Thư viện Kiến nghị Tranh biện Việt Nam

Diễn ngôn "Im lặng là đồng lõa" (Silence is complicity) cho rằng khi đứng trước một hành vi sai trái, bất công hoặc vấn đề xã hội, việc một cá nhân lựa chọn không lên tiếng, không thể hiện quan điểm hay không hành động cũng đồng nghĩa với việc gián tiếp ủng hộ, dung túng hoặc tiếp tay cho cái sai đó.

A là một người đàn ông sống trong thị trấn Sixseven, một nơi tưởng chừng hoàn hảo nhưng thực chất là một trường quay truyền hình khổng lồ. Toàn bộ cuộc đời A, từ khi sinh ra, đã bị dàn dựng và phát sóng 24/7 cho hàng triệu khán giả trên thế giới, trong khi bản thân anh hoàn toàn không hay biết. Mọi mối quan hệ xung quanh A, gia đình, bạn bè, công việc, đều là diễn viên hoặc tình huống được sắp đặt nhằm giữ anh ở lại trong vòng kiểm soát của chương trình. Khi A dần nhận ra những dấu hiệu bất thường và sự thật về cuộc sống của mình, anh phải đối mặt với một lựa chọn mang tính tồn tại: tiếp tục sống trong một thế giới giả tạo nhưng an toàn, hay rời bỏ tất cả để bước vào thế giới thật, một nơi không ai đảm bảo hạnh phúc, nhưng anh có quyền tự do và quyền được là chính mình.

Mối quan hệ một chiều (parasocial relationship) là dạng quan hệ mà trong đó một cá nhân cảm thấy gắn bó, thân thiết hoặc có cảm xúc mạnh mẽ với một nhân vật công chúng, người nổi tiếng, influencer hoặc nhân vật hư cấu, dù giữa hai bên không tồn tại sự tương tác thực sự tương xứng. Người theo dõi có thể cảm thấy như họ “quen biết” hoặc “hiểu rõ” người đó thông qua việc thường xuyên tiếp xúc với nội dung trên truyền thông. Tuy nhiên, phía nhân vật công chúng không hề biết đến sự tồn tại cụ thể của từng cá nhân này.

Nhân vật "thay trời hành đạo" có thể hiểu là những nhân vật tự ý sử dụng bạo lực hoặc hành động ngoài vòng pháp luật để trừng phạt cái ác, thay vì thông qua hệ thống tư pháp chính thức. Trong các tác phẩm điện ảnh, họ thường được xây dựng như người hùng chính diện, khiến khán giả đồng cảm, ngưỡng mộ hoặc xem hành động của họ là chính đáng. Một số nhân vật tiêu biểu có thể kể đến như Batman (The Dark Knight), John Wick, V for Vendetta, Death Wish.

Đạo đức giả (Hypocrisy) là những hành vi bị xã hội nhìn nhận là việc một cá nhân giả vờ có tiêu chuẩn, niềm tin hoặc phẩm chất cao hơn—hoặc mâu thuẫn—so với những gì họ thực sự thực hành.

Truyện kể rằng Gyges - một kẻ chăn cừu - sau một cơn bão lớn làm mặt đất rung chuyển, đã tìm thấy một chiếc nhẫn từ một chiếc hố. Sau đó, Gyges phát hiện ra phép lạ từ chiếc nhẫn: mỗi khi hắn lật nhẫn vào trong lòng bàn tay, hắn trở nên tàng hình. Gyges xoay xở để được chọn là một trong số các sứ giả được gửi về kinh yết kiến nhà vua. Nhờ chiếc nhẫn huyền diệu, Gyges thành công trong việc quyến rũ hoàng hậu, rồi cả hai cùng giết vua Lydia và chiếm đoạt ngai vàng. Câu chuyện nêu ra một cách diễn giải về con người và nghĩa vụ đạo đức: nếu con người có thể sống sai trái mà không bị phát giác, họ sẽ không chọn sống chính nghĩa một cách tự nguyện.

Đầu thế kỷ 20, các biện pháp tránh thai bị coi là bất hợp pháp và vô đạo đức tại Mỹ và châu Âu. Margaret Sanger, người tiên phong của phong trào kiểm soát sinh đẻ, đã tuyệt vọng tìm kiếm sự ủng hộ. Để có được nguồn tài trợ và tính chính danh khoa học, bà đã quyết định liên minh với phong trào Thuyết Ưu sinh (Eugenics) – một trào lưu khoa học đương thời tin rằng nhân loại cần "cải thiện nòi giống" bằng cách hạn chế sinh sản ở những người "kém cỏi" (người nghèo, người khuyết tật, dân tộc thiểu số). Sự liên minh này đã giúp hợp pháp hóa thuốc tránh thai thành công, mở ra kỷ nguyên giải phóng phụ nữ, nhưng cũng gián tiếp dọn đường cho các luật triệt sản cưỡng bức tàn nhẫn đối với các nhóm yếu thế trong nhiều thập kỷ sau đó.

Bạn tự nhận mình là một người theo chủ nghĩa hòa bình, đã thề nguyện tuân thủ các nguyên tắc không gây hại và bất bạo động đối với mọi sinh vật sống, từ những loài côn trùng thấp kém nhất đến con người là loài có trí tuệ cao nhất. Trong nhiều năm qua, bạn đã chăm sóc một cái cây trong sân sau nhà do ông bà để lại. Một ngày nọ, bạn tình cờ phát hiện ra một cánh cổng nằm giữa thân cây, mở ra một thế giới khác nơi sinh sống của những sinh vật có trí tuệ, khả năng cảm nhận và cấu trúc xã hội tương tự như con người. Người đứng đầu của thế giới này cảm ơn bạn vì đã phát hiện ra sự tồn tại của họ và cầu xin bạn chặt đổ cái cây, hành động này sẽ dẫn đến cái chết của toàn bộ những sinh vật đó. Khi được hỏi về lý do cho yêu cầu này, người đứng đầu giải thích rằng theo tôn giáo mà toàn bộ cộng đồng của họ tin theo, cách duy nhất để một cá thể có thể lên thiên đường là khi cái cây cuối cùng bị chặt đổ, điều này đồng nghĩa với việc tất cả đều phải chết. Bạn hoàn toàn chắc chắn rằng toàn bộ cộng đồng này đều thực sự tin tưởng và chia sẻ niềm tin tôn giáo đó.