Moji Motions

As of the past decade, the Mekong Subregion has seen Superpower Nations heavily invest in the region. These initiatives have focused on growing the region's transport corridors between markets through China's Lancang-Mekong Cooperation (LMC) in 2016 and clean energy grid development through Japan-US Mekong Power Partnership (JUMPP) in 2020.

Sáng 1/3, tình hình Trung Đông leo thang nghiêm trọng sau khi có thông tin lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, thiệt mạng trong một cuộc không kích được cho là do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện. Với vai trò là người nắm quyền lực cao nhất trong hệ thống chính trị Iran, ông không chỉ là nguyên thủ tối cao về tôn giáo mà còn là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Vì vậy, việc ông thiệt mạng được nhiều quan chức Iran mô tả như một sự “tử vì đạo”, nhằm củng cố tinh thần đoàn kết và chính danh cho các hành động đáp trả sau đó. Sự kiện này được xem là bước ngoặt lớn, làm bùng phát làn sóng trả đũa dữ dội từ Tehran. Ngay sau đó, Iran đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Các hệ thống phòng không trong khu vực đã được kích hoạt khẩn cấp, khiến không phận nhiều nơi bị gián đoạn và hoạt động hàng không bị ảnh hưởng. Chính phủ các nước vùng Vịnh lên án mạnh mẽ các hành động quân sự này, đồng thời kêu gọi kiềm chế để tránh chiến tranh lan rộng.

Innovation policies are government measures designed to encourage new ideas, technologies, and business models, including but not limited to funding for research, grants, regulation changes, public procurement, tax breaks, and support for startups or universities. Large-scale public research programs are big and long-term projects funded and often coordinated by the state, universities, or public agencies. They usually focus on mission-driven goals like clean energy, vaccines, space, infrastructure, or AI safety. Tax incentives are tax reductions or exemptions meant to encourage investment in new businesses. Venture capital (VC) is money invested in early-stage companies that are high-risk but may grow very quickly, VC firms usually provide funding in exchange for equity, meaning they own part of the company.

Theo Quyết định số 1091/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển công nghệ chiến lược giai đoạn 2026 – 2030, Việt Nam chính thức nâng mục tiêu lọt vào Top 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI. Để hiện thực hóa điều này, Chính phủ triển khai hai sáng kiến hạ tầng và ứng dụng cốt lõi: Kiến tạo 10 "Sếu đầu đàn" công nghệ nội địa: Hình thành ít nhất 10 doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn (doanh thu trên 1 tỷ USD, trích tối thiểu 3% doanh thu cho R&D, sở hữu bằng sáng chế top 5 thế giới) làm lực lượng nòng cốt nhằm làm chủ tối thiểu 70% công nghệ chiến lược. Hạ tầng và Hệ thống AI đặc thù: Xây dựng thêm ít nhất 5 trung tâm dữ liệu xanh quy mô lớn và phát triển tối thiểu 6 hệ thống AI dựa trên dữ liệu Việt Nam phục vụ các lĩnh vực thiết yếu (tư pháp, tài chính, y tế, giáo dục, nông nghiệp, văn hóa).

Từ năm 1989, Iran đã được cai trị bởi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, người không chỉ nắm quyền cao nhất trong hệ thống chính trị Iran mà còn là nguyên thủ tối cao về tôn giáo. Đồng thời, ông cũng là người quyết định các chính sách chiến lược, quốc phòng và định hướng đối ngoại của quốc gia. Trong suốt gần 40 năm ông giữ các chức vụ này, tuy có sự hưởng ứng từ một bộ phận người dân nhất định, Khamenei chịu nhiều chỉ trích đáng kể cả từ nội bộ quốc gia và từ cộng đồng quốc tế về. Những chỉ trích này bao gồm nhưng không giới hạn ở việc vi phạm nhân quyền, phát triển vũ khí hạt nhân, và sử dụng không hợp lý tài nguyên quốc gia. Vào ngày 1/3/2026, có thông tin từ một số đáng kể các kênh thông tin chính thống của Iran rằng Khamenei đã chết sau khi thủ đô Tehran của Iran bị Mỹ và Israel ném bom. Lập tức, Iran phản hồi mãnh liệt bằng việc phóng tên lửa và UAV nhắm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại khu vực Vùng Vịnh, đồng thời xuất hiện báo cáo về các vụ nổ gần sân bay và cơ sở hạ tầng tại Dubai (UAE), Bahrain, Doha (Qatar), Jordan và Kuwait. Trong các ngày sau, đã xuất hiện nhiều thông tin cho rằng Mỹ đã sẵn sàng cho một cuộc chiến quyết liệt nhằm đánh sập chính quyền ở Tehran.

Phương án chuyển giao bắt buộc là biện pháp can thiệp vĩ mô đặc biệt do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) áp dụng nhằm tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém, đang rơi vào tình trạng âm vốn chủ sở hữu, qua đó ngăn chặn rủi ro đổ vỡ dây chuyền và bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính. Theo đó, NHNN sẽ yêu cầu chuyển giao toàn bộ cổ phần của ngân hàng thuộc diện kiểm soát đặc biệt cho một ngân hàng thương mại lớn, có năng lực tài chính và quản trị vững mạnh tiếp nhận với mức giá danh nghĩa là 0 đồng. Một vài ví dụ có thể kể đến như Vietcombank tiếp nhận CBBank hay MBBank tiếp nhận OceanBank. Sau khi hoàn tất chuyển giao, các ngân hàng yếu kém này sẽ được chuyển đổi thành mô hình Ngân hàng TNHH MTV do bên tiếp nhận sở hữu 100% vốn, đi kèm với việc tái định vị thương hiệu để khẳng định sự bảo trợ từ ngân hàng mẹ (ví dụ: CBBank đổi tên thành VCBNeo, OceanBank đổi tên thành MBV). Dù vậy, các tổ chức này vẫn duy trì pháp nhân hoạt động độc lập đặt dưới sự quản lý và điều hành trực tiếp của đơn vị nhận chuyển giao. Đồng thời, toàn bộ tiền gửi của người dân và doanh nghiệp vào các ngân hàng này sẽ được cam kết bảo vệ 100% nhằm tránh tâm lý hoang mang dẫn đến rút tiền ồ ạt. Để bù đắp rủi ro cho bên nhận chuyển giao khi phải gánh vác một tổ chức đang mang lỗ lũy kế lớn, NHNN sẽ cung cấp các cơ chế hỗ trợ đặc thù như: cấp các khoản vay đặc biệt với lãi suất 0%, nới lỏng hạn mức tăng trưởng tín dụng, hoặc miễn giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc cho đến khi quá trình tái cơ cấu hoàn tất.

Ngày 28/02/2026, chiến dịch không kích của Mỹ và Israel vào Tehran đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng giới chóp bu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Sự kiện này tạo ra cục diện hai chiều. Một mặt, đòn tấn công đã làm tê liệt đầu não của Cộng hòa Hồi giáo, suy yếu nghiêm trọng hạ tầng hạt nhân và chặt đứt chuỗi cung ứng vũ khí cho các mạng lưới khủng bố khắp Trung Đông. Mặt khác, khoảng trống quyền lực đột ngột lại tạo cơ hội để tàn dư IRGC thâu tóm toàn bộ nhà nước. Nhóm này nhanh chóng biến Iran thành một nền độc tài quân phiệt, dùng thiết quân luật bóp nghẹt các phong trào dân chủ, đồng thời kích hoạt làn sóng trả đũa kinh tế và khủng bố bất đối xứng trên phạm vi toàn cầu.

Thị trường dự đoán là các nền tảng nơi mọi người đặt cược vào kết quả của các sự kiện trong tương lai. Ví dụ bao gồm: Polymarket và Kalshi. Những sự kiện trong tương lai bao gồm nhưng không giới hạn ở các ví dụ sau: Kết quả bầu cử, kết quả thể thao, kết quả các quyết định chính sách, giá trị dự kiến của cổ phiếu, mức độ tăng trưởng của công ty, giá nhà đất...

NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) là một liên minh quân sự được thành lập năm 1949 với mục tiêu bảo vệ an ninh tập thể và thúc đẩy hòa bình khu vực. Hiệp ước quy định: Trong trường hợp “có cuộc tiến công vũ trang” vào một hoặc một số nước thành viên thì các nước khác phải nhanh chóng giúp đỡ, kể cả sử dụng lực lượng vũ trang. Hiện tại, NATO có 32 thành viên, trong đó phần lớn thuộc châu Âu. Một số quốc gia tiêu biểu bao gồm Anh, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Ba Lan, cùng một số nước mới gia nhập như Phần Lan(năm 2023), Thuỵ Điển (năm 2024). NATO đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ an ninh châu Âu và đối phó với các thách thức xuyên quốc gia.

"Lethal autonomous weapons (LAWs) are a type of autonomous military system that can independently search for and attack targets without direct human intervention based on programmed constraints and descriptions."

Đa dạng thần kinh (neurodiversity) là quan điểm cho rằng sự khác biệt giữa các cá nhân trong cách nhận thức, học tập, và tương tác xã hội là bình thường và tất yếu, thay vì bị xem là những "rối loạn" (disorders). Các tình trạng thường được xem là nằm trong phổ đa dạng thần kinh bao gồm, nhưng không giới hạn ở: Rối loạn Tăng động Giảm chú ý (ADHD), Rối loạn Phổ Tự kỷ (ASD), và các dạng khác của sự khác biệt về thần kinh. Thuật ngữ "queer" được dùng để chỉ những bản dạng giới, xu hướng tính dục và cách thể hiện giới nằm ngoài hệ thống dị tính (heteronormativity) và nhị nguyên giới (gender binary).

Lý thuyết Kẻ điên (Madman Theory) là một chiến lược đối ngoại trong đó một lãnh đạo quốc gia cố ý thể hiện mình là người không ổn định, khó đoán và sẵn sàng đưa ra những quyết định cực đoan, kể cả khi hành động đó đi ngược lại logic thông thường của chính trị quốc tế. Ví dụ bao gồm nhưng không giới hạn: đe dọa sử dụng bom nguyên tử, thể hiện ý định chiến tranh, etc.

VTV (Đài Truyền hình Việt Nam) là đài truyền hình quốc gia, thuộc sở hữu và quản lý của Nhà nước. Đây là đơn vị phát sóng lớn nhất Việt Nam, với hệ thống nhiều kênh phục vụ các nhóm khán giả khác nhau như VTV4 dành cho Kiều bào, VTV5 dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, VTV7 dành cho học sinh,...

Trong một nỗ lực nhằm giải quyết vấn đề lông rụng trong nhà và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, Tổ chức Bảo vệ Lông Việt Nam (TBLVN) đã khởi động chương trình ""Đổi Lông Lấy Quà"". Theo chương trình này, người dân có thể thu gom lông rụng của thú cưng, lông trên quần áo, hoặc thậm chí lông của chính họ để đổi lấy các phần thưởng hấp dẫn như phiếu mua sắm, thực phẩm hoặc sản phẩm làm đẹp. Các nhà nghiên cứu sinh học từ Viện Tái Chế Sinh Học Quốc Gia (VTSHQG) đã chứng minh rằng lông có thể tái sử dụng để sản xuất nhiều sản phẩm hữu ích như vải sinh học, giấy tái chế, hoặc thậm chí làm nguyên liệu thay thế trong ngành xây dựng. Tuy nhiên, chương trình cũng gặp nhiều tranh cãi, đặc biệt về việc một số người tham gia cạo trọc để tích lông nhanh hơn, dẫn đến các vấn đề xã hội không mong muốn. Bạn có nghĩ rằng mình có ý chí tự do khi đọc mấy dòng này không?

Khu thương mại tự do (FTZ): là một khu vực địa lý được chính phủ quy định, nơi hàng hóa có thể được nhập khẩu, sản xuất, chế biến, lưu kho, hoặc xuất khẩu mà không chịu các loại thuế nhập khẩu, thuế xuất khẩu hoặc các ràng buộc thương mại thông thường. Hơn nữa, trong khu vực này các doanh nghiệp sẽ được hưởng rất nhiều ưu đãi về thuế quan, bao gồm nhưng không giới hạn ở thuế doanh nghiệp, thuế thuê đất đai và các chính sách hỗ trợ khác. Một số chính sách còn có thể tạo thuận lợi cho việc cấp thị thực cho nhà đầu tư nước ngoài. Hiện nay Việt Nam hiện đang có hai khu thương mại tự do nằm ở Hải Phòng và Đà Nẵng. FTZ ở Hải Phòng được định hướng tập trung mạnh vào sản xuất và logistics, phục vụ chuỗi cung ứng công nghiệp nặng và xuất khẩu. Còn FTZ ở Đà Nẵng hướng tới mô hình đa chức năng, kết hợp logistics, dịch vụ, công nghệ cao, nhằm khai thác tiềm năng kinh tế đặc thù của miền Trung. Dù trải dài trên nhiều lĩnh vực, FTZ Đà Nẵng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển logistics và các ngành công nghiệp trong khu vực, nhờ vị trí chiến lược và hạ tầng kết nối cảng biển và sân bay. Trong bối cảnh hiện nay, nhiều chỉ trích đang cho rằng khu thương mại tự do ở Hải Phòng đang có nhiều ưu đãi về thuế hơn, thủ tục hành chính cũng đơn giản hơn so với những chính sách ở Đà Nẵng. Điều này theo các nhà hoạch định kế hoạch cho rằng sẽ gây ra sự bất lợi cho Đà Nẵng trong việc thu hút nhà đầu tư.

Ngoại giao căn cứ quân sự" (military base diplomacy) là việc các nước đặt căn cứ quân sự tại một quốc gia khác, hoặc việc cho phép nước ngoài đặt căn cứ quân sự tại nước mình. Các hợp tác như vậy thường kèm theo các điều kiện về lợi ích kinh tế cho nước tiếp nhận, quyền lợi được bảo vệ lẫn nhau thông qua các hiệp ước, liên minh quân sự v.v... Hiện nay, Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ v.v... đều có kế hoạch thúc đẩy đặt căn cứ quân sự tại nước ngoài.