tất cả mọi người là những giá trị cốt lõi của vở opera và cuốn sách mà vở kịch dựa trên. Việc chính quyền hiện tại tiếp quản Trung tâm Kennedy và nhiều chính sách của chính quyền này mâu thuẫn với những giá trị đó”. Họ nói thêm rằng Trung tâm không còn là “nơi mà nhóm cảm thấy thoải mái khi trình bày tác phẩm nữa”.

Giáo hoàng là người kế vị Thánh Phêrô và là người đại diện Thiên Chúa ở trần gian, Giáo hoàng có quyền tối thượng đối với Giáo hội Công giáo Rôma của mình trên khắp thế giới; là vị chủ chăn, người Cha tinh thần của toàn bộ hơn 1,3 tỉ người Công giáo Rôma. Giáo hoàng buộc phải là đàn ông và độc thân trong suốt phần đời. Trong bối cảnh của trận tranh biện này, Vị Giáo hoàng đương nhiệm vừa qua đời và Mật nghị hồng y được tiến hành để bầu ra vị Giáo hoàng mới. Do điều kiện thắng cử khó khăn (2/3 tổng phiếu bầu) và xảy ra nhiều mâu thuẫn giữa các hồng y do mỗi người đều mắc một vấn đề liên quan đến đạo đức (tham quyền lực, có con riêng...), Mật nghị bị kéo dài và ảnh hưởng đến niềm tin của các giáo dân. Cuối cùng, Hồng y H, người đạo đức nhất, được bầu làm Giáo hoàng. Tuy nhiên, H là một người liên giới tính (có cả bộ phận sinh dục nam và tử cung), và thông tin này có khả năng bị truyền ra ngoài

1: Một đoạn trích trong truyện ngắn “Những vùng trời khác nhau" của nhà văn Nguyễn Minh Châu đã được sử dụng làm ngữ liệu cho bài thi môn Ngữ Văn kỳ thi THPTQG năm 2025. Từ đó, những mô tả về mối quan hệ giữa hai nhân vật chính đã trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi của cộng đồng mạng dạo gần đây. 2: “Tóm tắt bối cảnh: Lê và Sơn là pháo thủ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Lần đầu gặp gỡ, Lê không có thiện cảm với Sơn – một công tử Hà Nội trắng trẻo. Sau ba năm, những ấn tượng đầu tiên về Sơn đã thay đổi. Lê và Sơn trở thành đôi bạn thân. Họ cùng về Nghệ An đóng quân cạnh làng của Lê. Trong một trận chiến đấu, Sơn bị thương nặng phải vào Quân y viện. Khi Sơn trở lại đơn vị, anh được phân công tiếp tục ở lại Nghệ An, còn Lê được điều động ra Hà Nội. Phần văn bản sau kể về cảnh hai người bạn chia tay để chuyển đến chiến đấu ở những vùng trời khác nhau. 3: Một đêm, Lê và Sơn đứng bên nhau rất lâu trên cái gò đất xung quanh ì ầm tiếng sấm và tiếng nước lũ đổ về.... Đại đội của Lê đã dàn xe pháo sẵn sàng trên mặt đê theo đội hình hành quân. Lê ngừng lên ngắm một lần cuối vùng trời quê hương mình, nói với Sơn: – Mấy hôm nay ngày nào chúng cũng cho máy bay trinh sát... -Cậu cứ yên tâm. Chúng mình sẽ bảo vệ cái đập nước và vùng trời quê hương của cậu bằng mọi giá... – Tớ rất tin... Tớ rất tin cậu! ...Họ chia nhau tấm giát nằm, vài tấm do sặc mùi thuốc đạn và chia nhau bầu trời Tổ quốc trên đầu. Tận trong những ý nghĩ sâu kín nhất của Lê, anh đã coi Sơn như một đồng chí thân thiết nhất trong đời lính – "Đi nhá!”. Họ bắt tay nhau, từ biệt nhau chỉ có hai tiếng ấy. [...] Thế là hôm nay Lê đã đứng dưới bầu trời Hà Nội, cạnh những người đồng đội mới và cũ... Lê tựa lưng vào vách ụ pháo và nhớ lại giấc mơ vừa quả: Phải rồi, Sơn có ra ngoài này đâu? Sơn đang chiến đấu trong vùng trời quê hương của Lê. Ngày nào hai người mới từ biệt nhau trên gò đất trận địa của đại đội Sơn,.... Đất phù sa sông Hồng truyền sang người Lê một cảm giác mát lạnh “Như thế là mình đã đứng ở đây – Lê chợt nghĩ một cách thú vị – bên cạnh Hà Nội, cái thành phố Thủ đô mà Sơn từng thân thuộc từng gốc cây, từng mảnh tường và cả từng sắc mây trên nóc phổ".”